Mount Tsukuba | Japan, where our new home will be

TERUGKEER
‘Ondanks de oude draak

Ondanks de angst

Woed maar, wereld, ik sta hier

Niets dat mij stoort’

- Johann Franck

In de eetkamer van het hospice zitten we met zes vrouwen aan de eettafel. Er zijn frietjes besteld met allemaal lekkere bijgerechten, want het is de laatste avond van één van de bewoners. We hebben de tafel gedekt, een karaf met water op tafel gezet maar er zijn ook bewoners die hun fles wijn zelf meenemen naar het diner. Eén bewoonster neemt het doosje aardbeien mee, dat ze die middag van haar bezoek ontvangen heeft. Normaliter vieren we een laatste avond niet op deze manier natuurlijk. Meestal is iemand de laatste avond voor het afscheid al in slaap gebracht, gesedeerd, veel te moe, te zwak of te ziek en meestal weten we helemaal niet eens dat het de laatste avond is. Deze keer is het anders, want deze bewoonster gaat na zes maanden terug naar huis. Een enkele keer komt dat voor. Ja, het komt voor dat bewoners een hospice weer verlaten en terug naar huis gaan. Al is dit niet de eerste verwachting natuurlijk. Onze zorg in het hospice is er in de eerste plaats voor de laatste levensfase, waarbij ook ongeveer vijfennegentig procent van de bewoners in het hospice komt te overlijden. Patiënten gaan naar een hospice in de laatste weken van hun leven omdat ze - om wat voor reden dan ook - niet thuis of in het ziekenhuis kunnen of willen verblijven. Deze bewoonster is tegen alle verwachtingen in best opgeknapt - en haar ziekte amper achteruit gegaan - door de goede zorg en er is besloten door onder andere de huisarts dat ze met de nodige thuishulp en lieve vrienden en buren om haar heen tóch weer thuis kan wonen. Ookal denken wij dat ze zich vergissen in hoeveel ze nu zelf moet gaan doen in haar eigen huis. Bijvoorbeeld de voordeur open doen wanneer er iemand voor de deur staat, zelf tafel dekken én de vaat opruimen na het ontbijt, lunch of avondeten, maar ook de was of zelf de gordijnen sluiten in de avond wanneer het donker wordt. Hier in ons bijna-thuis huis stond alles altijd klaar voor haar, altijd een grote stapel schone handdoeken in de kast, haar kamer werd schoon gemaakt, de medicijnen toegediend en altijd iemand in de buurt voor een praatje. Het zal eenzamer zijn en ze zal ongemerkt veel meer energie verbruiken thuis. Toch ‘vierden’ we haar afscheid. Ze had haar afscheid zelfs vervroegd, want haar buurvrouw in de hospice kamer naast haar was vorige week plots overleden en dat was zo’n groot gemis voor haar. Zij waren dikke maatjes geworden, deelden dezelfde angsten, leden hetzelfde energieverlies en bespraken alles tijdens hun gezamenlijke ontbijtjes, lunches, avondeten en tijdens bezoekjes bij elkaar op de kamer. Voor haar was alle dynamiek, heel begrijpelijk, in het huis veranderd. Ze wilde geen dag langer blijven nu ze toch vernomen had dat ze terug naar huis moest. Ze heeft geen kinderen en geen partner en zag ons, verplegend personeel, als haar nieuwe familie. Ze leerde onze namen uit haar hoofd, was geïnteresseerd in ons privéleven, maakte schilderijen die in onze gangen in huis hangen, en ze was altijd blij om mij te zien. Ik heb pannenkoeken en wentelteefjes voor haar gebakken. Zij kwam eens met opgeraapte dennenappels uit de tuin voor in onze openhaard bij mij thuis. Ze geeft me haar telefoonnummer en haar postadres. We hadden het er eerder over gehad dat we beiden brievenschrijvers zijn, en zo blij zijn als er een enveloppe in de brievenbus ligt. Hoe leuk zou het zijn als wij ons contact zo voort zouden zetten? Ik beloofde haar een Japanse ansichtkaart in de bus. Mijn eerste brief is inmiddels al bezorgd. 

