The afternoon was bathed in a warm, golden light

KAWAII
‘You can't always be strong, but you can always be brave—that's where everything begins.’ 

- Kawaii Cat Illustration

Ik liep mijn vaste rondje hard op woensdagochtend en er was dit keer een keiharde wind. Herfstbladeren dansten wild in het rond. Overal lagen afgebroken takken op de weg en uit de boom gevallen dennenappels. Ik was eerlijk gezegd wel blij daarmee, want hier in Japan ruimen hoveniers alles snel op wanneer er wat uit de boom valt. Ik zag ze nu ook allemaal druk bezig maar op de terugweg lukte het me tóch wat dikke takken mee te nemen. Samen met twee handen vol dennenappels en wat extra dennenappels in het zakje van mijn hardloopbroekje. Dit wilde ik al heel lang, maar ik had geen idee hoe ik de hoveniers te snel af kon zijn. Mijn nieuwe Japanse kennis Asuka appte me dat deze harde wind Kogarashi heet dat letterlijk ‘boom-verdorrende wind’ betekent. Het is de eerste gure, koude noordwesterwind van de herfst die de komst van de winter in Japan aankondigt. Jaarlijks wordt de eerst gure wind als Kogarashi Ichigō (Kogarashi nummer één) aangekondigd. Dit trekt koude, droge poollucht over het land. Ik zag letterlijk de herfstbladeren uit de bomen geblazen worden. Hier in Japan is de aankondiging van de eerste kogarashi hét moment waarop de inwoners massaal hun winterjassen tevoorschijn halen en zich klaarmaken voor het koude seizoen. Meestal valt tegelijkertijd de eerste sneeuw ergens in Japan, niet hier in Tsukuba hoor maar berg Fuji kreeg inderdaad een verse sneeuwkap. Het was voor mij een abrupt afscheid van het heerlijke warme, zonnige weer van de nazomer. So far de subtiele overgang tussen de lange zomer en de winter, de herfst is haast ongemerkt voorbij gegaan. Bewust worden van de veranderende seizoenen leert je waarderen hoe dierbaar het huidige moment je is. Het Tsukuba Peaceful festival dat aan de voet van de berg Tsukuba plaatsvond droeg daar ook aan bij. Het was prachtig gelegen op de ruïnes van een oud kasteel. We liepen op gras met de hoge berg op de achtergrond. De herfstzon scheen volop. Een podium met jazz muziek en er werden klasjes yoga om ons heen gegeven. Mijn yogajuf deed dat ook. Natuurlijk waren er allerlei foodtrucks. Mijn lief en ik smulden van taco’s die verrassend veel weg hadden van de authentieke taco’s die we vaak genoeg in Mexico aten. We reden later een stukje verder de berg op en parkeerden niet ver van de Tsukubasan schrijn. De late middagzon leek alles een goudgloed te geven. Het goud van de zomer dat zich nog even vastklampt aan de schors van de bomen voordat de kou invalt. Een zachte melancholische sfeer, een prachtige schrijn in de herfst.

We sloegen dubbel van het lachen,  tranen in onze ogen. Ik moest écht mijn best doen om zachtjes te lachen. We stonden tenslotte in een winkel. Mijn Nederlandse expat-maatje uit Tokio was deze dag bij mij op bezoek en we waren naar een soort tuincentrum gefietst bij mij in de buurt. Bij haar in de grote stad zijn alleen kleine, dure bloemenwinkeltjes te vinden. Binnen lagen de Kerstspullen al tentoongesteld en we vergaapten ons aan al het glanzende spul. Ik zag een Kerstbal in de vorm van een uil en legde haar uit dat de uil de mascotte van onze stad Tsukuba is. Het woord Tsuku is een verouderde, klassieke Japanse naam voor een uil. Ze keek me onbegrijpelijk aan. Bijna elke stad in Japan heeft een mascotte. Van de stad Tsukuba zijn de eerste twee lettergrepen hetzelfde als het oude woord uil. Ik deed het geluid van het Nederlandse ‘Oehoeoe’ na maar dan in het Japans als  ‘Tsoekoeoe’. We schoten in de lach. Elke keer wanneer we er weer aan terugdachten moesten we weer hikken van het lachen. Natuurlijk heb ik deze uil-kerstbal mee naar huis genomen. Zo’n schattig uiltje met grote ogen dat noemen ze hier kawaii wat zoiets betekent als schattig, vertederend. In Japan heb je om de haverklap wel een reden om ‘Kawaii!’ te roepen. Werkelijk overal zijn schattige, vertederende figuurtjes te zien. In winkelcentra staan de schappen vol met Kawaii-spulletjes. Ook grote billboards met reclames adverteren met een poppetje erbij uit de enorme verzameling Kawaii-figuurtjes die Japan kent. Zelfs borden voor serieuze zaken als ziekenhuizen, tankstations, veiligheidswaarschuwingen in liften en deuren van de metro zijn versierd met aandoenlijke plaatjes van diertjes met menselijke trekken. Zo opende ik van de week de app van de bank om ons saldotegoed te bekijken en daar stond zowaar een kuikentje naast met grote ogen. ‘Alsjeblieft!’ dacht ik. Ik vond het best kinderachtig voor een ernstig iets als een banksaldo. Ik dacht terug aan mijn Hello Kitty-gummetjes, -potloden, -etui en -pennen tijdens mijn lagere schooltijd. Mijn eerst schoolagenda van Snoopy op de middelbare school. Het lijkt hier wel of iedere volwassen vrouw aan haar schoudertas zo’n pluchen poppetje heeft hangen, meestal meer dan één. Het heeft denk ik met de Japanse manga en anime te maken. Ik herinner me de tekenserie ‘Alleen op de wereld’ toen ik een jaar of tien was. Mogelijk zijn Japanners gewoon zo geconditioneerd dat fictieve figuurtjes vertrouwd voelen? Ik las ergens dat spullen en reclames er bewust kawaii uitzien als een teken van welwillendheid vanuit het bedrijf. Het is een manier om uit te dragen dat het goede bedoelingen heeft voor de wereld en rekening houdt met gevoelens van anderen. Misschien daarom dat koddige kuikentje naast ons banksaldo? Gestresste en overwerkte Japanners in een samenleving vol gedragsregels schijnen rustiger te worden als ze zo’n koddig zoet diertje zien. Het brengt een ‘alles komt goed’ vibe. Het kan verklaren waarom kawaii in Japan zo belangrijk en zelfs noodzakelijk is. Wellicht dat daarom maid café’s ook zo populair zijn? In deze horecagelegenheden dragen de serveersters vaak anime-achtige kostuums en praten ze met een overdreven hoge, kinderlijk schattige kawaii stem. Ze treden op met J-pop shows.  Even achterover kunnen hangen in je stoel en de grote-mensen stress van de buitenwereld vergeten. Kawaii dingen geven een moment om te ontspannen en te genieten van leuke dingetjes. Ze zijn hier een reminder om ruimte te maken voor de zachtere kant van jezelf en anderen. Ik kijk nu toch anders naar die kinderlijke pluchen figuurtjes aan de schoudertas van een volwassen vrouw. Mijn uil-kerstbal is voor mij niet alleen een symbool voor onze nieuwe woonplaats maar ook voor de hele Japanse kawaii cultuur, én een herinnering aan een plezierig lachmoment.