Van reizen word je mooier

We travel, some of us forever, to seek other places, other lives, other souls.
- Anaïs Nin

Dat je van reizen gelukkig wordt, weet je natuurlijk allang. Onze roadtrip van een maand door Kroatië heeft me heel blij gemaakt. Een gelukzalig gevoel. Op de momenten zélf, zoals sommige spectaculaire zons op- en ondergangen, het snorkelen en dan óók nog een parelmoerschelpje vinden of de dolfijn die een geweldige sprong boven het water uitmaakte. Maar nu ook nog, na thuiskomst. Nu, op het moment dat ik dit schrijf, voel ik me gezegend. Of wanneer ik met ons fotoalbum bezig ben. Ook als we met het gezin herinneringen ophalen. Waarom worden we eigenlijk zo gelukkig van reizen? Op vakantie lees je meer boeken (ik heb er vijf uitgelezen), geniet je met meer aandacht en geniet je van het eindeloos helemaal niets doen. Ook kijken we onze geliefde weer eens diep in de ogen… De daadwerkelijke reden waarom reizen ons gelukkig maakt zit echter veel dieper. Uit onderzoek blijkt keer op keer dat je gelukkiger wordt van ervaringen dan van spullen. En reiservaringen worden ook alleen maar beter: het is leuk vanwege de voorpret, het is leuk als het gebeurt en het allerleukst is het in je herinnering. De dopamine in je bloed komt steeds weer terug. Zelf vind ik het bijvoorbeeld heerlijk om onze fotoreisboeken door te bladeren. Deze stapel fotoalbums ligt op een plek in de huiskamer om zo te grijpen. Je bent wat je doet, niet wat je hebt. Reizen verrijkt trouwens ook je geest. Door de nieuwe mensen die je ontmoet en de dingen die je meemaakt word je flexibeler, gastvrijer en hulpvaardiger. Ook minder angstig, minder materialistisch en zeker minder gehaast. Reizen maakt dus een leuker mens van je! Met meer inlevingsvermogen en meer geduld.

Wereldreizigers vertrouwen de wereld meer, omdat ze de wereld beter kennen. Dat gevoel herken ik wel. Waarom je ook gelukkig wordt van reizen is omdat het je dankbaar maakt voor alles wat je thuis hebt. Na een maand met een oude hippiebus rond te trekken als zigeuners, ben ik heel blij met onze grote koele slaapkamer met een ruim bed, drinkwater uit de kraan, kasten vol schone, gestreken kleding, de grote koelkast en vriezer vol ijsblokjes. En natuurlijk de afwas- en wasmachine. Al heeft het zéker z’n charme om samen alles met de hand te doen. Met aandacht. Mindful. De belangrijkste reden waarom je écht gelukkig wordt van reizen is uiteindelijk de verwondering. Om je heen kijken alsof je alles voor het eerst ziet. Je routines doorbreken, nieuwe dingen doen. Nieuwe gerechten proberen. Misschien is dat ook de reden dat deze reis voor ons zo bijzonder lang voelt. We hebben op bijna tien verschillende campings geslapen. Telkens een nieuw stekkie, een nieuw uitzicht, een nieuw loopje naar het toilet. Thuis kun je natuurlijk ook je routines verbreken. Een nieuwe baan starten (zoals ik!) of een andere route naar je werk fietsen. Als je een avontuur maakt van je dagelijks leven hoef je eigenlijk niet eens meer op reis. Toch wil ik nog wel een keer terug naar dit wondermooie land. Voorlopig gaan we echter nergens heen met onze Volkswagen. Veertig kilometer voor de Nederlandse grens stopte het oude besje ermee. Hij spuugde nog wat olie uit en toen stopte hij ermee. Toen we in de sleepauto, met achterop de stoere bus, Breda binnen reden slikten we alle vier wel even. Zó hadden we niet verwacht thuis te komen. Er wordt overigens goed voor hem gezorgd. Volgende zomer willen we absoluut niet zonder onze kameraad op reis. Ergens naar een zee van rust en ruimte.

Zeestorm en windvlagen

When you do something noble and beautiful and nobody noticed, do not be sad. For the sun every morning is a beautiful spectacle and yet most of the audience still sleeps.
- John Lennon

Een nachtelijke dodemansrit van zesentwintig kilometer over het Kroatische eiland Cres. Om vier uur ’s nachts stonden we op om de boot van zes uur te halen naar het vasteland. Het tentje moest opgeruimd worden en ons bed ingeklapt. We duwden de bus over de slapende camping. Er was die nacht een flinke zeewind op komen zetten. In onze kampeerbus voelden we de windvlagen enorm. Toch had ik lekker en zorgeloos geslapen. Als ik toen toch geweten had wat me te wachten stond! De hemel was die nacht bezaaid met sterren. Een klein sikkelmaantje gaf nauwelijks licht. We reden over de onverlichte, smalle bergweggetjes. Haarspeldbochten, bochten zonder vangrail en veel kuilen en hobbels in het asfalt. We reden langs zwarte afgronden en over viaducten waar onze hoge kampeerbus plots veel wind ving. Elke spier in mijn lijf was aangespannen. Mijn hand verkrampt om de deurgreep. Mijn adem ingehouden. Ik heb hoogtevrees en kreeg angstvisoenen. Wat als de oude rem het begeeft? Wat als de wind grip krijgt op onze hoge bus? Bovendien zagen we onderweg zes herten, een konijn en twee schaapjes op de donkere weg. Niet echt een ontspannen ritje op de smalle weg waar sommige stukken zelfs eenbaansweg waren of zonder witte strepen. Mijn lief had deze nacht heldhaftig gereden en we kwamen ruimschoots op tijd, én als eerste, aan bij de veerboot. Zo zagen we onderweg de koperen zon opkomen die we gisteravond op een picknickkleedje op het strand spectaculair in een oranje gloed achter een eilandje zagen zakken. Een thermoskan thee, een reep chocola en brandende kaarsjes om ons heen.

Ingetogen, maar vrolijk zingen we “Er is er één jarig hoera, hoera!” op een vol terras op 1520 meter hoogte. We zijn in de Oostenrijkse Alpen en vieren de zeventiende verjaardag van onze mooie dochter. Twee nachten staan we naast een volle appelboom op een groen, sappig grasveld. Met volle teugen ademen we de frisse, stofvrije zuurstof in. Om ons heen de grillige toppen van de Alpen. We zijn aan het mooie Wolfgangsee. Twee zonovergoten dagen. De jarige job mag vandaag kiezen hoe we haar verjaardag vieren. Op fietsen rijden we langs het bergmeer naar de Seilbahn in een naburig dorp. We gaan met een gondeltje naar de Zwölferhorn. Adembenemend uitzicht op vele, knalblauwe bergmeren! Geklingel van koeienbellen op de achtergrond. Dit ís Oostenrijk ten voeten uit. We eten gebakjes met voor de jarige job twee brandende kaarsjes er in. We zingen niet te luid, want ze wil niet de aandacht van het volle terras. Toch voelt ze zich erg jarig op deze vakantiedag. Zoals ze zich ook telkens jarig voelde op al die andere reisplekjes op aarde waar we haar geboortedag vierden. Traditioneel noemen we het indrukwekkende lijstje maar weer eens op. Na de bergwandeling lunchen we in St. Gilgen en fietsen we langs het meer weer terug naar de camping. In de nacht die volgde kwamen flinke windvlagen van over het meer die het kleine tentje zowat de lucht intilde. De meiden lagen bang tegen elkaar aan. Handen van grote zus op de oren van kleine zus. De jongste huilde van angst. Hun papa heeft in de storm snel alle haringen in de grond getikt om de tent goed vast te zetten. Mijn grote rol was de zaklamp vasthouden. Toen de storm halverwege de nacht ging liggen begon de regen die ons op de terugreis tot halverwege de dag heeft vergezeld.