Twee kilo was ik verloren tijdens die week in Japan…. Ik had elke dag veel gewandeld door de wijken van Tsukuba en Tokio, door de winkelcentra, thrift stores, parken en supermarkten. Ik at niet zoveel daar. Het Japanse ontbijt in ons hotel stond me niet aan met een bentobox vol vakjes met rauwe vis, een kop miso soep ernaast. Vers fruit heb ik daar bij het buffet niet gezien. Wél een keer als toetje in een restaurant, twee mooi doorgesneden aardbeitjes. Ik heb blauwe bessen in een klein bakje in een luxe internationale supermarkt gevonden. Ook heb ik daar een ananas zien liggen. Al het fruit en groente dat in Japan te vinden is, is geïmporteerd. Het is heel erg prijzig. Ik heb dat nog eens nagevraagd aan de Japanse gids van onze fietstour door Tokio. Hij bevestigde dat fruit een luxe is en erg duur. Geen fruit dus voor ons tijdens die week dat wij er waren. Wanneer we daar terugkeren gaan we dat anders doen. We kopen dan ook die drie veel te dure aardappelen in een luxe verpakking, of die paar blauwe besjes in een bakje. Ik zou daar graag op ons balkon zelf wat aardappel-, aardbei-  en tomatenplanten gaan verbouwen. Voor mij geen rauwe vis voor avondeten of zelfs ontbijt. Op een dag liep ik daar tegen een McDonalds aan, ik was in m’n uppie. Ik wees alles aan op de plaatjes, want de digitale kiosk was uiteraard in het Japans. Ik nam een hap uit mijn basic hamburger en ik proefde niet de originele hamburger. Het smaakte naar teriyaki en er was sojasaus gebruikt, toch was het oké voor mij. Zo had ik ook een ervaring in de Starbucks in een groot hip en nieuw winkelcentrum. Ik bestelde een tosti, op de foto zag het er heerlijk Europees uit. Ik nam een hap en het bleek zoet wit brood te zijn, en de kaas was geen echte kaas. Best een teleurstelling, maar het was altijd nog beter dan een portie rijst met rauwe vis. Mijn plan is om daar een broodbakmachine te kopen, een pastamachine mee te nemen en ik wil daar ook zelf zuurdesembrood gaan bakken. Ik twijfel zelfs om melkkefir korrels stiekem in mijn koffer mee te nemen om zelf yoghurt te maken.

Wallpainting | kampong Glam, Singapore

WERELDWIJD
‘Some seek the comfort of their therapist's office, other head to the corner pub and dive into a pint, but I chose running as my therapy.’

- Dean Karnazes

We lopen door alle Arabische straatjes in Singapore. Mijn lief loopt eigenlijk achter mij aan. Meteen toen we door de poort liepen van kampong Glam met alle prachtige muurschilderingen waar ik altijd even moet stilstaan om ze te bewonderen, liepen we tegen een groot Turks restaurant aan. ‘Dat is ‘m’ zei mijn lief, maar ik wist dat dat hem niet was. Met ons gezin hebben we bijna drie jaar terug verrukkelijk gegeten bij een Libanees restaurantje. Niet zo groot, op een hoekje hier in de Arabische wijk. Deze wijk staat bekend om zijn mix van cultuur, historie en hippe straatjes. Anderhalf jaar geleden heb ik met verre-afstand-dochter daar weer gegeten for old times sake. Nu wil ik zo graag ons laatste diner samen hier eten. We hebben twee dingen te vieren. Dochter heeft vanmorgen gehoord dat ze de nieuwe baan gekregen heeft die ze zo graag wilde en haar vader is over een paar uur jarig. We lopen maar heen en weer tussen de smalle en volle straatjes en steegjes. Mijn lief stelt voor om maar naar dat grote restaurant pal bij de ingang te gaan. Wanneer we daar op het terras zitten, waar we overigens de enige zijn, en door de menukaart bladeren valt ons één ding op namelijk dat het niet normaal duur is. We staan weer op en verlaten het terras. We vervolgen onze zoektocht weer. Ik vind het pandje, ik herken de ligging op het hoekje en van binnen herken ik de ruimte. Alleen…het is meer een bar geworden die ernaast wat kleine gerechtjes verkoopt. Er staan biervaten tegen de wand. De gezellige tafeltjes binnen zijn weg. Alleen statafels buiten. Teleurgesteld zoeken we op de mobiel naar andere Libanese restaurantjes in de buurt, we vinden een Turks restaurant dat niet zo groot is én normaal geprijsd is. Wanneer we aan ons koude colaatje zitten komt dochter ook naar binnen stappen. We bestellen humus en baba ganoush met plat brood als voorgerecht. Smullen! We feliciteren ons kind met de nieuwe stap in haar carrière. Na de maaltijd lopen we gedrieën  in het donker door het gezellige, levendige China town naar ons hotel. Bij een klein winkeltje koop ik vijf muntjes aan een rood lint met een eeuwige knoop vastgemaakt dat een krachtig Feng Shui symbool is dat staat voor geluk, rijkdom, voorspoed en bescherming voor je nieuwe huis. De vijf munten symboliseren de vijf Feng Shui elementen (metaal, hout, water, vuur en aarde), wat zorgt voor evenwicht en harmonie in huis. Ons allereerste aankoop voor ons huis in Japan. We zullen ze aan de binnenkant van de voordeur hangen om geluk naar binnen te laten stromen. Terug in het hotel gaan we bij het verlaten zwembad zitten op het dak. Ik schenk drie bekers met koud water in. We genieten van elkaars gezelschap, de rust en alle verlichtte wolkenkrabbers om ons heen. Een feeëriek sfeertje in de tropische warmte met een klein fris avondbriesje. We relaxen, praten en lachen zachtjes. Na een tijdje gaan mijn lief en ik ons douchen en omkleden in onze comfortabele reiskleding. We gaan zestien verdiepingen naar beneden, halen onze koffers van de bagagekar bij de piccolo en bestellen een Grab. Op de luchthaven drinken we met z’n drieën nog gezellig een warme chocomel waarna het echt tijd is om afscheid te nemen van elkaar. Voor hoe lang? Het blijft altijd een vreselijk moment waarbij ik terplekke al heimwee voel. Ik mis haar al terwijl ik haar nog in mijn armen vast houd. Hartzeer.

