Medieval citywall | Amersfoort

ONTDEKKINGSREIZEN
‘Ga je mee’ vroeg de giraffe. ‘Waarheen?’ ‘Op ontdekkingsreis’ 

‘Om wat te ontdekken?’ ‘Ja, als ik dat wist was het geen ontdekkingsreis meer.’ De eekhoorn zuchtte opnieuw. Hij werd zo moe van ontdekkingsreizen. Het waren er zoveel. En elke keer ontdekte je weer iets nieuws. Het was altijd hetzelfde.

- Toon Tellegen

Het is de maand september en vanaf nu zit de R weer in de maand. Hallo herfst daar ben je dan! ‘Als de R is in de maand, is het weer niet altijd meegaand’ is een oude spreuk. Alhoewel het weer nog best lang zomers lijkt te blijven, betekent die R praktisch voor mij toch dat het openluchtzwembad per deze maand gesloten is. Mijn lief en ik kunnen niet meer eind van de middag baantjes trekken tussen de bomen van het Ulvenhoutse bos. Niet meer na thuiskomst koken en laat aan de tuintafel in onze zwemkleding (ik een makkelijk jurkje eroverheen) eten in de avondzon. Dit hebben we dit zomerseizoen maar liefst zeventien keer gedaan. En net zo vaak van genoten. Het betekent ook dat mijn vroege yogalessen op woensdag om zeven uur in de ochtend gestopt zijn. Het werd ’s ochtends al koeler en er was minder daglicht zo vroeg op de fiets naar de yogaschool. Ik voel letterlijk het einde van de nazomer. Ik had de flow echter al goed te pakken na drie maanden dus dat zal ik wel een beetje gaan missen. Alhoewel ik natuurlijk thuis in de achterkamer door zou kunnen gaan met mijn self practise. De R in de maand betekent ook dat het mosselseizoen weer aangebroken is. Tot grote vreugde van mijn lief. Van oudsher betekenen deze maanden ook dat de vitaminen weer uit de kast gehaald mogen worden. Heel vroeger betekende de R in de maand namelijk dat er minder verse groenten en fruit beschikbaar waren. Tegenwoordig zijn verse groenten en fruit natuurlijk het hele jaar door verkrijgbaar. Doordat ze na de oogst direct ingevroren worden blijven de meeste vitaminen ook nog eens behouden. Zo krijgen we een gezonde voeding, dus ook tijdens de herfst en wintermaanden. De R betekent óók dat in onze tuinkas achter het huis de herfst zijn intrede doet. Van de komkommerplant heb ik afgelopen week zijn zesde en allerlaatste komkommer geoogst. Zijn grote bladeren beginnen nu geel te kleuren. Zo ook van de courgetteplant die twee vruchten gegeven heeft. De tomaten kleuren echter nu pas volop rood. Grote pruimtomaten en vele trossen kleine knalrode tomaatjes. Er groeien nog vier groene paprika’s gestaag door. De paprikaplanten hebben zelfs nog bloesem. Ik ben al bezig de orangerie met tropische planten te vullen voor de winter. Ik heb drie afgesneden bladeren van de aloë vera plant gestekt om later het vocht uit de bladeren te kunnen oogsten voor lichte, snel absorberende gel. De gel kalmeert, koelt en verzacht de geïrriteerde huid. Toen ik zwanger was van onze eerste dochter en destijds met mijn zus op het tropische Jamaica was, hadden wij iets te lang in de zon gezeten. Ik werd op het strand gemasseerd door een dame die het verfrissende pure aloë vera sap ter plekke uit de bladeren haalde en op mijn huid smeerde. Het aloë vera sap kan trouwens ook puur (of gemengd met water) worden gedronken om je cholesterolgehalte te verlagen. De plant past dus in de bestemming van onze orangerie waarin alle planten eetbaar of bruikbaar zijn. Ik heb ook zes zaden van de tropische cactusvijg gezaaid om in een aantal jaren een grote cactus in pot te kweken waarvan ik de heerlijke cactusvijgen kan oogsten. Zoals deze ook in Mexico groeien en wij er destijds van smulden. Ik heb inmiddels al twee avocadoplanten uit pit groeien: eentje in water gekweekt met satéprikkers en één direct in de zwarte grond. Ook heb twee zelfgekweekte mini citroenboompjes. En mijn één-meter hoge passievruchtplant, die hopelijk eens vrucht zal dragen, wil ik in de hoek van de orangerie laten klimmen. Er groeien drie grote sponskomkommerplanten waarvan ik hopelijk straks loofah sponzen mag oogsten. Dat lijkt me zo leuk! Ook dit nazomerseizoen genoeg te doen dus in onze gezellige buitenkamer. Terwijl buiten de bomen langzaam veranderen van kleur en hun bladeren verliezen aan de wind, de bloemen in de tuin verwelken en hun zaden in de aarde laten vallen, maak ik me klaar voor de eerste herfst en winter in onze glazen orangerie.

Het was zó warm dat we de puzzeltocht alias ontdekkingsreis door het middeleeuwse stadje Amersfoort maar achterwege lieten. Na het terrasbezoek waar we na negen maanden mochten bijkletsen, en in de schaduw iets kouds dronken, zwalkten we toch maar door historische binnenstad met schilderachtige klinkerstraatjes, een heuse stadsmuur en stadspoorten. We wandelden onder één poort door, wandelden door het park langs de stadsmuur en net toen we ons afvroegen wat muurhuizen nou eigenlijk zijn zagen we een bordje. Het bleken de huizen uit de late middeleeuwen die op de funderingen van de muur gebouwd zijn. Heel charmante straatjes. Na een heerlijk diner op de barbecue en superzoete toetjes bleven we laat op de avond hangen op het Onze Lieve Vrouwe Kerkhof waar een levendig muziekspel gehouden werd met oude meezing hits. Na een nachtje in ons hotel zagen we elkaar weer bij het uitgebreide ontbijt. We pakten de draad gewoon weer op. We reden vervolgens naar Doorn waar we het in 1322 platgebrande kasteel - dat weer opgebouwd en later ingrijpend verbouwd werd - en uiteindelijk bewoond werd door de laatste keizer van Duitsland, Wilhelm II, bezochten. We kregen een rondleiding van een gids door met name de compleet ingerichte personeelsvertrekken in de kelder en op zolder. We waanden ons terug in de tijd toen we over de smalle gietijzeren diensttrap naar de vertrekken klommen. Trappen die verborgen lagen achter de rijke interieurs. Een ontdekkingsreis waarbij we alles kwamen te weten over de personeelsleden, hun werkzaamheden in de grote keuken en in de zilverpoetskamer. De tour door de kasteeltuinen sloegen we vanwege de zengende hitte over. In plaats daarvan koude limonades en frisdrank op het terras van de eeuwenoude orangerie. Naderhand volgde het onvermijdelijke afscheid na een fijn weekend. 

Alive and kicking | Zoutelande

MEMORY LANE
‘I keep dreaming of a future, a future with a long and healthy life, not lived in the shadow of cancer but in the light.’ 

- Patrick Swayze

‘Bij deze laat ik jullie weten dat jullie lieve Krokus vannacht is overleden.’ Dit verdrietige berichtje kwam, één dezer dagen, precies een jaar geleden binnen op mijn telefoon. Mijn lief en ik waren net een paar dagen thuis van onze maand in Indonesië. We schrokken ons rot. Mijn maatje op het bestralingsapparaat in het Erasmus ziekenhuis was zeer plotseling overleden. Wij noemden elkaar Krokus omdat het apparaat zo heette. We waren beiden maanden daarvoor schoon verklaard. Hij had vlak voor onze reis een bultje gekregen en dat bleek tóch een uitzaaiing. Artsen konden niets meer doen. Zo snel kan het gaan. Dat nieuws van zijn overlijden kwam binnen als een mokerslag. Nu dus een jaar geleden. Een jaar waarin ik me heel gezond heb gevoeld, heus twijfels heb gehad en gelukkig gezond ben gebleven. In dat jaar heb ik zelfs vijf kilometer van de Love Life run gelopen en is de ziekte meer en meer op de achtergrond geraakt. Raar om deze dagen, in hetzelfde seizoen, opnieuw mee te maken. Het einde van augustus. De avonden langer en kouder. De scholen weer begonnen. De eikeltjes weer uit de bomen gevallen en verpletterd op het fietspad.  Spinnenraggen weer overal in huis, van plafonds tot raamkozijnen, en prachtige spinnendraden tussen de tuinplanten. Mijn jas hangt weer aan de kapstok. Heel voorzichtig doet de herfst weer zijn intrede. Het jaar dáárvoor, het jaar 2022 dus, kwam ik eind augustus terug van onze tweede huwelijksreis (vijfentwintig jaar getrouwd) met een zeer pijnlijk plekje op mijn tong. We hadden net een maand lang met ons gezin over Sicilië en de omheen liggende eilanden gereisd. Ik had volop genoten van alles. Ik kon er thuis niet meer omheen. Ik moest naar een dokter. De mondkapjesverplichting nam gelukkig net in intensiteit af. Nog wel flinke wachttijden in het ziekenhuis. De herfst deed wederom zijn intrede. De laatste etentjes aan de tuintafel buiten. Koudere nachten. De dag en de nacht ongeveer even lang. Tijdens díe periode werd mijn eerste biopt afgenomen, het lange wachten op de uitslag, de schok, de snelle verwijzing naar de oncologisch kaakchirurg in het Erasmus en de daaropvolgende loodzware operatie. Ik was zo dankbaar dat ik metéén geholpen kon worden. Twee jaar geleden nu. Het voelt als lang en toch ook weer niet. Het was heel zwaar en toch ook mooi. Volgende week ben ik anderhalf jaar genezen. Ik ben een geluksvogel.