Würstburg(D), 19 augustus 2017

Tuimelaars en een catamaran

I felt my lungs inflate with the onrush of scenery – air, mountains, trees, people. I thought, “This is what it is to be happy.”
- Sylvia Plath

We zijn eigenlijk puur alleen naar het eiland Cres (spreek uit Sres) gekomen vanwege het dolfijnenreservaat. Via een brug naar Krk eiland gereden en vanaf daar de bus op een veerboot naar het daarachter gelegen eiland Cres. Dit eiland is maar schaars bewoond en maakt deel uit van het Kvarner eilanden archipel. Er is hier al cultuur terug gevonden vanaf het Stenen Tijdperk. Natuurlijk hebben de Romeinen ook hier flink hun sporen nagelaten in het stadje Cres. De verborgen witte strandjes zijn pareltjes. Dit deel van de Adriatische Zee wordt beschermd door Losinj Dolphin Reserve. Vandaag hebben we gedaan wat een van de highlights van deze rondreis moest worden: tuimelaars spotten. De aardige kapitein vertelde me eerder dat het zicht op dolfijnen op deze winderige, lichtbewolkte dag beduidend minder zou zijn... Ik vroeg hem daarop hoe het in z’n werk zou gaan. Als hij dolfijnen zou zien zou hij met z’n catamaran de achtervolging inzetten. Toen de zon al hoog aan de hemel stond en ik vooraan op de boot over zee stond te turen, terwijl ik mijn bikini liet drogen, spotte ik plots twee dolfijnen. Ik waarschuwde eerst onze meiden en tikte daarna op de deur van de kapitein. Hij draaide meteen aan het stuurwiel om ze te benaderen. “Waarom riep je me niet metéén, señora?” riep hij me plagend toe. Een half uur lang hebben we de groep van zo’n zes tuimelaars aanschouwd. Het allermooiste moment was toen één een sprong van anderhalve meter boven het water maakte. Tot tranen toe geroerd. “Moet je nu echt huilen?” vroeg middelste kind. De kapitein zei me later dat dit speciale moment écht een unicum was. Later zwommen ze ook nog voor de catamaran uit waarbij ze speels hun witte buikjes lieten zien. De dag werd helemaal onvergetelijk toen we de boot vlak voor een onbeduidende ingang tot een grot aanlegden. We sprongen het water weer in en zwommen erin. In de pikdonkere grot sijpelde zonlicht door een onderwater opening naar binnen waardoor het water in ‘neonachtig’ blauw licht baadde... Sprookjesachtig als in een ijspaleis. Het water in de grot was ijs- en ijskoud, omdat het van een bergmeer afkomstig was en via een grottenstelsel van zeven kilometer naar zee stroomde. Om de grot te verlaten moesten we een meter onderwater naar het daglicht zwemmen. Heel avontuurlijk en spannend vanwege het grillige, scherpe steen waar we onderdoor moesten zwemmen. Ondanks de zeer luidruchtige en bijna onuitstaanbare Italianen (vooral toen ze flink wat wijn en bier op hadden) was het een dag met een gouden randje. De kapitein en ik wisselden bedankjes heen en weer uit. “Ciao, señora!” wuifde hij vanaf de boot naar de kade waar deze boottocht voor ons eindigde.

Elke ochtend wanneer ik vlak na zes uur wakker word hoor ik schaapjes blaten. Het zijn semi-wilde Tramuntana schapen die al meer dan duizend jaar uniek zijn op dit eiland. Tientallen jaren terug hebben de Kroaten wilde zwijnen naar dit eiland gebracht om te jagen en door hun flink groeiende aantal is het aantal schapen van 100.000 naar 15.000 gezakt. Schaapjes en lammeren zijn namelijk prooi van zwijnen. De gevolgen zijn best groot. Minder wol en inkomsten voor de bewoners, de oorspronkelijke grassen en wilde bloemen zijn vervangen door andere vegetatie waardoor de schapen bijgevoederd moeten worden. Ook de typisch stenen muurtjes - gromace - die als windbrekers dienen en om de schapen bij elkaar te houden, worden niet meer door de boeren verzorgd waardoor ze afbrokkelen. Toch hoor ik dagelijks het geblaat als de zon opkomt. Mooi moment voor yoga oefeningen aan zee. Ik spreid mijn yogamatje op een plateau op de rotsen, of ik ga een flink rondje hardlopen over een aangelegd wandelpad langs het water. We staan vijf nachten op deze strandcamping waar we echt een heel grote plek hebben gekregen tussen oude olijfbomen en zelfs een vijgenboom. De hangmat hangt in de schaduw. Een rustplek. Eega en ik hebben wederom van een massage genoten. We lezen veel. De temperatuur is hier een koele dertig graden waardoor we heerlijk slapen. Het zeebriesje maakt dat het hier de hele dag goed vertoeven is. Het havendorpje Cres is in de 16e eeuw gesticht toen bewoners van een andere stad geplaagd werden door de pest. Pastelkleurige huizen met witte luiken liggen vredig rond de haven. Een mooie laatste kampeerplek om onze Kroatische roadtrip af te sluiten. Hierna rijden we via een paar dagen Oostenrijk terug naar huis.

Cres, 15 augustus 2017

Travel for travel's sake

For my part, I travel not to go anywhere, but to go. I travel for travel’s sake. The great affair is to move.
- Robert Louis Stevenson

“Oh la la mama!” wordt er me na geroepen. Mensen stoppen om hun mobieltje te pakken om een foto te maken. Een uur eerder zijn we van onze camping weg gereden. Eigenlijk meteen sluiten we aan in de file om over de oude brug naar Trogir te komen. We hebben de afgelopen dagen alles te voet, per boot of op de fiets gedaan. Nu rijden we stapvoets in onze bus over een smalle, bochtige weg naar het Middeleeuwse stadje. Gebouwd in de tijd dat er geen auto’s, laat staan megagrote campers!, bestonden. Bij elke bocht oponthoud. Bij zulke hoge temperaturen trekt onze luchtgekoelde retrobus het niet meer. De motor slaat om de tweehonderd meter af. Ik heb de motorklep aan de achterkant al open gezet. Gek hoe een mensenbrein werkt. Ik herinner me uit mijn jeugd zoiets onbelangrijks als dat zulke bussen bij warm weer met de achterklep open rondreden. We knijpen ‘m steeds meer als we in het superdrukke centrum komen. En ja hoor, bingo! Bovenop de oude stadsbrug kán de oude motor de hitte niet meer aan. Hij heeft z’n stinkende best gedaan. Ik reageer snel. Ik spring uit de bus, waar we een uur eerder in onze natte badkleding ingestapt waren, en begin met duwen. De meiden komen er meteen achteraan. Zo ‘rijden’ we stapvoets in de lange rij auto’s door de stad. Waar toeristen rond slenteren, de terrasjes vol zitten, de veerboten aangelegd liggen en de filerijders zo snel mogelijk de hete, drukke stad uit willen geraken. Jongste en ik in niks anders gekleed dan onze bikini’s en slippers. Middelste had snel een jurkje aangeschoten.. Een fotogeniek plaatje. Wellicht waart er nu ergens een foto rond van een antieke VW op Facebook met drie gebruinde, schaars geklede dames erachter om te duwen. De vader van het gezin bezweet achter het stuur. In het decor van een oude brug over een azuurblauwe zee in het zonnige Middeleeuwse Trogir. De motor slaat gelukkig niet veel later weer aan en met de motorklep open rijden we in nog geen uur, via een prachtige kustroute, naar ons nieuwe stekkie bij National Park Krka. We zijn alle vier zo trots op onze auto die ons nooit in de steek laat. Zo stoer, zo sterk en zó charmant!

Na zo’n flinke tijd aan zee vertoefd te hebben is het heerlijk om in het binnenland, in een klein pijnbomenbos, te kamperen. Een campinkje zonder nachtverlichting, zonder winkel en zonder felverlichte, drukke doucheruimten. Wel met een heerlijk klein zwembad met ligbedjes. De tweede dag hebben we onszelf verwend met een VIP tour. In een nieuwe luxe minibus mét airco lieten we ons met nog zes mensen rondrijden door het 109 vierkante kilometer grote natuurpark met een diepe gorge, de lichtblauwe Krka rivier en mooie watervallen. Een superverzorgde dag waarbij we alle highlights en verborgen uitzichtpunten te zien kregen. We zwommen bij de drukbezochte watervallen toen het er nog rustig was. We hadden een voortreffelijke lunch bij een eeuwenoude watermolen. Deze bodega had een heel bijzondere vibe. Drie grote eettafels stonden met hun poten in laag stromend water van een waterval. Overal koude jacuzzi’s onder de watervalletjes. Uniek! Aan de tafel naast ons kwam een gitaar tevoorschijn en zongen vier Kroatische pensionada’s spontaan de sterren van de hemel. Daarna relaxen aan de oever van de Krka rivier en nog later zagen we de beroemde zestig meter hoge watervallen. Het voelde vooral heel luxe om op zo’n snikhete dag (wederom veertig graden) de hele dag rondgereden te worden in een koelkast!