We zouden de trein nemen van Schiphol naar Breda. Zo hadden we het afgesproken. Het is de ochtend van mijn lief’s verjaardag. We ‘appen met de meiden dat we goed aangekomen zijn. Zij stellen vragen terug. Ik vraag of we met onze bankpas in de trein kunnen stappen of een treinkaartje moeten kopen. Zij antwoorden. En al die tijd staan zij ons achter het glas te begluren terwijl wij onwetend bij de bagageband staan. Uit de schuifdeuren lopen we met de koffers achter ons aan slepend…staan ze daar in eens met bordjes ‘Deze oude makker is jarig’ en ‘Welkom terug dames’ en een heliumballon in hun handen. Wat een verrassing! Al kletsend en blij lopen we naar de auto. We eten thuis verjaardagstaart en geven onze cadeautjes met oudste dochter als vanouds online. We dineren pas op zondagavond vanwege ieders volle agenda. Een zondagavond waarbij we uitgeput maar voldaan op de stoelen in het restaurant neerploffen. Alle drie onze dochters liepen vanmiddag mee met Wings for Life world run. Het is een heel bijzondere hardloopwedstrijd (de grootste van de wereld)  met een catchup car die achter de hardlopers aanrijdt en de lopers uit de wedstrijd haalt. Het doel is om voor onderzoek naar ruggenmergletsel zoveel mogelijk geld op te halen, en zo ver mogelijk te rennen voordat je gepakt wordt. Wereldwijd op hetzelfde tijdstip! Dochterlief en haar vriend in Singapore renden ook mee. Onze neef en nicht renden mee, en veel vriendinnen van onze meiden. Mijn zus, mijn lief en ik raceten op de fiets naar strategische plekjes om aan te moedigen, te filmen en te fotograferen. Het aanmoedigen is leuk, maar ook totaal niet ontspannen dus na twee plekjes juichen fietsten mijn zus en ik via het Mastbos naar het centrum waar we op een zonnig terras ploften om iets kouds te drinken met een portie bitterballen. Mijn lief fietste met beste vriendin van onze jongste mee, zij rende bijna drieëntwintig kilometer voor ze gepakt werd! Jongste dochter en neef renden vijftien kilometer en de anderen, ook in Singapore!, liepen rond de tien kilometer voordat ze gepakt werden. Zo leuk dat ze over de hele wereld tegelijkertijd meerenden. Omdat iedereen op een andere plek in Breda uitviel werden ze met bussen opgehaald en terug naar de start gebracht. Daarin schoot de organisatie iets te kort, honderden mensen stonden bij de bushaltes urenlang te wachten op te weinig bussen. Mijn lief besloot met de auto al onze bekenden op te halen wat hem een uur kostte. Wat deze dag voor mij intens maakte was dat ik ook nog om half acht in de ochtend naar een heel grote rommelmarkt ging om Nederlandstalige boeken te scoren. Om mee te nemen naar Japan. Twee grote tassen vol tweedehands boeken die ik meestal voor een eurootje per stuk op de kop tikte. Heel tevreden ging ik naar huis waar iedereen zich verzamelde voor de hardloopwedstrijd. We aten appeltaart en tompoucen voor Moederdag. De lopers onder ons smeerden boterhammen in de keuken. Ik had nog steeds mijn jetlag van zes uur waardoor ik om vijf uur ’s ochtend al klaarwakker was. De inzet was niet voor niks. Er is wereldwijd meer dan negen miljoen euro opgehaald door bijna twee miljoen deelnemers! Voor ons betekende het ook een familiedag met mijn zus en onze gezinnen. Een dag met een gouden randje, een warme herinnering die we zullen meenemen naar Japan. 