‘Ik heb tóch handdoeken meegenomen. Als je wilt kunnen we zonder bikini’s zwemmen?‘ zei mijn vriendin opgetogen toen we het strand opgingen. Het stormde stevig. De zee was grijs en ruig. Hoge golven. Er zwommen wel andere mensen. De woeste zee zou warm zijn. Het was eind van de middag en we hadden afgesproken om een strandwandeling te maken en wat eenvoudigs te eten samen op het strand. Eerst maar even op blote voeten langs de kustlijn wandelen. We zagen een kwal liggen. Eigenlijk hoef ik dan al niet meer te zwemmen. Aan de Zeeuwse kust zijn ook vaak grote blauwe kwallen… ‘Misschien zwemmen op de terugweg?’ opperde ik alhoewel het me ook heerlijk leek om in m’n slipje de lauwe zee in te duiken. Eén zijn met de natuur. We liepen na het eten beter via de duinen terug naar onze geparkeerde auto’s. Een paar dagen later hadden mijn lief en ik ons huisje op wielen weer in Zeeland neergezet. Eerst even op ons gemak naast de bus lunchen en krantje lezen in de warme zon. Eind van de middag zetten we voor de eerste keer de nieuwe luifel en de zijwanden op. Het zou in de avond namelijk gaan regenen. Lekker onze spullen droog onder de luifel. We vertrokken iets te laat op onze vouwfietsjes naar het dorp waardoor we drijfnat geregend onze fietsen daar parkeerden en ons er tóch niet van lieten weerhouden om door de aanhoudende regen naar het dichtstbijzijnde strandpaviljoen te lopen. Alive and kicking! Er was nauwelijks nog strand over door de stevige storm en vloed. Broeken nat, vesten nat, haren zeiknat en op zanderige blote voeten kwamen we aan bij het strandpaviljoen dat die avond gesloten was vanwege een besloten barbecue. Dat was echt jammer. Weer terug naar het dorp en daar hebben we op een overdekt terras, later met de terrasverwarmer aan, lekker Zeeuwse mosselen en een vissalade gegeten. Volhardend reden we door de motregen weer terug. Het was niet eens koud. Eén met de natuur. Eenmaal op de camping meteen onder een hete douche gestapt om wat op te warmen, droge kleding aan en onszelf getrakteerd op de warmte van ons elektrische kacheltje in de kampeerbus. In de nacht tikte de regen zachtjes tegen ons busje aan. De volgende ochtend bleek de storm te zijn gaan liggen. Ontbijt in de augustuszon. Een fietstochtje naar Zoutelande. Het licht was fel en zo fraai boven zee. Het water leek aquagroen en was lauw van temperatuur. De stranden bijna idyllisch wit. Heel in de verte zagen we een donkergrijze regenwolk, er viel zelfs regen uit. De regenwolk bleef weg. We lunchten aan zee, het uitzicht oogde bijna tropisch met de lichtgroene zee. Terug op de camping vielen er ineens dikke druppels. We hebben de voortent en de stoelen droog in de bus gekwakt en zijn rustig naar huis gereden. 

 

Dishoek - 25 augustus 2024

Surprise at daughters 24th Bday!

A CHANGE THAT GOES ON AND ON
‘Certainly, travel is more than the seeing of sights; it is a change that goes on, deep and permanent, in the ideas of living.’ 

- Mary Ritter Beard

Ons straatje bijna verlaten, een lege stad. Stilte in de achtertuin. Warmte. Ik heb genoten van de rust thuis tijdens de schoolvakantie. Het had best langer mogen duren van mij. Ik had helemaal geen gevoel iets te missen terwijl iedereen met de noorderzon vertrokken was. De zon begon eindelijk volop in Breda te schijnen. Laat buiten dineren, baantjes zwemmen in het openlucht zwembad. Af en toe gingen we even helemaal weg uit onze vertrouwde omgeving door met onze antieke Volkswagenbus naar de kust te rijden. Thuisblijven was zalig. Máár…wekenlang op reis gaan levert je fijne herinneringen op en het helpt je ook om je normale bestaan in een ander daglicht te zien. Die afstand kan ik thuis niet nemen. Precies een jaar geleden reisden we een maand lang door Borneo. Dat was fan-tas-tisch. Ik heb heel erg veel zin om weer een maand lang op reis te gaan. Volgens de wetenschap is reizen ook nog eens hartstikke goed voor je mentale gezondheid. Ik heb zin in nieuwe plekken ontdekken, om mijn horizon te verbreden. Verre reizen dwingen je om uit je comfortzone te stappen. Ik heb zin om te zien hoe andere mensen wonen en werken, nieuwe gerechten te proeven, een vreemde taal te horen en in een compleet andere omgeving zijn. Die nieuwe omgeving die wij dit jaar gaan ontdekken is het zuidelijke deel van Vietnam. Het land van de adembenemende natuur. Het land heeft een tongstrelende keuken en is nog altijd betaalbaar. Het aller-aller-leukste is natuurlijk dat het een reünie zal worden met ons complete gezin. Onze oudste vliegt in uit Singapore, onze jongste vliegt vanuit Australië en middelste dochter vliegt een week na ons vanuit Amsterdam. Een weerzien in Vietnam! Alhoewel dat eigenlijk niet helemaal klopt. Oudste vliegt namelijk naar Phnom Penh, de hoofdstad van Cambodja. Wij rijden daar ook met de bus naartoe. Met z’n vijfjes nog het laatste stuk van zes uur in de bus naar de twaalfde eeuwse tempel Ankor Wat. Daar begint ons eerste gezamenlijke avontuur. Jungle. Aapjes. Historie. Cultuur. Mijn lief en ik gaan daarvoor eerst een week samen in alle rust in een Vietnamees beach resort bijkomen voordat de gezinsdrukte losbarst. We verblijven in een op-en-top romantisch hotel met een uitzicht dat bijna te mooi is om waar te zijn. Daarna volgen de weken met de vele persoonlijke, roerige verhalen van de meiden en alles wat jongste op haar reis mee heeft gemaakt. Sowieso de rumoerige nabijheid van drie dochters zal zorgen voor lol en pret om alles wat we samen weer gaan meemaken. Onze innerlijke avonturiers zullen weer tevoorschijn komen. Ik kijk er zo erg naar uit! Ik ben reeds met de voorbereidingen begonnen. Allereerst de aanschaf van de vliegtickets op het juíste tijdstip, zodat de prijzen het laagst zijn, vond ik erg stressvol maar leverde veel extra vakantiebudget op. Waardoor het plannen van treinreizen en busreizen heel leuk werd om te doen door wat vaker voor luxe te kiezen. Ik word er werkelijker gelukkiger van. Niet alleen van de reis zelf, ook de voorpret van de geplande trip! Natuurlijk zullen later de herinnering en fotoalbum van de gemaakte reis mijn geluksgevoel een flinke boost geven. Volgens een onderzoek aan de Universiteit van Surrey is ook wetenschappelijk aangetoond dat mensen het gelukkigst zijn als ze een vakantie in het vooruitzicht hebben. Ze zijn positiever over hun gezondheid, economische situatie en algemene kwaliteit van leven. In die fase ben ik nu. De rondreis heb ik uitgestippeld. Reisblogs doorgenomen. De reis tussen de plaatsen zelf is ook een prachtige ervaring. We gaan onder andere met een luxe trein, in eerste klas slaapcoupés, één van de mooiste routes noordelijker reizen. Later nemen we route van Hue naar Da Nang langs de beroemde Hai Van pas waarbij je aan de ene kant uitzicht hebt over de zee en aan de andere kant de bergpas hebt.  Wij bereizen dat stuk van vier uur met een luxe minibus. Heerlijk. Reizen geeft je de kans om alledaagse zorgen en taken even te vergeten. Als je reist, moet je jezelf zien te redden op een heel andere manier dan thuis. Je communiceert onderweg en op de plek van bestemming bovendien met ontzettend veel verschillende mensen – het hotelpersoneel, een taxichauffeur, medepassagiers – waardoor je al doende vanzelf meer leert. Niet alleen over die andere cultuur, maar ook over jezelf en de wereld in het algemeen. Ik heb gewoon hartstikke veel zin om mezelf en ons gezin onder te dompelen in een andere plek, met onbekende geuren, kleuren en geluiden. De hele maand december zijn we van huis. Het aftellen kan beginnen. Nog ruim drie maanden. Mijn lief en ik hebben in de uitverkoop al T-shirts ingeslagen, slippers, sandalen - en bikini’s voor mij. Mijn gevulde reismap en Lonely Planet liggen klaar voor het grijpen op de eettafel. Ik bén in mijn gedachten al in Vietnam.  Die hele maand pauze van m’n dagelijkse beslommeringen thuis zal rust en ruimte geven in mijn hoofd, en in mijn hart. We reizen met twee meiden weer terug. Eenmaal thuis in januari 2025 kan ik dan weer met een frisse blik en nieuwe energie de draad oppakken.