Lozovac, 9 augustus 2017

Travel experiences

To my mind, the greatest reward and luxury of travel is to be able to experience everyday things as if for the first time, to be in a position in which almost nothing is so familiar it is taken for granted.
- Bill Bryson

Uitgeteld lagen we na onze lunch op ons rug in het gras. In een stadspark in Split. De thermometer had net veertig graden aangetikt. In de schaduw! Nauwelijks een zuchtje wind en de hitte benam je adem. Er lagen meer uitgetelde toeristen maar ook een zigeunergezin. Eerst zag ik twee kleine kindjes in een berg lege plastic flessen en blikjes zitten. Later zag ik steeds meer kinderen met armen vol lege flessen terug bij hun ouders komen. Vijf vieze kinderen met hun handen in de vuilnisbakken graaiend naar flessen. Als er nog een restje in zat gooiden ze het leeg over het grasveld waar ze zaten. Papa en mama lagen op een groot kleed met één hoofdkussen. Mama zocht naar luizen in papa’s haar. De baby van nog geen jaar in een romper zonder luier graaide met z’n vieze handjes vrolijk naar de rode bierblikjes en stopte alles in zijn mond. Zijn zusje van amper drie jaar met een veel te zware, volle luier deed hetzelfde. Waar zouden ze slapen? Die ochtend hadden we de veerboot naar Split gepakt. Een uur later stonden we aan de gouden poort van het enorme paleis van Romeinse keizer Diocletianus, maar ook meteen het levende hart van Split. Het paleis is in de vierde eeuw gebouwd waarbij niets teveel was – zelfs een zwart granieten sfinx werd er uit Egypte gehaald. Nu wonen er nog steeds zo’n drieduizend mensen in de verzengende, bedompte lucht binnen de stadse paleismuren. Ook de Sint-Domnius kathedraal is er gehuisvest met een prachtige Byzantijnse inrichting. We hebben zelfs helemaal naar de kerkklok geklommen wat heel erg eng was voor iemand met hoogtevrees zoals ik. Door de extreme hitte bewogen we ons van ijskoude smoothies naar een lunch met glazen vol ijsblokjes en van romig Italiaans ijs naar het stadspark met drie liter water in onze rugzak. Hoe houdt zo’n zigeunergezin het dagelijks vol in de hitte?

Eén van mijn hobby’s is snorkelen in zee. In een azuurblauwe, warme zee. Gisteravond laat zagen we op de kade van Trogir een leuke dagtrip ‘snorkelen in de Blue Lagoon’ aangeboden. Ik moest mijn lief wel even overtuigen, snorkelen is niet echt zijn ding, maar vanmorgen stapten we met velen tegelijk op de boot. Halverwege de ochtend dobberden we al in de Blue Lagoon. Superhelder blauw water waar mooie vissen te zien waren. Ik moest daarvoor wel even van de groep en de boot weg zwemmen. Het heldere water had een enorme aantrekkingskracht op ons. Springen vanaf de rand van de boot, zwemmen en snorkelen natuurlijk. Na een eenvoudige lunch (kip of vis) aan boord legden we aan op het piepkleine eilandje Solta. Mijn lief meteen op een terrasje verwend met een ijskoude cola vanwege zijn opoffering en daarna naar een strandje met een idyllisch uitzicht op groen beboste eilanden in een azuurblauwe zee. We hadden geluk. De flinke zeewind die op kwam zetten zorgde voor spectaculaire golven. Naast snorkelen genoten we ook van de hoge golven die we hier in Kroatië niet eerder gezien hadden. Eind van de middag voeren we over een ruige zee weer terug naar de haven van Trogir. Voor mij en de meiden een fantastische dag op de Adriatische Zee. Eega had wat meer moeite met het vinden van z’n draai. Morgen rijden we op ons gemak weg van de kust naar National Park Krka waar we een aantal dagen verfrissing zullen vinden onder de vele watervallen.

Trogir, 7 augustus 2017

Als je er de tijd voor neemt

Dingen die je alleen kunt ziet als je er de tijd voor neemt.
- Haemin Sunim

Rode zeesterren, platte zandkleurige vissen, scholen zilveren visjes en prachtig gekleurde vissen. Ook hebben jongste kind en ik een aantal glanzende parelmoer schelpen opgedoken. Net als in mijn jeugd. In mijn herinneringen zijn mijn zus en ik de hele dag niets anders aan het doen dan schelpen aan het opduiken. Destijds in Joegoslavië. Ook nu heeft de jongste haar voet in een zee egel gezet zoals ik dat ook deed op haar leeftijd. De tijd herhaalt zich. De tijd is loom hier. Speciaal op dit eiland omdat we hier vijf nachten achtereen verblijven. Vijf nachten en dagen pal aan zee. Onder ons campingplekje, op een voormalige olijvenboomgaard, strekt zich de zee uit. Via rotsen klimmen we naar een toegang tot de zee. Het stikt van de zee egels tussen de stenen. Het water is vierentwintig graden. Als mijn lief en ik in de vroege ochtend hard gelopen hebben springen we vanaf een houten steiger bezweet met onze sportkleding nog aan (alleen hardloopschoenen natuurlijk uitgetrokken) de zee in. De nacht tovert de hemel vol sterren. Het leven is hier zoet en aangenaam. De zon zakt recht voor onze campingtafel de zee in. Op de achtergrond het silhouet van een eilanden archipel. Een magisch schilderij vol warme kleuren. Hier kunnen we onszelf opladen in de diepste zin van het woord. Eega en ik hebben beiden een massage ondergaan. We zwemmen een rondje rond het eilandje voor ons gelegen. Ik doe mijn yoga oefeningen op mijn matje uitkijkend op zee. Een fris zeebriesje zorgt voor verkoeling. Hier vinden we kalmte.

Er komt langzaam een bezwete, zongebruinde arm tussen de voorstoelen in de bus tevoorschijn. ”I need air…” wordt er bij gekreund. Ik kijk om en zie een rood verhit gezicht van ons kind. Daarachter nog een paar smekende ogen. Ze smelten achterin de bus als we in een uurtje naar het eiland Ciovo rijden. Het kwik zal net geen veertig graden aantikken. Achter kunnen de ramen niet open. De ‘oortjes’ voorin staan wijd open, maar er stroomt alleen maar heel warme lucht naar binnen. De twee ventilatortjes achterin kunnen het niet aan. De meiden smoren bijna… We worden er melig van. Deze ochtend hebben we vroeg ons boeltje weer opgepakt en hebben we onderweg de stad Sibenik bezocht. Deze oude stad is in de elfde eeuw door de Kroatische koning Petar IV gesticht. Daarna van 1116 tot 1797 is de stad in handen van Venetië geweest. Die invloed is duidelijk te zien: smalle, oplopende steegjes, hoge huizen met houten luiken voor de ramen, de schaduwen van de huizen en verkoop van heerlijk, authentiek Italiaans ijs. Ook het accent dat ze hier spreken klinkt mij Italiaans de oren. In de St. James kathedraal uit 1431 krijgen we witte doeken aangeboden. Ik om mijn blote schouders te bedekken en de meiden mogen de doek om hun blote benen wikkelen. Op het orgel speelt luide, dramatische muziek. Deze kathedraal is uniek in Europa, omdat ze helemaal uit steen opgetrokken is. Zonder gebruik van bakstenen en hout. Boven op de berg staat het dertiende eeuwse fort van St. Michael. De klim ernaar toe is zwaar onder de felle zon. Het uitzicht vanaf het fort op de witte, Middeleeuwse stad aan de azuurblauwe zee is echter magnifiek.

Okrug Donji, 3 augustus 2017

Eilanden, eilanden,...