Together with oldest daughter | Singapore

REIZEN OVER DE GLOBE
‘Actually, the best gift you could have given her was a lifetime of adventures.’

– Lewis Carroll

Het is vakantie! Vanaf maandag heeft mijn lief al zijn overgebleven vakantiedagen opgenomen en is hij een maand vrij. Wij zijn in Singapore. In het tropische Singapore. Een zweterig weerzien met onze oudste dochter, zij woont hier. Bijna drie jaar geleden hebben wij haar, na een maand met ons gezin rondgereisd te hebben door Borneo, hier afgezet in haar toenmalig gehuurde kamer. Het fijne weerzien was buiten ons hotel. Een omhelzing, in de ogen kijken, nog een keer goed vasthouden. Een kus. Ze ging mee naar onze luxe hotelkamer. Hier hadden we alvast voor haar verjaardag een volle koffer met Hollandse boodschappen, een voorraad contactlenzen, notebooks, een tasje vol vitamines voor haar vriendin, twee brieven van haar zusjes en wat Japanse souvenirs klaargezet op het bed. We hebben een prachtig zwembad op het dak van ons hotel, op de zestiende verdieping, maar helaas heeft zij deze dagen geen tijd om ervan te genieten. Ze werkt. Zij heeft al haar vakantiedagen al ingezet voor een reis naar Nieuw-Zeeland met vriendinnen aankomende zomer en naar Thailand met haar jongste zusje. Op de maandagavond dat we haar ontmoetten was ze in de ochtend net geland van een kort reisje met haar vriend naar China. We zijn dus vier avonden samen én een lunch tussendoor waarbij we haar ophaalden van kantoor. We lunchten in het zeer levendige Lau Pa Sat. Gelegen in het hart van het financiële district, omringd door moderne wolkenkrabbers. Het is een historisch monument uit de negentiende eeuw, gebouwd met opvallende Victoriaanse gietijzeren elementen en een centrale klokkentoren. Het is een van de bekendste hawkercentres, eetstalletjescentra, van Singapore. Wij aten lokale gerechten zoals laksa soep met noodles en loempiaatjes. Het is heerlijk genieten van haar gezelschap. Een vrouw van bijna achtentwintig alweer. Een zakenvrouw. Een kosmopoliet. Een zeer intelligente vrouw. Een heel sportieve vrouw. Een warme persoonlijkheid met het hart op de juiste plaats. Ze heeft hier een mooie groep vrienden om zich heen verzameld. Ik ben heel trots op haar en houd heel veel van haar. Ondanks dat we elkaar zo’n één keer per jaar zien voelt ze heel dichtbij. We bellen wekelijks en schrijven elkaar lange brieven. De komende dagen lekker doorbrengen in haar bijzijn. Haar lach, haar geïnteresseerd luisteren, haar verhalen en haar aanraken. Op de tweede avond gingen we na het Thais eten op straat naar haar appartementje in Little India. Een kleine ruimte met een keukentje, badkamer en slaapkamer. In de ruimte ertussen staat nog een bankje en een eettafeltje waar ze vaak tot in de nacht aan zit te werken. Ze kookt nooit, koopt haar eten onderweg. Mijn lief was er nog niet geweest. Ik had er al een keer een week gelogeerd, samen in haar grote bed. Ze is op zoek naar een ander appartement. Nieuwer, groter of net zo groot maar dan met een zwembad bij het appartementencomplex. Laat haar maar schuiven. Ze is in de run voor een andere functie bij haar bedrijf. Een ambitieuse dame. Ze laat haar koelkast zien die nu volgestouwd is met veel Hollandse koek, een kilo kaas, crackers en veel zakken paprikachips. Net op tijd want haar voorraad, die ze zelf in januari meegenomen had, was zo goed als op. Vanuit Japan is er maar een uurtje tijdsverschil met haar. Dat voelt dichterbij ookal was het nog steeds zeven uur vliegen vanaf Tokio. We zullen onze lange-afstand-dochter waarschijnlijk vaker zien. Ik kan eens overstappen in Singapore op weg naar huis en zij wil een keer in het weekend naar Japan komen waarbij ze aansluitend wat dagen bij ons thuis werkt. Zo bewegen wij ons als expatgezin, haar zussen reizen graag samen met haar, steeds over de globe. In ieder geval de komende drie jaar. 