Er verjaarde weer een dochter. Onze middelste die over twee weken haar scriptie op de militaire academie moet inleveren, en druk aan het solliciteren is. Zussen in het buitenland belden in met beeld, hun cadeautjes hadden ze goed voorbereid en lagen al in huis. Wakker zingen aan het bed, cadeautjes op het grote bed, versierde huiskamer en taart, alle tradities zoals altijd. Als verrassing kwam een goede vriendin uit Ierland langs met een grote zelfgebakken koek. Daarna met z’n viertjes een wandeling rond de Kralingse plas. Verrukkelijke tapas op een Rotterdams terrasje in het vooroorlogse straatje waar vroeger onze oudste dochter woonde. We lieten onze volwassen dochter uiteindelijk achter in haar appartementje, ze was en voelde zich heel erg jarig.

Posing with Mathieu and Dylan before the race started

KAPOT HOORNVLIES
“I didn't want to wake up. I was having a much better time asleep. And that's really sad. It was almost like a reverse nightmare, like when you wake up from a nightmare you're so relieved. I woke up into a nightmare.” 

- Ned Vizzini

Ook mij was het natuurlijk opgevallen dat bijna alle jonge meiden hun oogwimpers verven. Eerst leek het nog te gaan om een deel van de meiden die zich meer met make-up bezig hielden. Tegenwoordig zie ik bijna álle vrouwen met donkere, lange wimpers. Vaak hebben ze ze ook fraai naar boven gekruld. Wanneer het op een natuurlijke manier gebeurt vind ik het eigenlijk wel mooi. Onze jongste krult haar wimpers met een tangetje en doet er daarna mascara op. Een mooi open oogopslag is het resultaat. Middelste laat haar wimpers verven en liften. Een kleine twee maanden blijft het zitten. Persoonlijk gebruik ik heel weinig make-up. Soms een oogpotloodje omdat het het lichtblauw van mijn ogen accentueert. Heel sporadisch mascara. Om praktische redenen wil ik het nooit gebruiken. Ik wrijf kennelijk vaak in mijn ogen, dus het loopt altijd uit. Als ik mijn bril na het aanbrengen weer opzet heb ik negen van de tien keer zwarte verticale vegen op mijn brillenglazen van de mascara. De momenten waar ik het zou willen gebruiken zijn meestal de momenten waarop ik veel mensen ga zien en dat zijn vaak ook de momenten dat mijn ogen tranen. Van het lachen of van verdriet. Doorgelopen mascara dus. Dochterlief stelde voor om samen een keer onze wimpers te laten verven. De verf op de wimpers blijft gemiddeld vijf weken mooi.  De wimperverf wordt strak tegen de huid aangezet, zodat je geen lichte haartjes na de behandeling meer ziet. Hierdoor worden ze een stuk beter zichtbaar. Je krijgt een intensere blik. Het grote voordeel voor mij is dat mascara hierdoor niet meer nodig is. Nooit meer klontjes, vlekken of uitgelopen mascara, dacht ik. Ik ging overstag. Vorige week hadden we na elkaar een afspraak. We lieten onze ooghaartjes ook een beetje liften zoals dat heet. Na een klein uurtje was ik klaar. Mijn oogharen zagen er inderdaad voller en langer uit. De blonde uiteinden waren zwart geverfd. Ik zag na de behandeling niet honderd procent scherp, maar ik had mijn ogen een uur dicht gehouden dus ik dat dat ze weer even moesten scherpstellen. Het prikte een beetje, maar ik had tijdens de behandeling ook een klein prikje gevoeld dus dat had er vast mee te maken. Toen dochter na een klein uurtje ook klaar was zei ze me dat dit prikgevoel niet hoorde. In de avond werd mijn oogbol rood en begon flink te irriteren. Alsof er een zandkorrel in zat… Vroeg naar bed met mijn ogen dicht zou het wel oplossen. Zondagochtend had ik vuil in mijn oog en deed elke beweging van mijn oogbol onwijs veel pijn. Ik hield mijn rechteroog dicht, en later ook mijn linker, want mijn oogbollen bewogen beiden mee ookal keek ik er maar door één. Onder de douche mijn ogen gespoeld onder de waterstraal. Zelfs de handdouche erop gezet met mijn ogen af en toe open. Alle chemicaliën eruit wassen, leek mij het beste. Eind van de ochtend belde ik naar de huisartsenpost. Ik trok het niet meer van de pijn. Ik mocht begin van de middag langskomen in het ziekenhuis. Ik dacht aan mijn vader die, toen ik een kleuter was, tijdens rozen snoeien een terugverende doorntak in zijn oog kreeg en zijn hoornvlies had beschadigd. Hij kwam met een ooglapje uit het ziekenhuis. Ook wat jaren later toen hij met open ogen (in het donker) tegen het wasrekje in het trappengat aanliep. Hij vloekte en tierde en liep weer een paar dagen met een ooglapje. De dienstdoende arts verdoofde mijn rechteroog, kleurde het hoornvlies en zag een flinke beschadiging. Met een tube antibiotica crème tegen een ontsteking en een ooglapje verliet ik weer het ziekenhuis. Na een uurtje kwam de pijn in alle hevigheid weer terug. De verdoving was uitgewerkt. Ik kon geen daglicht verdragen. Ik zat op de bank met mijn ogen dicht, ik at aan tafel met mijn ogen dicht en ging met een luisterboek vroeg naar bed. Ik kon op maandag niks doen. Geen yoga, geen boek lezen, niet koken, niet zwemmen, niet TV of op mijn telefoon kijken en niet eens fietsen, auto rijden of wandelen. Alleen met mijn luisterboek. Ontspannen in de tuin zonder oordopjes, dat wel. De buren zijn een maand op vakantie. Mijn lief kwam tussendoor thuis lunchen en voor mij zorgen. Op dinsdagmiddag mocht het lapje eraf, zonnebril op. Eind van de middag ging ik met een zwembrilletje met donkergetinte glazen een half uurtje zwemmen. Daarna opdrogen naast het zwembad. Even de deur uit. Die nacht jeukte mijn oog als een tierelier. Ik mocht niet krabben natuurlijk. Een nachtmerrie. Met het koele laken wreef ik af en toe over mijn oog. Ik had er zó genoeg van. Medelijden met mijzelf. Oedeem in mijn hals, een verdikte tong waar ik ’s nachts niet op mag bijten én een geïrriteerd oog. Wel een beetje veel mankementen op een relatief klein stukje van mijn lijf. De stakker die ik was. De derde dag liep ik nog steeds binnen en buiten met een zonnebril. Een nieuw luisterboek opgezet en wandelend naar de supermarkt. De jeuk werd pas op donderdag minder. Ik zag ook dat de verf nog steeds op mijn beiden wimpers zat ondanks de vette antibiotica crème. Dat was een meevallertje na een flinke tegenvaller. Kaartje met excuus over de post. Tóch nooit meer, nooit zal ik meer m’n wimpers laten verven.

Na de zeer ongelukkige en saaie dagen deze week raakte mijn oog hersteld en ons weekend daarom gelukkig wat meer enerverend. Een diner met buren in de warme achtertuin, een dag samen naar de sauna op zonnige ligbedjes, massage, opgietingen, lekker eten buiten op terras, ontspannen in het lauwwarme zwembad en bubbelbad. Het voelde als een korte vakantie. Zelfs op zondag een heuse, professionele wielerronde in een dorp verderop bijgewoond. Als smart casual geklede gast in de VIP-lounge. Helemaal verzorgd. Een stralende zon. Als VIP-gast een greet&meet met, wat later bleek, de winnaar Mathieu van der Poel en ook Dylan van Groenewegen bijgewoond. Natuurlijk een fotootje na afloop. Ook Kjeld Nuis en andere bekende namen fietsten mee. Leuk om bij te zijn. Eind van de middag lagen mijn lief en ik weer ontspannen in het koele zwembad om baantjes te trekken. 

Surfing weekend in Australia!

KWESTIE VAN DURVEN
‘Het is een kwestie van durven, meer niet. Dat geldt voor alle kunst, dus ook voor die van het leven.’

