 |
| Chabako at our home |
‘Meanwhile, let us have a sip of tea. The afternoon glow is brightening the bamboos, the fountains are bubbling with delight, the soughing of the pines is heard in our kettle. Let us dream of evanescence, and linger in the beautiful foolishness of things.’
Hoeveel keer ben ik de afgelopen acht weken wel niet in Tsukuba bij de thrift store vlakbij ons huis geweest? Wij hebben er wat van onze tweedehands spullen gekocht zoals onze koelkast en mijn fiets, een theepot, een plant en wat serviesgoed. Met mijn Nederlandse vriendin hebben we er onlangs kimono’s gepast en zij heeft ook een mooie, zijden gekocht en mee naar Nederland gebracht. Met mijn expat-maatje uit Tokio was ik er pas ook weer. Zij kocht een mooie Japanse vaas voor tweeënhalve euro. Elke keer wanneer ik er rondliep zag ik de houten verweerde kist staan met andere spullen er bovenop. Ik bleef me ertoe aangetrokken voelen. De laatste keer maakte ik een foto en stuurde hem naar mijn lief. We gingen in het weekend samen kijken. Hij liet zich overhalen, de kist kostte omgerekend maar vijftien euro. Met Google translate kwam het woord thee eruit op een plakkaat aan de zijkant van de kist. Ook de dame bij de kassa sprak over thee. Het blijkt een heuse chabako te zijn. Een antieke stevige, rechthoekige opberg- en transportkist. Toen Japan zijn grenzen opende voor de wereldmarkt vorige eeuw, werd groene thee één van de belangrijkste exportproducten. Om de delicate thee tijdens maandenlange zeereizen over de hele wereld te beschermen, perfectioneerden ambachtslieden de chabako. Van buiten gemaakt van duurzaam Japans cederhout (sugi) en de binnenkant werd volledig bekleed met vertind ijzer. Hierdoor werd de kist vochtbestendig, insectenwerend en oxidatievrij. We haalden thuis de deksel van de kist er heel voorzichtig af, want er zat een kwetsbare vettig papieren band op de rand geplakt. Ik schrok van de onverwachte glanzende metalen binnenkant. Juist door die specifiek bekleedde binnenkant en de papieren rand kreeg ik een juist antwoord op mijn vraag op Google. Deze theekisten ontstonden al in de negentiende eeuw als een verfijnd vervaardigde houder voor het bewaren en binnenlands transporteren van groene theebladeren. Dat onze theekist antiek is blijkt uit het hout dat door blootstelling aan licht, lucht en theestof donkerder is geworden. Een diepe, warme, grijsbruine tint. Theekisten uit de Meiji-periode (1868–1912) hebben - om de kist extra luchtdicht te maken voor de zeereis - de buitenste hoeken en houtverbindingen vaak afgeplakt. Bij antieke kisten zie je daarom stroken dik, vezelig Japans papier (washi) dat met gefermenteerd persimmon-sap waterafstotend is gemaakt. De oranje persimmon vrucht is trouwens de nationale vrucht van Japan . Nu is het hoogseizoen van deze vrucht. Bomen hangen vol met de knaloranje, zoete vruchten. Het vettige papier is bij onze kist gedeeltelijk weggesleten of verhard. Heel kwetsbaar. Door de opkomende export naar het Westen steeg de productie van deze kisten rond 1900. Oude Meiji-kisten hebben vaak prachtig geïllustreerde, kleurrijke exportlabels, deze labels worden ranji genoemd. Sinds de jaren '50 nam het gebruik van chabako kisten voor thee sterk af door de komst van aluminiumfolie en karton. Daarna werden deze oude kisten vaak hergebruikt in het interieur en soms bekleed met stoffen zoals oude kimono-stoffen. Vanwege hun vochtwerende eigenschappen en omdat traditionele chabako’s makkelijk honderd jaar meegaan zijn ze vandaag de dag nog steeds razend populair voor het droog opbergen van kostbare zijden kimono's, camera-apparatuur of droog voedsel. Via online foto’s waarop ik het patroon van de papieren rand herkende kwam ik erachter dat ónze kist gebruikt werd voor transport van groene thee gemaakt door het bedrijf 'The Motoyama Tea Co'. Het Motoyama gebied wordt beschouwd als één van de plekken waar de theeteelt het vroegst begon. De traditie gaat hier meer dan achthonderd jaar terug. Hun theeplantages liggen op steile berghellingen die vaak in dichte mist gehuld zijn. Deze natuurlijke mist filtert het zonlicht, wat zorgt voor milde theeblaadjes die rijk zijn aan aminozuren. Dit geeft de thee zijn karakteristieke, diepe verfrissend aroma zonder overheersende bitterheid. De thee, meestal verwerkt tot hoogwaardige matcha poeder, heeft een volle, fluweelzachte en licht zoete smaak. Matcha wordt hier al eeuwenlang gebruikt tijdens traditionele theeceremonies. Anders dan bij gewone thee worden de bladeren - die in de weken voor de oogst afgeschermd zijn van zonlicht - niet getrokken in water, maar tot poeder vermalen. Hoe blij ben ik dat wij eigenlijk ‘per ongeluk’ aan zo’n historische theekist uit het Motoyama gebied gekomen zijn!
Het was een sportief weekend, mijn laatste weekend samen met mijn lief. Op zaterdag fietsten we zo’n zestien kilometer om een landelijke vuurwerkshow bij te wonen dat eigenlijk een wedstrijd was. We arriveerden een klein uurtje voordat het donker werd. Een miljoen kijkers kwamen er op af daarom onze keuze voor een fietstochtje. We stalden ze heel brutaal naast een slootje, ondanks dat de politie ons naar de stationstalling had doorverwezen. We liepen langs het hoge groen naar een rijstveld. Daarachter zagen we het werkelijk prachtige siervuurwerk de hemel versieren. Topplek. We hadden twee campingstoeltjes mee, een fleece kleed en twee dikke vesten voor de koude. Streetfood scoorden we om ons heen. Een bijzondere avond, we genoten enorm. Zondag klommen we met het expat-stel uit Tokio in tweeënhalf uur naar de top van onze Tsukubaberg. De Nyotai piek op bijna negenhonderd meter hoog. Een énorme klim, soms over hoge rotsblokken met handen en voeten. Steile trappen. Drie kilometer lang. Bijna niet te doen voor mij. Ik werd ook duizelig. Tijdens zonsondergang stonden we eindelijk op de top. We zagen de lichtjes van de steden Tokio en Tsukuba aangaan. Er trok een koude wind op. Onze kleding was nat van het zweet. Bij het café op de top kochten we warme chocomel. Vervolgens roetsjten we met een soort cable car langs de berg naar beneden. Beneden bij het shinto heiligdom waren prachtige lampjes aangezet om de herfstblaadjes te benadrukken. Mooie middag met ons viertjes. We sloten de avond thuis af met afgehaalde pizza en een nieuwe afspraak om elkaar weer te zien.