We zaten klaar bij de picknicktafels buiten de mall. Onze dochter laat ons echter weten dat ze nog één halte moet, of wij alvast naar de hair spa willen lopen. We vinden het piepkleine winkeltje op de eerste verdieping. Er werken een stuk of zes Aziatische jonge meiden, hun Engels is onvoldoende. Vietnam of Cambodja misschien? Zodra dochter binnen stapt worden we met z’n tweetjes achter een zwart gordijn geloodst in een serene ruimte waar we een soort strapless jurk aan mogen doen. We gaan naast elkaar liggen met ons hoofd boven een wasbak. We krijgen warme kruikjes op onze buik gelegd en ook met een strip onder onze voeten bevestigd. Eerst een diep ontspannende massage van decolleté, hals, gezicht en hoofd. Haar diensten zijn afkomstig van traditionele technieken en richten zich op diepe ontspanning, gezondheid van de hoofdhuid en stressverlichting. Ze gebruikt traditionele kruiden, crème, oliën, scrub en koude en warme handoekjes. Ze speelt met water, een handdouchekop maar soms ook twee. Ze borstelt zachtjes m’n haar onder de douchekop. Ik krijg een gezichtsmasker op. Ze masseert mijn schedel met twee stenen die elkaar soms aantikken. Ook mijn nek aan de achterkant en mijn slapen behandelt ze, haar handen zijn magisch. Zij masseert mijn schedelbeenderen, zó ontspannend. Goed voor het bindweefsel daar. Als alles gesopt, gespoeld en gedroogd is bindt ze de handdoek om mijn hoofd. In een stoel naast mijn dochter worden mijn haren gedroogd en geborsteld, door twee meiden tegelijk. Wat een luxe! Daarna worden we door onze dochter op een diner getrakteerd bij een dumplingrestaurant waar allelei soorten gyoza geserveerd wordt. Tot en met het dessert, een dumpling met peer en vanillesaus erin en een bolletje ijs ernaast. Ik hóud van dumplings! 

Singapore | 6 mei 2026

Shibuya crossing | Tokyo 

FIETSEN
‘Living in Japan is often described as a unique blend of ancient tradition and futuristic innovation, offering a harmonious, safe, and often paradoxical daily experience. It is characterized by deep respect, attention to detail, and a serene, yet highly efficient, urban life.’