- Arthur Japin

Naarmate ik langer moeder ben merk ik dat het moederschap van al mijn rollen de meest wezenlijke is. Het meest betekenisvol. Elementair. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat je niks méér bent dan moeder. Ons kerngezin is alleen wel opgehouden te bestaan. Onze vogeltjes hebben het nest verlaten. Onze jongen kunnen vliegen. Dat gevoel had ik vorige zomer eigenlijk het sterkst toen oudste naar Singapore emigreerde. Toen we haar achterlieten in die grote wereldstad. Ver weg. Ik ben nog steeds moeder. Een trotse moeder. Een meelevende moeder. Weliswaar op afstand. Een betrokken moeder. Een luisterende moeder, een bezorgde moeder en een goedlachse moeder. Een lange-brieven-schrijvende moeder. Heel soms een beetje verdrietige moeder. Ik hoop altijd dat we onze meiden zo opgevoed hebben dat ze zelfstandig kunnen zijn. Wereldburgers die hun talen goed spreken. Op goede internationale scholen gezeten hebben. Universitaire opleidingen. Een start. Belangrijker nog is dat ze authentiek zijn, zichzelf kunnen zijn. Oprecht en dat ze hun kwaliteiten kunnen inzetten. Zorgzaam. Hechte vriendschappen hebben, over de hele wereld. Nu jongste dochter vorige maand ook vertrokken is, is het huis stiller en leger. Meer opgeruimd ook. Middelste komt gelukkig meestal het weekend naar Breda vanwege haar studie, sportschool en vriendinnen. Drie onafhankelijke meiden hebben we opgevoed. Die het nog heerlijk vinden om lekker thuis te zijn en ze willen nog steeds met ons mee op reis. Daar word ik zo gelukkig van. Dit jaar naar Vietnam met z’n vijven! Tegenwoordig is het een pré om je als student of jongvolwassene je thuis te voelen tussen mensen uit andere landen en met verschillende culturen. Daarnaast helpt studeren in het buitenland ze volgens mij hun creativiteit, volwassenheid, onafhankelijkheid, nieuwsgierigheid en aanpassingsvermogen te ontwikkelen. In het verre Australië gaat ons jongste kind met een internationale groep studenten om die in haar studentenhuis wonen, en in haar buurtje. Tijdens de colleges en practica op de universiteit ontmoet ze Australische studenten. Ze werd al twee keer door aardige medestudente Jess naar haar kamer gebracht vanaf campus. De Australische heeft zelf een autootje, én ze rijdt links. Dochter vindt het geweldig. Ik spreek haar een paar keer per week ondanks het tijdsverschil van acht uur. Ik, meestal midden op de dag en dochterlief wanneer ze laat in de avond thuiskomt en moe van alle indrukken op haar bed ploft. Even een beetje mama ‘tanken’ en reflecteren. In de praktijk betekent dat ik op die momenten alles uit mijn handen laat vallen om met haar te beeldbellen. Gelukkig kan dat. Zo nu en dan belt oudste dochter ook rond dat tijdstip en wordt het een groepsgesprek. Zo hebben beiden veel contact met het thuisfront. Mijn lief belt met het in Australië verblijvende kind vroeg in de ochtend wanneer hij naar kantoor rijdt en de ander uit Singapore juist als hij weer naar huis rijdt. Zo kan jongste haar moeilijke momentjes delen en heimwee gevoelens kwijt, vooral de poezen mist ze heel erg, en horen wij haar avontuurlijke updates.  Ze had vlak na aankomst wel even last van een cultuurshock. Ze voelde zich gedesoriënteerd, heel moe en vooral, ver weg van huis. Hoe langer ze er zit, hoe meer ze bekend raakt met haar omgeving. Ze leert leuke mensen kennen en ze krijgt nieuwe gewoontes. Uiteindelijk gaat ons kind die dingen zo eigen maken dat ze ook onderdeel van haar worden. Ze komt er absoluut sterker uit zoals we dat met ons gezin in het buitenland ook altijd gedaan hebben. Ze creëert nu een nieuwe vertrouwdheid. Zij krijgt de tijd van haar leven daar en wij genieten via WhatsApp en Polarsteps met volle teugen mee van haar avonturen. 

Vrijdag had ik via de stichting waar ik voor werk, een rondleiding door natuurreservaat de Biesbosch. De laatste wildernis van Nederland. Wat een historie! We hadden met totaal zeventig deelnemers en vrijwilligers een elektrische boot afgehuurd. Ik haalde in de ochtend mijn drie deelneemsters op en reed naar Drimmelen waar ik de dames pal voor de loopplank afzette. Snel mijn auto geparkeerd en de trossen konden los. De geschiedenis werd onderweg door de kapitein gedeeld. Meer dan zeshonderd jaar geleden ontstond dit groene watergebied. In 1421 vond een watersnoodramp plaats. De ramp kostte duizenden mensen het leven. Tijdens de ramp werden meer dan zeventig dorpen in de buurt van Dordrecht overspoeld en vruchtbare akkers stonden onder water. Later kwamen hier en daar eilandjes naar boven. Dat watergebied is nu bekend als de Biesbosch: het grootste zoetwater gebied van Europa. Er vond vroeger rietsnijden plaats. Ten tijde van eb en vloed (dat nu niet meer is) groeide er in de Biesbosch een soort riet die vijf meter lang kon worden. Biezen oogsten vond ook plaats. De eerste planten die op de slibplaten groeiden waren diverse soorten biezen. Met de komst van de bies deed een nieuw ambacht zijn intrede. De biezen stoelzitting. Er vond in de Biesbosch ook eendenjacht plaats. Rond vijftienhonderd werd er bij de eendenjacht gebruik gemaakt van eendenkooien en werden eenden een pijp ingedreven waarin ze gevangen werden. Binnen twee weken werden er zo’n zeventienduizend wilde eenden gevangen! Daar komt de uitdrukking ‘de pijp uitgaan’ vandaan. Aan het eind van  de oorlogstijd had je hier in de Biesbosch de linecrossers, verzetstrijders die materiaal tussen het vrije zuiden naar het bezette gebied overstaken. Ook een ideale schuilplaats voor onderduikers. Na het bezoek aan het museum was ik één van mijn drie deelneemsters kwijt. Ik herkende haar aan het lichtgroen jasje met korte mouwen. Ik had haar aan elke tafel gezocht. In het museum nog een rondje, zelfs om laten roepen door de kapitein. Na nóg een gang langs de tafeltjes herkende ik haar ineens zónder het groene jasje. Mevrouw had hem vanwege de warmte uit getrokken! Flink zweten voor mij op deze warme (bijna dertig graden) verder volmaakte dag aan boord van De Zilvermeeuw.

My aunt in Mexico | 2014

LEVEN IS ALS SNEEUW
‘Leven is als sneeuw

je kunt het niet bewaren

Troost is dat jij er was

uren, maanden, jaren’

– Herman van Veen

Lieve tante,

Oudste zus van mijn moeder. Bij het afscheid van mijn moeder, nu negentien jaar geleden, begon u uw afscheidswoorden aan haar met ‘oudste zus aan jongste zus’. Ik wil mijn laatste afscheidswoorden aan u daarom beginnen met ‘dochter van jongste zus aan oudste tante’… Bijna vierennegentig jaar oud. Van uw zestien jaar jongere zusje, mijn moeder, moesten we veel te vroeg afscheid nemen. Vanaf die tijd zijn wij naar elkaar toegegroeid. Ik kwam regelmatig met mijn lief naar Bennebroek. Als ik behoefte had aan familiegevoel of aan oude familieverhalen opsnuiven bracht ik een bezoekje aan u. U kende ieder detail van elke familiegeschiedenis. Van mijn zelfstandige overgrootmoeder Helena met haar eigen kruidenierswinkeltje in Den Helder, van mijn grootmoeder die verliefd was op een marinier met een te hoge rang waarna ze ‘dan maar’ met mijn grootvader trouwde en van diezelfde stoere grootmoeder die tijdens de Tweede Wereldoorlog meermalen Den Helder uitgezet werd en steeds weer stiekem terug vluchtte. Ook het bekende verhaal van mijn heldhaftige grootvader die als majoor machinist in dezelfde oorlogsperiode met een onderzeeboot - de O24 bestemd voor Nederlands-Indië die nog niet gereed was maar wel enkele proefvaarten had gemaakt - naar Engeland moest varen en vijf jaren wegbleef en zijn afkeer van koningin Wilhelmina waar hij in Londen een Bronzen Kruis van kreeg. Ook elk detail van de twee perioden dat mijn grootouders in Indië woonden, waarvan de tweede periode met hun drie meiden, bent u nooit vergeten. Drie meiden, net als ik ook drie meiden heb. U vond het heerlijk om met fotoboeken op tafel mijn honger naar oude beelden en verhalen te stillen. Uw laatste fotoboeken die we samen op tafel doorbladerden waren die met zwartwit foto’s van uw moeder, mijn oma, en u als peutertje in Singapore. Op weg naar Indië. In 1932. Uw moeder vijfentwintig jaar oud. Net zo oud als mijn oudste dochter die naar Singapore emigreerde, meer dan negentig jaar later. Bijna een eeuw verder! Hoe leuk om dat samen met u te ontdekken! Reislust stroomt door onze aderen. Uw moeder, u, mijn moeder, ik, mijn dochters. Vier generaties vrouwelijke avonturiers! Vier generaties globetrotters! Ik ben altijd geïnspireerd geweest door uw ‘way of life’. Ik herken veel van mezelf in u. Ook daar hebben we vaker over gesproken samen. Uw moeder en mijn moeder waren niet op hun sterkst met sociale contacten. U daarentegen had een zeer uitgebreid sociaal leven, veel vriendinnen. Vrienden wereldwijd verspreid. Afstand hoefde geen belemmering te zijn voor levenslange vriendschappen. Precies zoals ik. 