I like this place and could willingly waste my time in it.
- William Shakespeare

Op een doodstille camping, om zes uur in de vroegte, duwen eega en ik onze bus zonder bestuurder naar de uitgang van de camping. Op het laatste moment spring ik erin om aan het stuur te trekken. Zo starten we de bus pas bij de uitgang en maken we niemand wakker op dit vroege uur. Als we bij het dorpsbakkertje wegrijden beginnen we aan ons avontuur in Nationaal Park Plitvicka Jezera. Ook al is het nog 70 kilometer rijden waar we trouwens anderhalf uur over doen door de vele bochten. Wanneer de kassa’s nét open zijn sta ik al in de rij. Uren later zal het keidruk zijn. Plitvicka Jezera is in 1949 tot Nationaal Park uit geroepen en staat geplaatst op de Wereldnatuurerfgoed lijst van UNESCO. Het park is bekend om zijn watervallen op kalkachtige beddingen waardoor er vele fantastische turquoise meren zijn ontstaan tussen de beboste berghellingen. Het water is zó helder dat je de vissen ziet zwemmen. En als je dan nét een action camera gekocht hebt is het een feest om onderwater te filmen! Er is achttien kilometer aan houten vlonders geplaatst waarover je langs de prachtigste watervallen wandelt. Ik had best hoge verwachtingen vanwege de schitterende foto’s die ik vooraf had gezien, maar mijn verwachtingen zijn dik overtroffen. Wat een fotogeniek bos! De afstanden zijn daar enorm en daarom hebben we twee keer een bus- en een keer een bootreis gemaakt. We hebben er ruim zes uur rond gewandeld. Net toen we moe werden en de temperatuur flink op begon te lopen werd het zo druk dat we zijn vertrokken. Achteraf kijk ik terug op vele zen uurtjes in het bos: alleen maar gefocussed op al het moois om me heen. De uren zijn voorbij gevlógen!

Na een prachtige rit over het eiland Pag langs de zoutvelden en de azuurblauwe zee vragen we op de camping of er een plekje voor ons is voor één nacht. Ik hoopte op een plek waar we met de wielen op het strand stonden, maar toen we de plek eenmaal zagen was het tussen allemaal megagrote, spierwitte campers gelegen. Weg romantiek! We kregen uiteindelijk de beste plek van de camping : recht aan het strand! We konden zo uit de kampeerbus het strand op rollen. Een prachtig terras voor de bus – uitkijkend op het strand en de zee. Drie pijnbomen gaven voldoende schaduw én een plek voor onze hangmat. Unaniem door ons verkozen als de beste plek waar we ooit met de bus hebben mogen staan. ‘s Avonds voor de bus relaxen met brandende kaarsjes, een glaasje wijn en een glas sap voor de meisjes. In de ochtend wakker worden door een krekelconcert en zacht kabbelende golfjes. Mijn lief en ik stapten zo uit ons bed de zee in in om een flink stuk te zwemmen. Daarna ontbijt aan zee. Halverwege de ochtend laadden we bij 32 graden bijna alles in. Omdat de handrem niet sterk genoeg was begon de volgeladen bus te rijden. Mijn lief sprong er gauw in en…vergat daarbij z’n Havaianas naast de bus. Zonde! We zijn in twee uur naar de Kornati eilanden gereden. Honderdveertig onbewoonde eilanden die tot Nationaal Park zijn uitgeroepen.

Murter Island , 29 juli 2017

Sacher Torte

Wenn es im Herzen weh tut, braucht der Mensch viel Süsses.
- Anna Sacher

Helemaal vergeten hoe het voelde om in onze 42 jaar oude Volkswagen bus te rijden. Mensen kijken zo verheugd naar ons. Onderweg in Duitsland (en Duitsers zijn toch niet de vrolijkste levensgenieters) kijken mensen op de snelweg nieuwsgierig naar binnen. Ze steken hun duim op zodra je ze recht in de ogen kijkt. Op de Raststätte zie ik dat andere pauze-nemers stiekem een foto maken van onze bus met hun auto ervoor. Als je al niet vrolijk was dan word je het wel van alle leuke reacties op onze charmante bus. Zelf zwaaien we onderweg twee keer naar een ander antieke T2 bus. Wanneer we de stadscamping in Salzburg oprijden staan mensen meteen op van hun campingstoeltje om even te kijken. We staan nog geen minuut geparkeerd of Nederlanders laten weten hoe blij ze worden van onze bus of vragen nieuwsgierig of ze even binnen mogen kijken. Wanneer we niet veel later naar de receptie lopen om ons te registreren worden we aangeklampt. “Jullie zijn toch de eigenaars van die hippiebus? Oh, ik móet even laten weten hoe gaaf ik die bus vind!” Mensen die in de avond over de camping slenteren stoppen even voor een praatje over de retrobus. Ik was het gevoel even vergeten, maar nu is het er weer volop! Genieten! Zo dankbaar dat we met deze antieke kampeerbus mogen rondreizen!

Al tijdens het avondeten begint het te druppelen. We schuiven de eettafel onder de luifel. Het gerommel dat uit de Alpen hierheen komt rollen vinden we heerlijk. Het regent in de nacht en het regent als we weer wakker worden. Het regent als we halverwege de ochtend op de bus naar Salzburg wachten. Het regent ook in Salzburg. Toch hebben we het naar ons zin in de stad van Mozart en ‘Sound of Music’. We slenteren langs Mozarts geboortehuis naar de Dom. We branden daar een kaarsje. Na de lunch klimmen we naar de Festung Hohensalzburg bovenop een berg. Prachtig uitzicht. We bezoeken op weg terug naar beneden catacomben uit de 17e eeuw op St.Peters begraafplaats. We slenteren verder naar beneden naar de rivier de Salzach en steken over naar het beroemde Sacherhotel waar Frans Sacher in 1832 het recept van de klassieke Sacher Torte bedacht. En omdat het wéér regent drinken we gezellig daar onze middagthee met Sacher Torte. We genieten van de ambiance van het vijfsterren hotel voordat we de bus weer terug nemen naar de verregende camping. Die avond pakken we weer in. De volgende ochtend zullen we door Slovenië naar het zonnige Kroatië rijden.

Salzburg – 24 juli 2017

Lieve Mexicaanse vriend

Twenty years from now you will be more disappointed by the things you didn’t do than by the ones you did do.
– Mark Twain

Wie kent de eeuwenoude Inca stad Machu Picchu nog niet? Machu Picchu ligt aan de oostkant van de Andes en is een van de best bewaarde steden uit de Inca-tijd. Het behoort niet voor niets tot een van de zeven moderne wereldwonderen. In januari 1981 werd Machu Picchu een beschermd natuurgebied en werd ook veelal de ‘geheime stad’ genoemd. Zo geheim is de stad helaas niet meer, want heel veel mensen weten de weg ondertussen te vinden naar deze oeroude stad… Je moet je bezoek ver van tevoren bespreken. De stad staat op de werelderfgoedlijst van UNESCO en is zo razend populair dat de stad er onder te lijden heeft. Het historisch heiligdom raakt steeds meer beschadigd. Bijna onder de voet gelopen eigenlijk… Peru heeft daarom besloten dat er iets moet veranderen en dat betekent dat er sinds deze maand een bezoekersregeling is. De verborgen stad mag alleen in twee shifts worden bezocht. We willen tenslotte allemaal dat de volgende generaties dit bijzondere gebied ook kunnen blijven ontdekken, toch? Deze verandering betekent zeer waarschijnlijk wel dat je nóg verder van tevoren moet reserveren. Ons onvergetelijke bezoek aan de geheime stad is inmiddels alweer zes jaar geleden. Ik heb de toegangskaartjes destijds ook een half jaar vooraf moeten kopen. De tocht ernaar toe was zó avontuurlijk! We namen heel erg vroeg in de ochtend, het was nog donker en de elektriciteit was uitgevallen in het kleine bergdorpje, een trein waar we de conducteur heel lief moesten aankijken om hem te vragen de trein bij een bepaalde kilometerpaal stil te zetten. Ik herinner me dat hij het verwarrend vond en niet heel graag deed, maar hij deed het wél. Alleen wij vijfjes stapten dapper uit en kuierden langs het spoor naar een ingang naar de jungle. Daar werden we opgewacht door onze gids waar ik deze afspraak mee had gemaakt. Met haar hebben we een heel lange, hete en vooral zweterige dag door de hoge Andes gewandeld en geklommen totdat we het afschuwelijk steile, allerlaatste stuk naar boven moesten sjokken. Manlief liep al de hele dag met twee backpack’s te sjouwen: een zware op z’n rug en een kleinere op z’n buik. Hijgend als een paard kwam ik als laatste op het hoogste punt waar mijn gezin en andere bezoekers al klappend in hun handen op mij stonden te wachten. De beloning was werkelijk magisch! Ik vergeet dat moment nooit meer. Tranen in mijn ogen. Tussen alle hoge bergtoppen van de Andes verstopt lag een eeuwenoude Inca stad verborgen. Ik was zo moe, dorstig en nat van het zweet, maar deze aanblik maakte alles goed. Het is de combinatie van de zware tocht van zestien kilometer door de hoge Andes en het plots oog in oog staan met het wereldwonder wat de beleving magisch maakt. Sinds deze maand is een groot deel van de romantiek jammer genoeg verdwenen. Je mag kiezen om vroeg in de ochtend een bezoek te brengen of begin van de middag. Een lange, zinderende klimtocht met een zware rugzak vooraf is dan bijna geen optie meer. De entree zal voortaan via de toegangshekjes bij de ingang zijn. Ik ben heel dankbaar voor onze reis van vijf volle weken door Spaanstalig Peru waardoor we ook de sprong aandurfden om de zomer erna naar Mexico te verhuizen. Alles loopt zoals het moet lopen.