- Marie Kondo

Ik fiets aan de linkerkant van een grote tweebaans straat met aan beiden kanten luxe winkels. Ik fiets op m’n crossfiets hard achter Haru aan. Haru, de gids, is een Japanse student die zich hier beweegt als een vis in het water. Tokio is zijn hometown. We fietsen met z’n tweetjes door de populaire wijk Shibuya. Shibuya is een van de meer dan twintig speciale wijken van Tokio, bekend als een bruisend centrum voor mode, uitgaan en winkelen. Het is een must-visit voor trends, uitgaansgelegenheden en neonverlichte straten. Het typische drukke Tokio dat wij kennen van TV. Ik fiets met een Japanner door het centrum van Tokio en ik voel me senang hier! Ik heb niks bij me, geen tas en dus geen geld, geen mobiel en niet eens m’n paspoort. Ik ben mijn lief, Gin de andere gids en twee echtparen ergens in een druk smal winkelstraatje waar we de fietsen aan de hand meenamen, kwijtgeraakt. Godzijdank was Haru nog in de buurt! Hij wilde alles met me overleggen welk zijstraatje we ingingen om de kwijtgeraakte club terug te vinden of waar we de autoweg weer opgingen aan de linkerkant. Ik zei hem ‘Ik volg jou, ik ben als Nederlandse niet gewend om álles te overleggen. Ik voel me veilig bij jou en ik vertrouw jou helemaal op de fiets. Doe je ding!’ Hij keek opgelucht en daar gingen we, op zoek naar de rest van onze groep. Ons wringend met fiets tussen de megadrukte van voetgangers bij het stoplicht om over te steken. De autoweg weer op (links natuurlijk!) om snelheid te maken. Ik heb geen Japanse  highlight meer gezien dat stuk achter hem aan, maar oh wat genoot ik fietsend door het centrum van Tokio! Zo’n vrij gevoel wat ook benadrukt werd door je fiets overal te mogen parkeren en niet op slot te hoeven zetten. Geen slot! Na een tijdje kwamen we op het eindpunt terecht om de fietsen in te laden in het busje, tien minuten later kwam mijn lief aanfietsen met de rest van de club. Hij was niet bezorgd geweest, alleen bij het idee dat ik Haru ook kwijt geraakt zou zijn. De groep had het fameuze, chaotische Shibuya kruispunt overgestoken. Ik niet. Dus toen mijn lief en ik na het fietsavontuur samen over een festival gewandeld hadden met live muziek en streetfood, wij van softijs hadden genoten, gingen wij met z’n tweetjes naar de wereldwijd bekende Sibuya Crossing. Van middelste dochter hadden we inmiddels vernomen dat dit een hit was op TikTok. Als eerste rennen naar het middelpunt van alle zebrapaden zodra het voetgangerslicht op groen gaat en dan gaan zitten, liggen, springen of iets anders gek doen mits je het maar filmt! Ook wij deden mee aan die cult natuurlijk. Als eerste oversteken, zorgen dat je fotograaf meerent naar ‘t midden en dan enthousiast doen voor de lens terwijl alle mensen gaan oversteken. Echt leuk! De vibe in deze wijk is zó levendig en anders dan het zakelijk district hier vlakbij, of Tsukuba. Tsukuba is eigenlijk meer een slaapstad, het Almere naast Amsterdam. Vanuit Tsukuba een klein uurtje forensen met de nieuwe sneltrein naar het hippe Tokio. Wij kiezen voor wonen in het relatief saaie Tsukuba met hoge nieuwbouwflats met expats maar ook vlakbij de twee fabrieken van mijn lief. Eén weekdag zal mijn lief in Tokio op het hoofdkantoor werken (ik kan dan eventueel mee naar de stad) en in het weekend zullen we er ook regelmatig te vinden zijn, de stad bruist tenslotte. Daarna weer gauw terug naar ons rustige appartementje waar we ons thuis lekker zen zullen voelen. 

We kozen voor de Senso-ji tempel in het centrum van Tokio. Na rustig op zondagochtend wakker worden in onze Airbnb, gewoon onze bakjes yoghurt met vers fruit in de ochtend én m’n kop kamillethee voor ontbijt - in plaats van een ontbijtbuffet in het hotel met veel Japanse opties zoals miso soep en een houten bak met wel negen vakjes, elk gevuld met rauwe vis. En zwarte thee nooit kruidenthee in Japan. Op ons gemakkie naar de bus lopen. Senso-ji, gelegen in de drukke en toeristische wijk Asakusa, is de oudste en meest iconische boeddhistische tempel van Tokio.  Al opgericht in 645 na Christus en gewijd aan Kannon, de godin van de genade. De antieke boeddhistische tempel is bekend om zijn enorme rode kleur en ook om de megadrukke Nakamise-dori-winkelstraat er vlakbij.  Deze populaire tempel trekt zo’n dertig miljoen jaarlijkse bezoekers. Ook vandaag was het inderdaad heel druk. Toch stonden wij ineens binnen de tempel voor een houten kast vol laadjes met nummers. Ervoor een metalen shaker waar bamboestokjes inzaten met dezelfde nummers als de laadjes. Het traditionele ‘waarzeggen’ heet Omikujik hier. Ik mocht na een muntje doneren de shaker schudden en daar kwam aan de zijkant een stokje met een nummer uit. Tijdens het schudden mocht ik mijn wens in gedachten houden. Het blaadje dat in de juiste lade lag nam ik mee. Als het een slechte voorspelling zou zijn mag je het papiertje vastknopen aan een metalen lijntje, je laat daarmee het negatieve achter in de tempel en de monniken zullen het ritueel verbranden. Ik had gelukkig een prachtige voorspelling. Ongelofelijk maar waar, er stond dat mijn verhuizing voorspoedig zou verlopen en dat ik gelukkig zou worden! 