U reisde zo graag dat u tien jaar geleden (u was al in de tachtig) in uw uppie naar Mexico bent gevlogen waar wij woonden. Wij haalden u op in Mexico-stad en u logeerde bij ons in huis. U was een heerlijke, ervaren gast. Ervaring met tropische temperaturen, ervaring met personeel in huis, ervaring met allerhande tropische vruchten (u was dol op papaya!), ervaring met fooien en ervaring met internationale vrouwengroepen. Ik herinner me nog mijn wekelijkse koffieochtend met internationale moeders van de American school van onze meiden. U wilde dolgraag mee. U ging niet verlegen naast mij zitten aan de lange tafel naast het zwembad maar nam plaats aan de andere kant van de tafel. U genoot van de gesprekken, geïnteresseerd in iedereen. Ik heb zelfs nog een oude groepsfoto van die ochtend waar u gezellig tussen alle expat-moeders poseert! U ging ook mee naar mijn dagelijkse, Spaanstalige yogalessen. U deed uw oefeningen naast een stoel. Ik vergeet niet hoe u genoot van de lange ritjes die we maakten in de grote, luxe lease-auto van mijn lief. Voorin liet u zich als een prinsesje rondrijden langs eeuwenoude tempels en over het Mexicaanse, droge platteland. Verlaten dorpjes. U genóót! Met de Valys taxi kwam u ook een paar dagen naar Breda. We gedroegen ons als toeristen in eigen land. Wij tweetjes maakten een rondvaart over de Bredase singels. U leende een rieten hoed van mij tegen de zomerzon. Zaten wij samen met onze kittige zonnehoeden naast elkaar te genieten op een klein bootje! We gingen die zomerse dagen samen lunchen aan de rand van het schaduwrijke bos. De laatste jaren gingen we vaak met z’n drieën uit eten in Vogelenzang. De laatste keer met z’n drietjes wilde u de reservering afzeggen om na een uurtje te zeggen dat u tóch wel weer fit was om te gaan en maakten we gewoon weer opnieuw de reservering om later lekker te dineren en te genieten. U was een levensgenieter, een avonturier, een sociaal dier, en een vrouw met een sterk familiegevoel. Ik heb dat graag bij u afgekeken. Hoe u een close relatie met uw kleinkinderen hebt opgebouwd en dat ze u altijd graag zagen is een voorbeeld voor mij. Zelfs een innige relatie met uw overzeese kleindochter. Hoe trots waren wij laatst dat mijn dochter en uw kleindochter niet lang geleden een dag samen doorbrachten in Singapore. De stad waar hun gezamenlijke overgrootmoeder in 1932 al was. Zij kenden elkaar nog niet persoonlijk en waren zo positief verrast hoe goed ze het samen konden vinden! U en ik genoten dáár weer van. Zo waren we verbonden met elkaar. Door ons bloed, onze familie en onze jarenlange briefwisseling. Heel dankbaar ben ik, dat ik de middag voordat u uw laatste adem uitblies, aan uw bed mocht zitten. Ik had uw hand vast, we haalden herinneringen op. U vond het fijn, sprak u uit. ‘Lekker rustig’. Heel fijn was het ook later, nadat uw dochter en ik u in de rolstoel hadden getild en u aan de eettafel zat. Ik kon u in de ogen kijken en laten weten wat u voor mij betekend heeft. Het lijntje naar mijn moeder. Bij mijn eigen moeder had ik die kans om te bedanken niet gekregen door haar onverwachts overlijden. U zei dat u benieuwd was naar wie er op u zou wachten na uw heengaan. Ik hoop dat het uw lief was én uw kleine zusje, mijn moeder. Dag lieve tante.

In loving memory | my aunt in Mexico (2014) 

KALME GEEST
“Never be in a hurry; do everything quietly and in a calm spirit.
Do not lose your inner peace for anything whatsoever, even if your whole world seems upset. What is anything in life compared to peace of soul?” 

- Francis de Sales

Het ochtendgloren. Voor mij het meest waanzinnige moment van een zomerse dag. Hoe laat je ook opstaat, de start van je dag heeft een magische kracht. Vooral dus in de zomer. Wij gaan deze zomer niet op reis. Ik geloof niet dat dit eerder in mijn leven voorgekomen is. Onze buren hebben mij als thuisblijver gevonden. Ik heb op de tuin en kamerplantjes van de buren gepast. Ik heb op de twee katten van een huis verderop gepast. Deze buren zijn intussen beiden terug. Nu pas ik op de twee katten van drie huizen de andere kant op. Lege verlaten huizen. Stilte. Zomer. Op woensdagochtend doe ik nu inmiddels zo’n zes weken om zeven uur in de ochtend, op een nuchtere maag, mijn Ashtanga yoga practise. Een zomercursus. Ik ken al wat series uit mijn hoofd en inderdaad kom ik in een flow zonder nadenken, mijn lijf kent de routine. Het levert energie op. Wanneer ik daarna thuis kom in de stilte van mijn lege huis stap ik, na aanzetten van de waterkoker, eerst onze tuinkamer binnen. Stilte tussen de planten creëert ruimte voor rust en ontspanning en laadt m’n batterij op. Ik geef met de gieter de water slurpende tomatenplanten, courgette- en komkommerplanten water uit de regenton. Ik check de nieuwe vruchtjes zoals de ieniemienie paprika’s, de trossen Hongaarse tomaten, de courgette en de megakomkommers die in sneltreinvaart groeien. Ik check welke bramen en blauwe bessen rijp zijn. Het vormt de basis van de rest van de dag. De crux zit hem volgens mij erin dat ik de dag start met mezelf vóórdat mijn eerste verplichting aanvangt. Op alle andere weekdagen zonder vroege Ashtanga les drink ik eerst ontspannen een kop thee aan tafel. Een bakje Skyr yoghurt erbij met soms fruit uit de tuinkas, en een passievrucht. Altijd het eerste rondje door de tuinkas. Een monnik heeft eens gezegd dat in de stilte innerlijke gesprekken verstommen. Daar hoeft niet gepresteerd te worden. Het lijkt net of ik steeds meer stilte nodig heb. Na veel sociaal contact zoals een goed wezenlijk gesprek met een vriendin, buren gezellig aan onze tuintafel, een boswandeling met een vriendin of een kop koffie met yogavriendinnen na de les, is er niks heerlijkers dan daarna in stilte te zijn. Het liefst in een leeg huis. Of in onze tuinkamer.  Een stille tuin. Daar mag ik gewoon zijn wie ik ben. Ik hoef niemand antwoord te geven, ik hoef nergens op in te gaan. Ik ben zonder verwachtingen, zonder druk en verplichtingen van buitenaf. De stilte is voor mij dan puur zijn. Rust, en dat betekent voor mij opladen. In stilte ben ik heel en volledig, daar kunnen krenkende woorden van andere mensen niet binnendringen. Die stilte heeft misschien zelfs wel iets heiligs, iets ongerepts. Ik hou er zo van, sinds het herstel van mijn ziekte steeds meer. Wat ik ook gemerkt heb is dat een rustig hoofd en een kalme geest niet alleen effect op jezelf heeft. Peace of mind helpt je ook minder te oordelen – over anderen, over jezelf – en leidt tot een liefdevolle omgang met anderen, tot compassie en wat ze in mijn yogaschool ‘liefdevolle vriendelijkheid’ noemen.