Daar komen ze samen het station van Breda uit lopen. Hij draagt een pet. Ze kijken elkaar aan als ze met elkaar praten. Ze zijn bijna even groot. De laatste keer dat we hem zagen in Mexico was hij een beduidend stuk kleiner dan onze middelste dochter. Hij heeft een groeispurt gemaakt. Ze zwaaien naar me als ik boven bij mijn auto op ze sta te wachten. Onze middelste dochter had in Mexico een grote groep vrienden die bestond uit jongens en meiden. Ik vind dat altijd erg leuk als pubers zo met elkaar omgaan. Ze heeft het nu op haar internationale school in Nederland ook. Ook heeft ze nog steeds een levendige relatie met haar groep vrienden uit Mexico. Er lagen plannen dat ze als groep door Europa zouden gaan reizen deze zomer. Daar is om verschillende redenen niks van terecht gekomen. Behalve Alan. Hij kwam onlangs naar Breda. Ze hebben samen allemaal leuke (maar toch heel gewone) dingen gedaan. Veel in de stad geslenterd, door het Mastbos gefietst en daar gepicknickt. Hij is mee naar school geweest. Er kwamen vriendinnen thuis om hem te ontmoeten, veel pubers aan mijn eettafel, spelletjesavonden. Alan is zó Mexicaans. Je kunt zien dat hij gewend is om met iedereen small talk te maken. Typisch Mexicaans. Hoe meer zielen hoe meer vreugd. Een heel relaxte, ondernemende jongen die een semester in Berlijn gaat studeren. Als ik hem naar de trein breng hoor ik dat hij de gedragen pet bij dochterlief heeft achtergelaten. Ze beloven elkaar te ruilen als ze elkaar weer zien. Hoe lief.

Verdwaalde padden?

Het is lente, ze warmen op, ze hebben maar één verlangen: zich voortplanten. En ze zijn blind voor gevaar. Wist je dat soms twintig padden tegelijk een vrouwtje bespringen, zodat ze verdrinkt? Maar als ze in nood zijn, als ze worden bedreigd, dan schreeuwen ze. Ik heb wel eens gedacht dat weinig erger is dan het schreeuwen van een pad. Hij is volkomen hulpeloos, hij heeft geen enkele manier om zich te verweren. Als een pad schreeuwt, schreeuwt de wereld.
- Lieneke Dijkzeul

Bijna vijftien jaar geleden vertelde de vorige bewoonster van ons huis ons trots dat er jaarlijks een paddentrek naar haar tuin plaatsvond. Elk jaar kwamen de padden van heinde en verre om te paren in haar vijver. De zomer van datzelfde jaar huurden wij een betonfreesmachine om deze vijver en de betonnen paadjes in de achtertuin roekeloos kapot te frezen en af te voeren. Nu besef ik pas dat padden in stilstaand water paren en eitjes leggen. En dat ze jaarlijks terugkeren naar hun geboortegrond. Ai…pijnlijk. Padden zijn amfibieën, net als kikkers en salamanders. Ze hebben een dunne, vochtige huid met slijmklieren zonder schubben. In het voorjaar trekken de volwassen padden van hun overwinteringsplek naar een plaats waar ze met elkaar kunnen paren. Dat kan een sloot, een ven of een vijver zijn. Ze zoeken in ieder geval stilstaand water op. Het liefst de plek waar ze zelf geboren zijn. Kennelijk de niet-meer-bestaande vijver in onze achtertuin dus… We zien ze de laatste tijd tussen de planten in de achtertuin zitten. Onze katten eromheen. Ik hoor ze tussen het herfstblad kraken. Ze verschuilen zich ook tussen onze spulletjes in de donkere garage en op een bewolkte dag komen ze te voorschijn op het terras. Volwassen padden kunnen zich op het land prima redden. Maar voor de voortplanting zijn padden, net als andere amfibieën, afhankelijk van water. In het water kunnen hun eitjes zich ontwikkelen zonder uit te drogen. De kikkervisjes kunnen alleen in het water overleven, waar ze de gedaanteverandering ondergaan tot volwassen pad. Het paren kan trouwens dagen lang duren, de mannetjes blijven vasthouden tot het vrouwtje haar eitjes afstaat. Helaas sneuvelt er zo ook wel eens een pad door verstikking of verdrinking. De klont eitjes noemen we dril, omdat elk eitje is ingepakt in een doorzichtig gelei-omhulsel. De eitjes zijn zo ingepakt om ze te beschermen tegen beschadiging. Tegelijkertijd werkt het dril ook als een soort lens, om de zonnewarmte op te vangen. Dit is heel belangrijk want papa- en mama-pad zorgen verder niet meer voor de eitjes. Zo gauw het paren is afgelopen trekken de padden weer van de paarplaats weg.

Zo is het een af en aan van verhuizende padden in onze tuin. De trekdrift van de padden wordt opgewekt door hormonen. Ook het weer speelt een rol. Als het warm en vochtig is, zoals vandaag, komt de paddentrek pas goed op gang. Padden verstoppen zich overdag. Ik zie dat ze zich onder het houten terras verstoppen. Ze komen pas tegen de schemering te voorschijn om te gaan jagen. Als ik een tijdje zit te kijken zie ik dat een padje met zijn roze tong insecten eet. Na zijn maaltijd wandelt hij gemoedelijk naar de stenen waterbak van onze katten. Onze katten zijn dol op regenwater met een smaakje van verrot herfstblad. Padden dus kennelijk ook? Onze katten doen ze echter niks. De padden worden alleen maar van een afstandje gade geslagen. Als onze oude kater wat dichterbij komt kijken gaat de pad op hoge poten staan. Padden zijn licht giftig maar verder ongevaarlijk voor huisdieren. Ze smaken heel vies en ik vermoed dat onze katten dat al ervaren hebben! Padden zijn koudbloedig, ze kunnen hun temperatuur alleen regelen door warmere of koelere plaatsen op te zoeken. Ik denk dat ze daarom op deze bewolkte dag op ons terras komen zitten, nog net even wat warmte uit de stenen tot zich nemend. Padden eten naast insecten trouwens ook (naakt)slakken en mieren. Die zijn er voldoende in de tuin. De vele kauwen uit de bejaarde beukenboom aan de voorkant van ons huis zijn op hun beurt weer vijand van de padden. De zwarte vogels, die hun nesten in onze schoorsteen bouwen, eten dus niet alleen onze peertjes en kersen, maar azen blijkbaar ook op padden. Zo speelt er een heel stukje van de voedselketen in onze stadstuin plaats. Mij verwondert het alleen enorm waar ze dan dat stukje stilstaand water vinden om te paren? Ze komen toch niet al vijftien jaar lang jaarlijks helemaal voor niks naar onze tuin verhuizen? Waarom paren padden toch niet gewoon thuis?