Tokio | 3 mei 2026

Japanese welcome party | Kangeikai

VIS, VIS EN VIS
‘When I am eating eel donburi from a rust-red lacquered bowl and they bring me a cup of eel broth to go with it. Deeply smoky, slightly oily, dark as night.’

- Nigel Slater

Het zit al zeker zo’n twintig minuten in m’n rechterwang verstopt. Ik moet dit kwijt, want ik kan ook niet goed praten zo… Ik kan aan niks anders meer denken dan die rauwe slak uit mijn mond te halen. Schelpdieren, stukjes zeeslang, rauwe inktvis, rauwe zee-egel en rauwe slakken zonder huisje, ookal ligt het prachtig op een bedje groen met knaloranje viseitjes als garnering, ik gruwel ervan. We zitten met drie Japanse collega’s van mijn lief te dineren aan een lage tafel en best dicht op elkaar. Ik stel dan toch maar voor dat ik naar het toilet ga. Ik wurm me uit de setting, één collega moet helemaal opstaan voor me en weg lopen van de tafel zodat ik er op m’n sokken langs kan. In het damestoilet staan twee kleine klompjes klaar die je behoort aan te trekken op het toilet. Eindelijk die slak uit mijn wang gepurd. Daarna mijn mond gespoeld en ik was zó opgelucht dat ik gedachteloos naar de eettafel wilde lopen, toen ik na een halve minuut doorhad dat ik op die kleine klompjes het toilet uit was gelopen! Net op tijd een pijnlijke afgang voorkomen! Zoals ik ooit in Korea in de slofjes van een monnik was gegleden en daar tijdens de vele rondjes lopen om een heilige bel, achter kwam. Die warme sloffen brandden toen aan mijn voeten. Ik heb het ingefluisterd in de oor van de persoon voor mij en heb me toen terug naar de tempel gehaast om de schoentjes om te wisselen. Tijdens het etentje was alles precies zoals ik het voorbereid had. Mijn lief en ik wachtten netjes zoals het hoort tot we plaatsen toegewezen kregen. Mijn glas werd meteen nadat ik de laatste slok op had opnieuw gevuld (door de hoogste in rang aan tafel). Wanneer ik niets meer wilde drinken liet ik een laagje staan. Ik denk dat de mannen aan tafel wel vier of vijf grote glazen bier tijdens het diner wegdronken. De eetstokjes horen tussendoor steeds horizontaal voor je te liggen met de puntjes naar links. Nooit de stokjes rechtop in een bakje met rijst laten staan, dat heeft iets te maken met de dood. Mijn lief had de stokjes verkeerd voor hem liggen, dus ik seinde hem in. Ze hadden helaas een menuutje uitgekozen van alleen vis en zeevruchten dus het was écht afzien voor mij. Het eerste gerecht was een stukje rauwe zee-egel, ik at het beleefd op, een zoute zilte smaak die ik wegspoelde met mijn ginger beer. Het lekkerste deze avond waren wat rauwe plakjes van bonito, kort geschroeid in de pan. Bonito is een kleine, roofzuchtige vis die behoort tot de makreel- en tonijnfamilie. Deze vis is populair in de Japanse keuken, katsuo.Misschien vond ik de gebakken stukjes wortel van een lotusbloem het allerlekkerst. Specialiteit uit de Tsukuba regio. Er zijn hier veel meren waar de lotusbloem groeit met de wortels in de modder. Het smaakte naar aardappel rösti. Het laatste gerecht waren noodles. Ik schrok. Noodles eten met rasechte Japanners aan tafel, hoe ga ik dat doen met stokjes? Ik vroeg het ze gewoon. Zij hadden veel lol. Ik mocht dus mijn kommetje optillen, met de stokjes steeds een beetje meer van de lange noodles naar mijn mond brengen en slurpen. Het is beleefd om zó hard te slurpen dat de kok het hoort. Voor hem is dat een compliment! Ik vond dat slurpen echt heel moeilijk. Het dessert was trouwens ook heerlijk, twee in plakjes gesneden aardbeien. Ik begrijp nu wel waarom in Japan weinig overgewicht voorkomt. De hele avond chique dineren met kleine stukjes vis en wat noodles, daar word je niet snel dik van. De mannen vertelden ook dat ze voor lunch meestal alleen een bolletje witte rijst meenemen van thuis. In hun bentobox, soms met wat bouillon erbij. Ik vond het fijn om ze open vragen te mogen stellen. Over het collectief denken en nooit aan jezelf. Altijd staat de groep voorop. Nooit een persoonlijk compliment geven, altijd aan de groep. Nooit een persoonlijk compliment ontvangen, het resultaat is altijd te danken aan de groep. Zelfs een promotie voorbij laten gaan wanneer dat beter is voor de groep. Dat gaat ver. Die collega verklaarde ook dat daarom de zelfmoordpogingen zo hoog zijn in Japan. De andere collega legde uit dat zijn oma en opa een rijstplantage hadden. Dat konden ze niet alleen. Buren, vrienden en familie hielpen mee met oogsten. Als je die hulp niet zou geven lig je uit de groep. Elk resultaat is bereikt door de samenwerking van de groep. Ik kon vragen over onze zitplaatsen aan tafel dat verband houdt met de deur en de muur waar de versieringen aan hangen. Ik heb naar hun vrouwen gevraagd. Ik heb zelfs gevraagd hoe het thuis in hun gezinnen er aan toe gaat wanneer je nooit voor je mening mag uitkomen - zoals op het werk. Alleen met veel alcohol op durven ze onder collega’s pas echt te zeggen wat ze ergens van vinden. Ze waren deze avond heel eerlijk en open. Ik ook, toen ik wéér een bordje met rauwe vis en stukken inktvis voorgeschoteld kreeg. ‘Deze sla ik even over als jullie het goed vinden..’