Ik geniet van élke warme dag. Mijn lief en ik hebben een zomerabonnement op het buitenzwembad. Soms zwemmen we baantjes na zijn werk, meestal in het weekend. Soms zwem ik alleen, in de ochtend. We zwemmen alleen als het boven de vijfentwintig graden is. We zijn niet van de Wim Hof methode, wij houden niet van blootstelling aan koude. Ik heb een geheel nieuwe community ontdekt in het zwembad. Veel zwemmers gaan na het baantjes zwemmen in de ochtend gezellig een kop koffie of thee drinken, onder een parasol. Er staan stoelen klaar en er is een heuse koffiedame bij. Iedereen is welkom. Het zijn voornamelijk senioren die blijven voor een kletspraatje. Ik voel geen behoefte me er bij aan te sluiten. Toch is het leuk om het fenomeen te bestuderen vanuit het water, terwijl ik zwem. De dames dragen vaak een soort ‘zwemjurk’ die je makkelijk over je natte badpak of bikini aan schiet. Hoe leuk is het wanneer je pensionada bent en je sporten met sociaal contact kunt combineren, en er zelfs een dagbesteding van maakt? Je bent voor je het weet een hele ochtend van huis! In de buitenlucht klaart een mens op. In de winter én in de zomer. Wanneer je overdag thuis bent en geen hond hebt, zoals ik, zou het misschien langer dan normaal kunnen duren voordat je naar buiten gaat. Daar heb ik maanden terug verandering in gebracht door op doordeweekse dagen buiten te starten met een wandeling naar m’n yogaschool. Hardlopen op zondagochtend hoort daar ook bij. Vanaf augustus sluit ik me bij een nieuwe hardloopgroep aan om na de succesvolle Love Life run te blijven trainen, alle seizoenen buiten in het bos. Als je erin slaagt om de onrust in je leven te verminderen - dat kan dus ook op een niet spirituele manier zoals ik nu doe deze zomer door hard te lopen, yoga uit te oefenen, planten te kweken en te verzorgen, te zwemmen of te lezen - dan zul je makkelijker niet alleen de goede, maar ook de minder goede kanten van mensen om je heen kunnen accepteren. Iemand met een kalme geest plakt geen etiketten, spreekt niet in eisen en verwijten, maar kan rekening houden met behoeften van de ander zonder een oordeel te vellen. Onze neiging om te oordelen komt voort uit een onrustige geest, zeggen ze in het Tibetaanse boeddhisme. Ik ben milder geworden na mijn herstel maar zeker ook dit zomerseizoen. De laatste weken bemerk ik bij mezelf dat ik in een proces zit met minder (ver)oordeel. Ik benader mensen met liefdevolle vriendelijkheid, mild, ook naar mezelf. Wie niet oordeelt, heeft lief. Mooie woorden uit het boeddhisme. Het normale leven brengt drukte met zich mee, gedoe. De neiging om elkaar te beoordelen ligt daardoor altijd op de loer. Een zomer thuis brengt rust in m’n hoofd, schept ruimte. Een kalme geest.

Amsterdam before heading to Schiphol!

WHERE MAGNOLIA GROWS
‘You don't have to slow me down

'Cause I will always be around

I will find my way back home

Where magnolia grows, where magnolia grows’

- Danny Vera

Hoe toepasselijk bovenstaande song van Danny Vera. Prachtig liedje en de lyrics zo treffend voor ons. Onze jongste telg is aan een spannend deel van haar leven gestart aan de andere kant van de wereld. We hoeven haar niet af te remmen. Ze zal volgens de lyrics haar weg terugvinden naar onze oude magnoliaboom in de Bredase voortuin. Het aftellen is begonnen. Zo’n vijf maanden in principe, afhankelijk of ze nog alleen gaat reizen daar, of dat ze na afronding van haar studie meteen naar Vietnam vliegt. We brachten de zonnige middag voor haar vertrek in Amsterdam door, op haar verzoek. Alles beter dan thuis in de huiskamer wachten. Het was heerlijk om met z’n allen door de historische stad te zwerven. Op ons gemakkie. We scoorden een bankje met z’n vijven naast elkaar op de Dam. We lieten ons in het zonnetje vermaken door toeristen die op de foto wilden met duiven. Ook door de twee mannen die daar geld aan verdienden met hun onbegrijpbare methode. Soms jaagden ze de duiven weg van een teleurgestelde, niet-betalende toerist door een doek in de lucht te gooien, soms waren de mannen boos op elkaar, soms strooiden (of verspilden?) ze handenvol verkoopbaar zaad over het plein en een enkele keer splitsten ze de groep duiven in tweeën over het plein. Waar was de logica? Goede afleiding voor ons om de uurtjes te doden voor het onvermijdelijke vertrek op Schiphol. Nadat de loodzware koffer ingecheckt was op de luchthaven zijn we lekker gaan eten met elkaar. Er was rust. Aandacht voor elkaar en nog wat laatste afscheidscadeautjes en brieven. Daarna volgden de vele tranen toen ze alleen verder door de security check heen moest. Veel lieve woorden, veel knuffels, nog meer stevige omhelzingen van ouders, zus en vriendje en toen had ze voldoende moed verzameld om met haar (te) zware rugzak op haar rug alleen verder te lopen. De volgende dag was ze na twaalf uur vliegen eindelijk geland in China. Oudste dochter hield alles digitaal voor ons bij. Contact via de Telegram ‘app tijdens haar transfer van zeven uur, waar we allemaal zo naar uit keken, lukte helaas niet. Donderdag op vrijdagnacht was ons kind ein-de-lijk veilig geland in het verre Australië. Ze kocht meteen een nieuw sim-kaartje om ons te bellen en nam een limousine naar de universiteit om de sleutel van haar studentenkamer op te halen. Kapot was ze. Tijdens het avondeten ontmoette ze een internationaal groepje studenten. De volgende ochtend samen een zonsopkomst op het strand kijken, daarna de trein naar Sydney. Een paar dagen surfen met elkaar geregeld. De kop is er af. Ik heb er alle vertrouwen in.

Hoe vaak heb ik niet ergens op de wereld vreemde steden ontdekt. Met of zonder stadsgids. Stadswandelingen. Ik vind dat reuzeleuk. In Nederland hebben we het ook een paar keer gedaan. Als je het treft met een goede, onderhoudende gids heb je een geweldige dag. Dat hadden we vanmiddag. Notabene in mijn eigen stad Breda. Verrassend. Een stad vol historie van de Nassau’s! Er was een personeelsuitje georganiseerd door de stichting waar ik voor werk. Een stadswandeling en daarna borrelen in een barretje. Tijd voor mijn collega’s in plaats van voor de deelnemers. Echt gezellig. Coördinatrice Manon hield in de bar een praatje over de veranderingen binnen onze stichting. Het nieuwe cultuurprogramma. Vooraf dus die wandeling die startte in de zevenhonderdvijftig jaar oude kerk op het Kerkplein. Middeleeuwse muurschilderingen die honderd jaar terug pas onder het stukwerk teruggevonden zijn. Praalgraven van de voorvaderen van de Nederlandse koninklijke familie. De geschiedenis van het koningshuis begint hier, in mijn stad Breda. Tijdens de beeldenstorm in 1566 is veel vernietigd in de voormalig katholieke kerk. Protestanten vernielden in Nederland veel katholieke kerken. Daarna bleef alles sober in de nu hervormde kerk. Gelukkig zijn schilderingen op de gewelven met details van puur bladgoud bewaard gebleven. We ontdekten een steegje naast het stadhuis. Daar zag ik het Stadserf uit 1384. Op dat verborgen plein - vroeger vol met vee en kleinvee - staat het beeld ‘de Turfschipper’ met schipper Adriaen van Bergen die persoonlijk zorgde voor de herovering van Breda van de Spanjaarden. In zijn turfschip waren soldaten verstopt die binnen de stadsmuren tevoorschijn kwamen. Naast het Stadserf ligt een stiltetuin waar ik ook nooit geweest was. Een prachtige omsloten oase die overdag open is voor alle Bredanaren. Van daaruit liepen we naar het dertiende eeuwse begijnenhofje waar nu nog steeds alleenstaande vrouwen wonen. Alle huisjes en een Waals kerkje rondom een binnentuin. Geweldig. Breda is in de twaalfde eeuw als kleine nederzetting ontstaan van wat boeren en handelaars op de plaats waar de riviertjes de Mark en de Aa samenkwamen. De Aa werd steeds breder en daar komt de naam Breda vandaan. Aan het eind van die eeuw werd bij deze nederzetting een burcht gebouwd. Onder bescherming van deze burcht groeide Breda groot. De edelman Jan van Polanen maakte in 1350 van de burcht een sterk kasteel met een gracht en vier zware hoektorens. Hendrik III liet dit kasteel voor zijn Spaanse vrouw tot een prachtig renaissancepaleis verbouwen. Marmeren trappen en grote pilaren in Brabantse renaissance stijl. Een paleistuin erbij dat nu het Valkenbergpark is. Bij een veel latere verbouwing tot een militaire academie ging helaas veel van het renaissancepaleis verloren. Hier is nog steeds de Defensie Academie gevestigd. De bijbehorende bibliotheek waar middelste dochter wekelijks studeert is het oudste stenen gebouw van onze stad. Zóveel nieuwe dingen gehoord vandaag! Ik hou van geschiedenis. Ook de geschiedenis rondom de bouw van ons huis aan de eerst bestraatte weg tussen Amsterdam en Antwerpen vind ik superinteressant. Keizer Napoleon reed in 1810 over onze straatsteentjes, langs onze beukenboom. En dan de geheimzinnigheid van het zwaard in onze kelder. Een inspirerende middag met tijd voor een wat diepere kennismaking met mijn collega’s. 