A nightmare

Life is just a dream, to some it's a sweet dream, to others, a nightmare. But whatever it is, it's always short and dissipates quickly.
― Bangambiki Habyarimana

Een nachtmerrie waarvan je hoopt hem nooit mee te hoeven maken. Op de tweede dag dat onze oudste dochter vakantiewerk doet bij haar vader op de fabriek wordt er omgeroepen dat iedereen z’n computer direct uit moet zetten. In de kantine ziet ze op een televisiescherm dat er losgeld gevraagd wordt voor de gijzeling van het computersysteem. “Oeps, al uw belangrijke bestanden zijn versleuteld. Als u deze tekst leest, zijn uw bestanden niet meer toegankelijk. Mogelijk zoekt u naar een manier om uw bestanden te herstellen, maar verdoe uw tijd niet. Niemand kan uw bestanden herstellen zonder onze hulp. We garanderen dat u al uw bestanden gemakkelijk kunt herstellen. Het enige dat u hoeft te doen, is te betalen. Volg de volgende instructies.” Dat is de boodschap op het scherm. Deze fabriek, maar ook alle andere fabrieken en kantoren van het Franse glasbedrijf, zijn het slachtoffer geworden van een cyberaanval. Betaling moet in de virtuele munt bitcoin gebeuren. Het bedrag is driehonderd dollar per computer. Ons kind kan niet meer verder met haar vakantiewerk en gaat naar huis. Zo verneem ik het nieuws van de aanval op verschillende internationale bedrijven in Nederland. De tweede dag is er niks aan de situatie veranderd. Alle computers moeten uit blijven. Dochterlief neemt haar eigen computer mee en gaat er offline mee aan de slag. Op de fabriek wordt er hard en creatief naar oplossingen gezocht. Ze maken nieuwe Gmail-adressen aan waar orders op geplaatst kunnen worden door klanten. Deze bestellingen worden handmatig uitgedraaid en verwerkt. Zo kan er toch nog wat productie gedraaid worden. Manlief voert de eerste computerloze dag wat sollicitatiegesprekken en vergadert over de stand van zaken. Hij grapt al dat als het te lang duurt hij de kwast zal pakken om de muren in de fabriek maar te gaan schilderen. Deze cyberaanval kost het bedrijf veel geld…Behalve de kosten voor het oplossen van de aanval en de operationele schade zijn er ook zogeheten ‘slow burn kosten' zoals reputatieschade, juridische kosten en verlies van concurrentiekracht.

Er heerste een serene stilte rondom de terminals in de haven van Rotterdam... Waar het normaal gesproken een af- en aanrijden van vrachtwagens met zeecontainers is, heerste een paar dagen stilte. Bij pakketbezorger TNT lag ook alles stil. Wat een drama! Vooral de Oekraïne is verschrikkelijk getroffen. Een energiecentrale, het landelijke telecombedrijf, een luchthaven, openbaar vervoer en banken zijn getroffen. Je kunt je niet voorstellen wat dat betekent voor het dagelijks leven. Een nachtmerrie! Ik kan het me een beetje voorstellen. Een paar dagen eerder keken we namelijk met ons gezin een speelfilm die hierover ging. Heel surrealistisch dacht ik toen… In de film valt in Amerika de stroom uit en dat betekent dat je niet meer kunt bellen en geen internet hebt. Je weet dus niet wat er om je heen gebeurt! Benzine is niet meer verkrijgbaar, supermarkten zijn leeg geroofd, je kunt niet meer bij je geld, kortom je bent helemaal op jezelf aangewezen. Zelf hout hakken voor verwarming in huis, zelf voedsel van het land halen. Er is geen vervoer of zelfs muziek, en ’s avonds…veel kaarsjes branden! Ik probeerde me in het verhaal te verplaatsen niet wetende dat nog geen drie dagen later deze nachtmerrie schrikbarend dicht bij de waarheid kwam. Zéker voor de arme mensen in Oekraïne. Meer dan 90 procent van de computerinfecties vond plaats in de Oekraïne, op de dag voor een nationale feestdag waarmee het aannemen van een nieuwe grondwet werd gevierd…. Ondertussen is er een week voorbij zonder een oplossing. Back-ups terugzetten heeft geen zin, deze ransomware maakt Windows onbruikbaar. Er wordt gespeculeerd dat het helemaal niet om het losgeld ging, want na een paar uur bleek er al geen contact meer mogelijk te zijn met de hackers. Het gaat alleen om wereldwijd veel schade aanrichten. Alhoewel ik me ook kan voorstellen dat er een stel puisterige nerds nu slap van het lachen achter hun beeldscherm zitten. Thuis zijn onze laptopjes helemaal niet kwetsbaar zeggen de kenners. Misschien toch maar wel even een back-up maken?

Mooi grijs

Nature gives you the face you have at twenty; it is up to you to merit the face you have at fifty.
― Coco Chanel

Ik weet het nog zo goed. In het toilet. In de lange, donkere hal van de universiteit. Ik keek in de spiegel en zag een stugge, dikke haar recht omhoog staan. Mijn haar zat in een paardenstaart gebonden. Ik kon de grijze haar er makkelijk uit trekken. Mijn eerste grijze haar. Ik was net in de twintig… Ik liep afstudeerstage. Er volgden meer dikke grijze haren. Ik trok ze eruit totdat ik een aantal jaren later mijn haar zo nu en dan begon te verven. Ik vond het sowieso leuk om mijn saaie peper-en-zout kleur te veranderen in een warme kleur. Tien jaar later móest ik het kleuren om het bij te houden anders zag je uitgroei. Het gaat om een grijze lok aan de voorkant van mijn hoofd. Weer tien jaar later was ik het verven zat. Elke vier weken zat ik bij de kapper om de uitgroei van een centimeter te verven. Soms pakte de verf niet eens meer op mijn witte haar… Ik was al langzaam geswitcht naar een blondere kleur om de uitgroei beter te verdoezelen. Toch bleven de maandelijkse verfbeurten nodig. Na een lange tijd wikken en wegen besluit ik mijn haar te laten vergrijzen. Grijs haar is nu helemaal in. Zelfs jonge mensen, die nog helemaal niet grijs zijn, verven hun haar grijs. De kapster die mij over de streep trok zei dat grijs haar mij heel sexy zou staan! Ik moest maar eens op Google gaan zoeken naar foto’s van vrouwen met lang, grijs haar. Dat deed ik en na het zien van deze prachtige langharige vrouwen heb ik mijn beslissing genomen. Ik heb tot na de zomer geen baan waar ik verzorgd op mijn werk moet verschijnen. Dit is hét moment. Ik wil dit proces wel goed doen. Ik herinner me maar al te goed hoe dat ging bij mijn moeder die ook al jong grijs werd. Meerdere keren rond haar vijftigste heeft ze geprobeerd te stoppen met verven. Ze vond het zó moeilijk. Steeds weer greep ze terug naar een verfbeurt. Ik had me destijds al voorgenomen dat ik het anders wilde doen. In één keer doorzetten. Een paar maanden terug heeft mijn kapper na twee maanden uitgroei (!) high- en lowlights aangebracht waardoor de overgang minder opviel. Wat vooral een goede tip van mijn kapper is gebleken, is het gebruik van zilvershampoo voor grijs haar. De gele gloed verdween uit mijn lange haar. Ik ga al een paar maanden niet meer naar de kapper voor een verfbeurtje. Wat een vrijheid! Ik heb uitgerekend dat het met de huidige lengte van mijn haar zeker drie jaar duurt voordat het geverfde er helemaal uit is. Tegen die tijd ben ik de vijftig al flink gepasseerd.

Waarom worden we überhaupt grijs? Je haar groeit uit een haarzakje en ieder haarzakje bevat pigment, die melanocyten heten. Deze melanocyten produceren een kleurstof die zwart, bruin of rood-geel is. De melanocyten worden met het toenemen van de leeftijd steeds minder actief en produceren langzaamaan steeds minder kleurstof. Het haar wordt steeds lichter en bleker totdat het uiteindelijk helemaal kleurloos wordt. De leeftijd waarop je grijs wordt is voor het grootste deel genetisch bepaald. Dat geldt in ieder geval voor de leeftijd waarop je grijze haar verschijnt. Helaas heb ik dat gen van mijn moeder geërfd. (Mijn zus is nog nauwelijks grijs.) De snelheid waarmee je verder vergrijst, daar kun je zelf wel enige invloed op hebben. Een ongezond voedingspatroon, roken, tekort aan B vitamines, stress en sommige afwijkingen aan de schildklier kunnen het proces versnellen. Haar lijkt vaak grijs, maar als de haar eenmaal helemaal kleurloos geworden is, is de haar wit of transparant van kleur. Grijs worden heeft volgens mij niks te maken met oud zijn. Het gaat om je houding en stijl. Ik ben content met mijn nieuwe ik. Soms moet ik nog heel even slikken als ik mezelf op een fotootje zie staan. Door mijn kleding een beetje aan te passen met zachte kleuren (en pastelkleuren zijn lekker weer hip deze zomer) óf zwart past mijn nieuwe look me prima.