Een half uurtje met de sneltrein en we zijn in de hoofdstad, nog twee keer overstappen in de metro en we staan op het hoofdkantoor in het zakelijk district Chiyoda in Tokio. Mijn lief met een strakgetrimde baard, een zwart pak aan, een gladgestreken wit overhemd eronder, superglanzende zwarte schoenen aan z’n voeten, een zwartlederen aktetas en z’n armbanden afgedaan. Om door een Japans ringetje te halen. Ik ben trots op hem. Hij heeft na een dag kennismakingen op de fabriek - waar op de bovenste verdieping berg Fuji te zien is op een heldere dag - óók een dag kennismakingen op het hoofdkantoor. Het gebouw mooi ontworpen door een Franse architect met een façade van glas. Mijn lief zal binnenkort een dag per week daar werken. Ik zwerf vandaag kilometers door de stad dat de komende jaren de mijne zal worden. Ik bezoek het vroegere keizerlijk paleis wat eigenlijk meer een verbouwd kasteel was uit 1457, met nog bestaande kasteelmuren. Er is nog één overgebleven uitkijktoren, waar nu de keizer woont, dat is het symbool van het keizerlijk paleis geworden. Ik verdwaal in de grote bijbehorende paleistuinen. Ik lunch in m’n uppie in de buurt en wandel weer kilometers naar de Kanda wijk, een historische wijk met een lokaal sfeertje. Ik slaag er voor bruine Adidas gympen, voor bijna de helft van de prijs als thuis. Eind van de middag wandel ik weer terug naar het zakelijk district en bel onderweg met de kinderen. Aangekomen stel ik me voor aan wat collega’s op kantoor en na samen een diner met mijn lief in de buurt reizen we weer terug naar Tsukuba. In de volle maar muisstille treinwagon ontvangen we onverwachts nog twee opties voor een appartement. We gaan zelf even kijken vier minuten lopen van het treinstation, inmiddels donker, laten we ons binnen in het wooncomplex, bepalen waar de zon opkomt en lopen er zeer tevreden een rondje eromheen. Dit kan nog wel eens ons toekomstig woonplekje worden!

Tsukuba | 30 april 2026