My lovely girl

FAR AWAY PLACES
“I’m never sad when a friend goes far away, because whichever city or country that friend goes to, they turn the place friendly. They turn a suspicious-looking name on the map into a place where a welcome can be found. Maybe the friend will talk about you sometimes, to other friends that live around him, and then that’s almost as good as being there yourself. You’re in several places at once! In fact, my daughter, I would even go so far as to say that the further away your friends, and the more spread out they are the better your chances of going safely through the world…” 

-  Helen Oyeyemi

Ik sta voor het station te wachten in mijn auto. Het regent weer eens. Een donkere dag. Ik wacht op jongste dochter die afscheid heeft genomen in haar studentenstad Maastricht. Haar studentenkamer in onderhuur overgedragen en nog twee nachtjes bij haar vriendin heeft geslapen om haar laatste werkdag in de bar-bistro af te ronden en ook de laatste dingetjes voor haar studie. Haar tweede studiejaar heeft ze goed afgerond. Hartstikke trots op haar zoals ze alles geregeld heeft. Onze negentienjarige dochter vertrekt morgen naar Sydney. Daar gaat ze een semester studeren aan de universiteit. Met mensen daar met een cool accent, en kangoeroes en koala beertjes in de buurt. Het is veel voor haar deze laatste dagen. Veel afscheid. Veel laatste dingen regelen voor in Australië. De eerste keer huur moest betaald worden op een buitenlandse bankrekening. Beddengoed daar moest gehuurd of gekocht. Inschrijven voor leuke activiteiten tijdens de introductieweek op de campus. Koffer ingepakt. Laatste aankopen. Backpack ingepakt. Maar vooral dat afscheid nemen van iedereen heeft haar genekt vermoed ik. Ze ‘appte in de trein dat ze het koud en warm tegelijk had. Hoofdpijn. Beroerd. Ik neem een dekentje mee in de auto. Deze verwarm ik voor haar op mijn verwarmde autostoel. Wanneer ze instapt komen de tranen. Ze is moe. Zo moe. Haar moeheid wordt een zomergriepje met koorts, spierpijn en veel hoofdpijn. Haar lijf maant haar het rustiger aan te doen. Toch neemt ze ook hier in Breda nog van veel vriendinnen afscheid. Met haar vriendje ontsnapt aan de hectiek tijdens een hotelovernachting in een vreemde stad. Morgen rijden we met ons gezin eerst naar Amsterdam, lekker een slagroomijsje samen halen bij banketbakkerij van der Linde. Ons af laten afleiden door de grote stad. Rond etenstijd rijden we door naar Schiphol. Ons avonturiertje vertrekt met een grote koffer voor in het ruim, en een backpack op haar rug. Ze was als kind afhankelijk, een typische derde kind. Ze had drie moeders die alles voor haar deden. Nog steeds wil ze alles samen doen, alles overleggen omdat dit haar een gevoel van zekerheid geeft. Nu is de wens gekomen zich los te worstelen, het avontuur lonkt en daarvoor heeft ze niemand nodig. Ze werd ingeloot voor Australië. Ze trekt letterlijk de wijde wereld in. Ik maak me geen zorgen. Helemaal niet. De laatste weken maar vooral de laatste dagen deden we veel samen. Alles in het teken van haar reis. Met ons gezin naar het strand geweest om daar te lunchen, een wandeling te maken, wat leuke foto’s te nemen en om gezellig spelletjes op een strandterras te doen. Borrelhapjes en drankjes erbij. Samen naar IKEA om een vacuüm verpakt hoofdkussen en dekbed te kopen, omdat huren veel duurder bleek. Samen een voetbalwedstrijd kijken van het Nederlands elftal. Samen de grote tassen vol troep wegbrengen die overbleven na een grote schoonmaak van haar kamer in huis. Ze heeft een splinter van een schelpje met veel geduld uit mijn voet gehaald.  De laatste lunches en maaltijden samen.

Alles is voortdurend in beweging. Kinderen bewegen ook. Het leven van onze meiden schrijdt voort. Oudste heeft inmiddels een huurcontract getekend van een volledig appartement met eigen keuken en badkamer. Precies een jaar geleden had ze vanuit Nederland haar eerste (gedeelde) appartement gevonden in Singapore. Ze maakt binnenkort een promotie, daar hoort een loonsverhoging bij en een grote-mensen-leven (volgens haar zeggen) dus de stap naar een eigen appartement was snel gezet. Zij is ook het proces gestart voor een permanente verblijfsvergunning. Middelste rondt volgende maand haar tweede masteropleiding af aan de Defensie Academie en is op zoek naar een bijpassende baan op haar niveau. Een heel spannende periode voor haar. En jongste verkast dus voor een aantal maanden naar de andere kant van de wereld. Een geheel nieuwe omgeving om haar heen die vol zit met kansen, op wat voor gebied dan ook. Misschien sluit ze wel een vriendschap voor het leven met één van haar nieuwe roommates. Ik ben beretrots op alle drie de meiden. Een afscheid tussen mensen kan mooi en zuiver zijn. Je kunt voelen dat het contact waardevol is zoals het is. In onze levens betekenden we iets voor elkaar en dit zal zo blijven. We zijn als gezin al gewend aan digitaal contact. Aan een groot tijdsverschil. Afscheid nemen maakt je bewust van toegenegen gevoelens en die worden bij een afscheid ook gedeeld. Heel warm en lief. We waren gewend dat ze honderdvijftig kilometer verderop woonde in dezelfde tijdzone, andere provincie. Nu wordt de afstand bijna zeven-tien-duizend kilometer en is haar tijd acht uur vooruit. Ze leeft in tegenovergestelde seizoenen en het is daar nu zeven graden kouder dan hier. De vliegtijd naar haar bestemming is gemiddeld vierentwintig uur. Gelukkig gaan mijn lief en ik de hele maand december naar Vietnam waar we alledrie onze meiden gaan ontvangen. Een weerzien van ons gezin rondom de Feestdagen. Ik tel de weken nu al af. Wat een rijkdom om ze straks alledrie weer samen in mijn armen te hebben. 

Summer dinner in our backyard!

BRUCE
‘It’s raining

But there ain’t a cloud in the sky

Must have been a tear from your eye

Everything will be okay’

- Bruce Springsteen

Niet normaal, zeiden we tegen elkaar toen we ons na afloop omdraaiden op het veld. Niet normaal goed die vent. Bruce Springsteen wordt in september vijfenzeventig jaar. Hij speelde net drie uur achter elkaar voor ons op een groot podium. Hij met z’n gitaar en z’n mondharmonica. Zonder opsmuk. Het zag er simpel uit en dat was het ook. Toen de grote videoschermen bij concerten gemeengoed werden, heeft hij die nog een tijd geweigerd. Hij vond dat zelfs al te gelikt, ze leidden maar af van wat hij op het podium deed. Maar inmiddels kan ook hij daar allang niet meer omheen natuurlijk - met zo’n immens groot publiek. Het is de enige concessie die hij doet. Zijn The E street band die hem begeleidt is trouwens ook grandioos. Voordat we in het park waren parkeerden we eerst de auto ergens buiten de stad Nijmegen. Lopend het Goffertpark in, controle van onze tickets en onze tassen. De tas niet groter dan een A4tje en niet dikker dan tien centimeter. Erin een flesje zonnebrand, een zomertrui, een zonnehoedje, een picknickkleed en we mochten vandaag vanwege de warmte als uitzondering een gevulde fles water met dop mee. In het park is een groot open veld. We legden ons kleed neer zoals heel veel andere concertgangers. We hadden zoveel zin in de show. Mijn lief ging twee porties friet halen. Dat nam veel tijd in beslag, dik een half uur later kwam hij pas terug. Er startte om zes uur een voorconcert van Benny Singer. Wij bleven lekker zitten, met ons frietje. Mijn lief haalde later nog hamburgers, weer een half uur onderweg geweest. Kijkend om me heen zag ik allerhande generaties. Oudere generaties dan wij, maar ook veel jongere generaties.  Gepensioneerden, onze generatie, maar ook dertigers en zelfs hun jonge kinderen. Veel gezinnen met volwassen kinderen. Ik vond dat heel leuk om te zien. Muziek verbindt. Zelf gaan wij ook zo nu en dan met onze meiden naar een groot concert. Dit megaconcert  buiten in een park was echter een nieuwe ervaring voor ons. Zestigduizend muziekliefhebbers bijeen in een groot park bracht een festival vibe met zich mee. Vorig jaar gingen we ook naar een concert in een bos, het Amsterdamse bos. Rowwen Hèze speelde voor zo'n duizend luisteraars. Een heel andere dynamiek dan dit megaconcert van Bruce Springsteen. Het Goffertpark was deze zaterdagmiddag en -avond omgetoverd tot een openluchttheater voor het concert. We startten die middag in de warme zon. Er kwamen steeds meer wolken. Toen Springsteen op het podium kwam begon het juist een beetje te spetteren. Ook een paar traantjes van dankbaarheid bij mij… Mensen toverden ineens regenponcho’s ergens vandaan. Wij hadden onze zonnepetten opgezet. Die hadden we sowieso bij ons en het was eigenlijk te warm voor een poncho (die thuis lagen). Niet veel later, nog steeds begin van de avond, was het weer droog. 