Opwindend

“Everything passes, everything changes. Even the mountains can't stand still.”
― Marty Rubin

Er is een wetenschappelijke verklaring voor. Mijn niet te stillen honger naar nieuwe avonturen. Naar nieuwe situaties. Naar nieuwe ervaringen en vooral naar nieuwe belevenissen. Ik verlang naar nieuwe dingen. En dan bedoel ik niet nieuwe spulletjes, want daar heb ik niks mee. Ik bedoel nieuwe plekjes ontdekken, nieuwe inzichten, nieuwe uitdagingen en nieuwe verhalen horen. Daar word ik gelukkig van. Ik blijk niet de enige te zijn. Er is onderzoek naar gedaan. Jarenlang is ons voorgehouden dat kalmte, rust en vooral regelmaat goed zijn voor onze gezondheid. Door onderzoek is nu gebleken dat sommige mensen floreren bij opwindende ervaringen. Ik hoor bij die groep. Een kalm, gelijkmatig leven past lang niet iedereen. Ik wil voordat ik dood ga gelééfd hebben. De wetenschappelijke verklaring voor dit fenomeen heet novelty-seeking. Het is aangeboren. Het is een temperament waarin mensen onderling erg verschillen. De een heeft graag een rustig en voorspelbaar leven en de ander…tja, de ander is net als ik. Daar is gelukkig niks mis mee mits iemand die een hoge behoefte aan nieuwe prikkels heeft ook twee andere eigenschappen bezit. Dat is vasthoudendheid en het vermogen tot dingen in een breder perspectief zien en zich verbonden voelen tot een groter geheel. Ik heb naast spanning ook veel rust nodig, maar dat is meer om nieuwe krachten te verzamelen. Om in balans te komen. Eenmaal uitgerust kan ik er weer tegenaan. In mijn geval heeft de spanning niets te maken met onthaasten of het hebben van een ‘druk’ leven. Ik heb zelfs een verre van jachtig leven. Maar ik heb wel avontuur nodig. Heel groots in de vorm van buitenlandse uitzendingen, maar ook in de vorm van reizen. (en dan vooral rondreizen!) Dáár word ik blij van. Reizen en landverhuizen zijn natuurlijk heel groots, maar ik vind ook avontuur in kleine dingen. Een potje actie vind ik in mijn wekelijkse looptraining in het bos. Op welke mooie plekjes ga ik deze keer rennen? Een mooie zonsondergang? Het weer dat tijdens het hardlopen telkens anders is. Tijdens mijn yogalessen word ik daar ook zo blij van. Wat gaat deze les me brengen? Een mooi gedicht, een ervaring die de juf met ons deelt, nieuwe oefeningen of prachtige muziek die me raakt? Kleine verrassinkjes. In het grotere geheel word ik érg gelukkig van het idee dat we nóg een uitzending naar het buitenland gaan doen. Ik weet niet hoe ik me zou voelen als ik wist dat dát er niet meer in zou zitten. Mijn lief en ik dromen van een uitzending met z’n tweetjes. De Volkswagenbus is natuurlijk een uiting van dit onrustige gevoel, deze drang naar vrijheid en boven de massa uitstijgen. Ik heb afgelopen week een paars/oranje vintage tafelkleed genaaid. En retro vitrage gordijntjes voor de zwoele nachten die we deze zomer met wijd open geschoven deuren zullen slapen. Ook hebben we een fietsendrager achterop geplaatst voor onze tweedehands vouwfietsjes… Dat gretige bestaan zit in mij en wordt mij niet door de hectische buitenwereld aangedaan. Het zet me aan dingen te doen die me energie geven. Het is absoluut iets aangenaams.

Op twee circusfietsjes met piepkleine wieltjes en een heel hoge zadelstang fietsten we in onze korte broekjes van ons hotel in Den Haag naar Scheveningen. We leken wel twee acrobaten! Met onze smalle stuurtjes bewogen we ons behendig tussen de trambaan en de rijen auto’s. In Scheveningen bleek het Vlaggetjesdag te zijn. Vlaggetjesdag is in 1947 in het leven geroepen om de eerste vangst van de Hollandse nieuwe haring te vieren. In de haven was van alles te proeven, te doen en te zien: haring, korenwijn, muziek, oude zeilboten, rondvaarten en optredens van visserskoren en van Jan Smit. We wisten het niet. We merkten het pas zaterdagavond op toen we ’s avonds in de Keizerstraat uit eten gingen. Er werd gezongen en geklapt in het restaurant. Een polonaise. Ik dacht dat er iemand jarig was. Ik vond het wel heel druk in de Keizerstraat met veel zonverbrande mensen waarvan sommigen behoorlijk aangeschoten waren. Leuke traditie om zo de terugkeer van de vissersboten te vieren. Die ochtend op Vlaggetjesdag fietsten we langs een markt en namen spontaan Hollandse nieuwe haring mee in ons koelboxje. We waren op weg naar het strand. Koelboxje, zaterdagkrant en een strandlaken achter op de bagagedrager. Ergens tussen Scheveningen en Katwijk hebben we de fietsjes in de duinen geparkeerd en hebben we een lange, lome middag aan het rustige strand doorgebracht. Op de terugweg een relaxte borrel op een strandterras. Na het feestelijke eten genoten we met een kop thee van de zonsondergang op loungebanken op het strand. Volgende ochtend na een bezoek aan de sauna wéér op onze circusfietsjes naar het strand. Nu weten we het zeker: onze tweedehands vouwfietsjes zijn een perfecte koop geweest voor onze roadtrip deze zomer!

Lotsbestemming

“Do not be afraid; our fate cannot be taken from us; it is a gift.”
― Dante Alighieri

Ik geloof in lotsbestemming. Toeval bestaat niet. Helemaal zwart wit is het natuurlijk ook niet. Sommige dingen gebeuren gewoon zonder betekenis. En sommige niet. Het heden is bepaald door het verleden. Dat betekent ook dat de toekomst door het heden wordt bepaald. Je beslissingen van nu bepalen je toekomst. Ik ben na onze terugkeer in Nederland heel makkelijk in mijn baan bij de juwelier gerold. Ik stond op dat moment open voor alle mogelijkheden op mijn pad. Ik voelde veel affiniteit voor de functie van medewerkster bij een juwelier. Binnen korte tijd stond ik in de winkel. Precies zoals ik het me voorstelde: met weinig uurtjes en lekker op mijn fiets naar het werk. Doen wat ik leuk vind, waar ik best goed in ben en waar ik veel voldoening uithaal. Net wat diepere gesprekken dan andere verkoopgesprekken. Het feestje een beetje meevieren met de klant. Na bijna anderhalf jaar ben ik uiteindelijk gestopt vanwege de negatieve sfeer in het kleine team. Ik had geen haast om meteen verder te kijken. Ik geniet enorm van mijn vrijheid. Ik vier deze zomer ten volste! Veel weekends en weekjes weg in de lente en ik tref het met het mooie weer. Het bevalt me zó goed dat ik pas na de zomer naar mogelijkheden wilde gaan kijken. Eerst een renovatie van de douchecel voltooien en een road trip van vier weken plannen én maken. Elke dag vult zich heel makkelijk op. Overvloedig veel zonuren! Afgelopen week kwam een medestudente uit mijn yoga klas naar mij toe met haar telefoon. Ze had deze speciaal voor mij meegenomen naar de les. Ik was verbaasd. Ze had iets bijzonders op Facebook gezien, zei ze. Ik heb geen Facebook dus ik was erg benieuwd. De juwelier waar ik na de zomer een open sollicitatie heen wilde sturen had een vacature op Facebook geplaatst. Ik heb diezelfde middag een persoonlijke brief gemaild met de link naar mijn LinkedIn profiel. Binnen een uur had ik een uitnodiging. Dat ging snel! Ik heb een ontspannen en open gesprek met de eigenaars van de winkel gehad. De volgende ochtend lieten ze me al weten dat ik hun speld in de hooiberg ben. Ik had nog een sollicitatie lopen op de sieradenafdeling in een nieuw te openen warenhuis. Dat avontuur lonkte mij... Toch heb ik ‘Ja’ gezegd tegen de goudsmid in mijn dorp. Ik ga hem ondersteunen met kleine reparaties die ik in mijn vorige baan geleerd heb. Natuurlijk ook winkelverkoop, de webshop bijhouden en zo nu en dan een nieuwsbrief schrijven. Ik zou lopend naar de winkel kunnen. De collectie en inrichting zijn prachtig en werken met een edelsmid, die alles kan maken!, is zéker anders. Ik krijg fijne werkuren en ze gunnen mij veel. Ik mag na de zomer starten en ik heb de hele Kerstvakantie vrij gekregen vanwege een reis die ik reeds had geboekt. Ook deze keer heb ik sterk het gevoel dat het zo móest lopen. Het kon gewoon niet anders. Precies in deze volgorde. Lotsbestemming.