Bruce zong mijn lievelingslied ‘Waitin’on a sunny day’. Heerlijk genieten. Dansen! Springsteen is een live artiest van zeldzame klasse. Wat een stem! Zijn stem, waar fans voor vreesden na onlangs afgelaste shows in Marseille, Praag en Milaan, raakte snel warmgedraaid. Hij had zóveel interactie met ‘t publiek. Klappen en dansen maar hij zei ook diverse keren ‘Nijmegen’ waarvan mijn hart smolt. Ondanks de grote hoeveelheid bezoekers had je toch lekker ruimte om je heen. Ruimte om te dansen. Vlak bij ons werd een oudere man onwel, hij viel flauw. Er werd meteen een cirkel van ruimte om hem heen gemaakt. We hielden onze armen gekruist boven ons hoofd zodat zorgverleners konden zien dat ze nodig waren en ook waar ze nodig waren. Mooi gebaar. Springsteen zong gewoon door. Met een overhemd, giletje én een stropdas zag hij er trouwens keurig uit. Op de momenten waarop hij de trappen afdaalde richting het veld, gingen voor hem verzoekbordjes van liedjes de lucht in. Net als veel kinderen die op de schouders van hun ouders werden getild. Hij liet deze avond een jongetje van een jaar of acht mee zingen die een bord in zijn handen had dat hij spijbelde en er een boze leerkracht voor over had. Later gaf Springsteen z’n mondharmonica aan dat gelukkige kind. In het laatste uur van het concert, toen de zon al onder was, zong hij al zijn bekende hits en wat prachtig bewerkte covers zoals Nightshift van The Commodores en Twist and shout van de Beatles. Hij liet ons meezingen, zwaaien met armen en klappen. Wat een feest! Mooie, lange uitvoeringen van zijn overbekende liedjes. Ik vond de twee gospel liedjes die hij deze avond zong ook fantastisch. In zijn band zit een donkere vrouw die een geweldige stem heeft, echt super. Net zo genieten als van zijn Ierse liedjes. Het vermaak komt van hemzelf, de chemie met zijn band en de intense interactie met zijn publiek. Hij kreeg lovende kritieken als ‘Beste show op aarde’ en ‘Eén van de beste shows ooit’. Een megaconcert op kleine schaal. Deze ogenschijnlijke tegenstelling typeert een optreden van Bruce. Hij zong twee kleine, sentimentele liedjes waarbij zestigduizend man helemaal stil was. Indrukwekkend. Zo sloot hij trouwens ook af. Hij bedankt eerst elke bandlid met een handdruk. Ze verdwenen van het podium. De lichten op het podium gingen uit. Hij kwam alleen terug met een kruk en een gitaar. Eén lamp scheen op hem. En hij zong heel overtuigend een prachtig klein liedje. De rocker is ouder en milder geworden. Hij is opa geworden en heeft mensen om zich heen verloren waaronder zijn jeugdvriend aan kanker, nog niet zo heel lang geleden. Dat maken zijn nieuwere songteksten in mijn ogen nóg echter, en sentimenteler. 

Thank you child - at the finish!

CARRY ON, WARRIOR!
We need to make friends with ourselves. We are stuck with our self all day, so let's be kinder, gentler, more amusing company. Let's take our own hand and say, 'There, there, sister. You're doing a good job. I'm proud of how you're handling all this craziness down here. Don't give up. Carry on, warrior.’

- Glennon Doyle Melton

Twaalf weken lang leefden we er naartoe. Jongste dochter en ik trainden elke zondag met een groepje en trainer John, in het bos. Allemaal deelnemers met een verhaal. Net als ik. We waren allemaal schoon verklaard en hersteld. Wel hadden veel van ons net als ik restverschijnselen. Ik heb bijvoorbeeld een droge mond tijdens rennen. Conditie was bij geen van ons nog als vanouds. Daarom werkten de opbouwende trainingen ook zo goed. We hadden allemaal iets te creëren. Doordeweeks deden dochter en ik ieder volgzaam onze thuisopdracht. Het heeft allemaal enorm bijgedragen. Geholpen met de prestatie van vandaag. Het was een mooie zomerdag, heel erg warm. Wel vierentwintig graden met zon. Het voelde alsof de zomer vandaag begon. Al was het twee dagen na midzomernacht. Met zo’n warmte hadden wij nooit getraind. Sowieso trainden we in een fris groen bos met zachte, modderige paden onder onze voeten. Nu startten we in de stadse haven van Breda. Over de straatstenen, sommigen schots en scheef, stoepranden en drempels. Heel erg druk om ons heen met aanmoedigers en andere sporters. Terrassen zaten bomvol. Langs het water van de grachten veel kijkers. Er was namelijk ook een swim to fight cancer georganiseerd in het Spanjaardsgat. Ook naast de finishlijn van de hardloopwedstrijd waren sporters vier uur lang aan het spinnen op fietsjes, grotendeels in de volle zon. Ingesmeerd met een zonnefactor die overal rondom de haven gratis op te smeren was. Alle sporters deden hun best om geld op te halen voor kankeronderzoek. Heel lokaal, voor ons ziekenhuis in Breda. Eerst haalden we na aankomst in de stad de T-shirts op toen bleek dat er in mijn enveloppe geen oranje T-shirt zat, helemaal geen T-shirt eigenlijk. Ik bleek bij inschrijving mijn maat niet opgegeven te hebben. Gelukkig hadden ze reserve shirts. Geen reserve speldjes trouwens. Om mijn naam op mijn shirt te spelden. Geen nummer maar een naam, want we liepen niet voor een tijd. De prestatie was om geld in te zamelen en daarna de race uit te lopen. Er werd ook geen tijd gemeten. Nergens een klok of stopwatch gezien. Met geleende speldjes kon mijn naam toch opgespeld worden. Na de gezamenlijke warming up hoorden we een startschot. Dochter en ik waren rustig gestart. Dat ging helemaal prima. Eigen tempo, ons niet op laten jutten. Sommige deelnemers gingen al snel wandelen. ‘Wij blijven rennen hoor’ zei jongste optimistisch. En dat deden we, we renden de race uit. Het was inmiddels snikheet in de straten van Breda. Door onze enthousiaste persoonlijke aanmoedigers langs de route hielden we het vol. Door álle aanmoedigers langs de route trouwens. Muziek. Bij verzorgingstehuizen zaten de oudjes buiten te klappen. Te schattig. We kregen onderweg bekertjes kraanwater aangereikt die ik niet kon drinken, want daar krijg ik juíst een droge mond van. Jongste dochter droeg daarom heel behulpzaam ons eigen flesje met ontkalkt water van thuis. Ook had ik een suikervrij dropje in mijn wang geplakt voor extra speekselaanmaak. 

Het was heel bijzonder om juist met jongste dochter deze race te lopen. Na mijn diagnose in september twee jaar geleden was ze nét met haar studie in Maastricht gestart. Ze woonde daar op een studentenkamer en kwam elk weekend met de trein naar huis. Voor haar gevoel miste ze veel. Ze voelde zich heel erg ver van thuis, had het gevoel te kort te schieten. Ik heb dat zelf anders ervaren met haar superpositieve berichtjes en steunende telefoontjes. Elk weekend was ze thuis en rende ze met kotsteiltjes en was ze er erg op gebrand dat ik genoeg water bleef drinken. Ookal hield ik sommige dagen nauwelijks een slokje binnen. Ook zij gaat heel binnenkort naar de andere kant van de wereld verhuizen. Weer een dochter uit ons nomadengezin waar we afscheid van nemen. Oudste dochter uit Singapore leefde erg mee tijdens de race. Ze kreeg van haar vader telkens fotootjes en filmpjes onderweg. Mijn lief reed op zijn fiets door het centrum om overal een glimp van ons op te vangen. Soms een mini interview om onze status vast te leggen. Dochter was helemaal up-to-date en heel betrokken. Middelste dochter stond met twee vriendinnen die er voor haar waren tijdens mijn ziekte, aan de zijlijn aan te moedigen. Net als vriendje van onze jongste dochter. Onze buurman reed met een driehonderdzestig graden camera op een extended selfie stick rond op z’n fiets om ons onderweg van alle kanten te filmen. Daar wordt een heel professioneel filmpje van gemaakt om te bewaren voor later. We hebben als gezin vandaag een heel grote stap vooruit gemaakt. Zoals mijn vriendin zei ‘een overwinning op vele fronten’. Afsluiting van een intense periode die ook iets moois opgeleverd heeft. We zijn als gezin nog meer naar elkaar toegegroeid. Mentaal voelde de run als een overwinning, én afsluiting. Machteloosheid en ontreddering zijn omgezet in vertrouwen. Verdriet omgezet in dankbaarheid. Wij hebben als gezin deze klus geklaard. Ik heb deze tegenslag, dit dieptepunt in mijn leven aangekund. Fysiek voelde het he-le-maal als een overwinning. Mijn lijf kan weer rennen. Dat heb ik heel lang niet meer gekund. Mijn lijf voelde tijdens en na de behandelingen als een wrak. Ik ben opgekrabbeld en kan me weer flink inspannen. Strijdkrachtig. Carry on, warrior. Vandaag was een erg vrolijke, sportieve, saamhorige, emotionele en trotse zondag. Eén met een gouden randje.