Voor de tweede keer waren de weergoden ons goed gestemd op het jaarlijkse ‘Uit je tent’ Festival. Wakker worden in het Kuinderbos. Fikkie steken, zwemmen, brood bakken, barbecueën en in een rubberbootje varen. Vorig jaar hebben we precies dezelfde dingen gedaan en hadden we precies hetzelfde zomerse weer. Toen we aan kwamen rijden met ons Volkswagenbusje stond de grote tent van mijn zus al in volle glorie. De boswachter had hout gehakt voor de vuurkorven. Gauw ons luifeltje aan de bus geschoven en het bed opgemaakt en toen konden we lekker genieten. De meiden kunnen zelf hun tentje opzetten. Halverwege de middag ging er even iets fout omdat we de excursie op de fluisterboot hadden gemist. De aardige boswachter kwam ons echter een uur later gelukkig alsnog van de steiger ophalen. Ook bleek onze gastank onverhoopt niet op het kookstelletje van mijn zus te passen. Heel creatief hebben we onze vuurkorf omgeruild voor een doormidden gezaagd olievat zodat ons barbecue rooster er precies bovenop paste. Vuurtje gestookt en ons keteltje met theewater op het rooster gezet. Eigenlijk veel leuker dan op een fornuisje! Later hebben we onze spiesjes met saté en kippenvleugeltjes er ook op gelegd en nog veel later het broodbeslag dat we om stokken gevouwen hadden. We sloten de avond af, in het licht van een grote, volle maan, met geroosterde marshmallows boven het vuur…

Lady Vagabond

“There’s something about arriving in new cities, wandering empty streets with no destination. I will never lose the love for the arriving, but I'm born to leave.”
― Charlotte Eriksson

Ik zie haar nog zo staan, amper elf jaar. Net de basisschool in Madrid afgerond. Een klein wereldburgertje die grote delen van haar leven in de Verenigde Staten en Spanje had doorgebracht. Ze staat met haar voet op het randje van de Fish River Canyon in Namibië. Nergens bang voor. Stoer. Zelfverzekerd. Vastberaden. Een wereldmeid. En daar is, acht jaar later, niks aan veranderd. Voor de derde keer op een rij zijn we er niet bij als ze wakker wordt op haar geboortedag. De eerste keer was op haar zeventiende verjaardag. Ze was vanuit Mexico gaan backpacken met haar Mexicaanse vriendin. Door Europa. Op de dag van haar verjaardag heeft ze een bungeejump gemaakt boven een Zwitsers meer in Interlaken. Hoe dapper! Op haar achttiende verjaardag was ze in haar uppie in Zuid-Korea aan het backpacken. Nóg moediger! Vandaag de dag woont ze in Rotterdam waar ze een internationale studie volgt. Ook deze zomer heeft ze een avontuurlijke reis geboekt. Met haar Duitse vriendin gaat ze door Taiwan, China en Hongkong backpacken. Hadden we het allemaal al kunnen voorzien? Op dát moment toen ze met een steen in haar hand aan de rand van Fish River Canyon stond? Letterlijk met haar voet op het randje? Op het randje van een nieuw tijdperk: de start van haar middelbare schooltijd. Een periode die ze voor de helft van de tijd in Mexico zou gaan doorbrengen. De wereld is grenzeloos voor haar. Ze wil een trimester van haar studie in Azië gaan volgen. Ze wil later in Zuid-Amerika gaan settelen. Ons kleine, Hollandse meisje. Lady Vagabond. We vierden haar negentiende verjaardag in een Bredaas sushi restaurant. Hoe kan het ook anders? Aziatisch eten is haar grote liefde. Haar verjaardagscadeau was wederom een bijdrage aan een backpacktrip. We geven het haar erg graag. Toen mijn lief en ik negentien jaar waren reisden we niet verder dan Europa. De eerste keer dat we vlinders in onze buik kregen om buiten Europa te kijken was toen we onze studie hadden afgerond. Een baan in de chemie vinden was niet zo makkelijk destijds. We hadden onze horizon verbreed op een internationale banenmarkt. Net toen we in het proces van verblijfsvergunningen zaten, voor een verblijf van drie jaar in Australië, vond ik een baan op mijn niveau. En niet lang daarna vond mijn lief een werkervaringsplek bij een groot chemisch bedrijf. Australië en een internationale carrière waren van de baan… Totdat we op 3 januari 2000 alsnog als expats naar Amerika vertrokken. Voor ons én voor onze eenjarige dreumes stond ons leven op z’n kop. Nu draaien we onze hand er niet meer voor om: grenzen verleggen door verre reizen of een internationale verhuizing. Vagabonds…

Het was eigenlijk veel te broeierig, warm weer om de douchecel te verbouwen. Door de hoge temperaturen stelden we het moment van breken steeds uit. We wilden onze douche niet missen! We hadden wel een stok achter de deur. De loodgieter zou namelijk op de stoep staan. En dus begon manlief op de heetste zondag van dit jaar aan het strippen van de badkamertegeltjes. Het was niet te doen. Niet vanwege de hitte en niet vanwege het gebrekkige gereedschap. Op maandagavond probeerde hij het nog eens met een nieuw aangeschafte beitel. Het mocht niet baten. Halverwege de week haalde ik een breekijzer op. Het serieuze werk. Manlief brak dwars door de muur heen. De loodgieter meldde dat hij zo niet kon werken. Alles is een week uitgesteld. Gelukkig zitten we niet zonder douche. Ondertussen doen we dat namelijk in het bad. Al zeker tien jaar sleep ik een uitgescheurde pagina uit een Happinez tijdschrift met me mee. Van het ene huis naar het andere huis. Een foto van mijn droombadkamer. Ik wil heel graag een Marokkaanse douchecel met zachte, warme beige-achtige tinten klei op de muur. In de loop van de jaren is deze manier van stuken steeds populairder geworden in Nederland. Manlief heeft een tijdje terug ter voorbereiding een cursus ‘tadelakt aanbrengen’ gevolgd. Er moeten vele lagen op de muren aangebracht worden, dus we zijn nog lang niet klaar. Máár de keuze van de kleurtjes is gemaakt, de loodgieter gaat zijn werk doen en de stukadoor gaat de muren glad strijken. Het project is van start!

Zomerhitte

“Summer afternoon—summer afternoon; to me those have always been the two most beautiful words in the English language.”
― Henry James

“Ik kon me nèt inhouden om geen enorme kras op zijn bus te maken”, grapt mijn vriendin als ze terugkomt van de parkeerplaats. Ze is nog steeds geïrriteerd. “Ik hoop dat die parasol zo meteen op hém waait!” wens ik hardop als ik al twee keer achter onze weggewaaide parasol aangerend ben. We zitten op het strand en ik heb nog steeds hartkloppingen. Een half uurtje eerder reden mijn vriendin en ik beiden dapper met onze oude Volkswagen busjes een kleine parkeerplaats in een Zeeuws dorpje op. Eén van onze bussen kon niet goed de draai maken om in te parkeren. We vroegen een Belgische meneer of hij zijn bus even op het plekje ernaast wilt zetten zodat we ruimte hadden om de draai te maken. Hij had er geen zin in. Met heel veel bombarie maakte hij ons dat duidelijk. We besluiten het anders te doen. De brede bus van mijn vriendin gaat op de enige ruimere parkeerplaats staan en ik zal de mijne heel stoer achteruit op een krap plaatsje verderop parkeren. Er zijn twee oudere mannen op het bekende geluid van onze oude Volkswagen af gekomen. Ze helpen me enorm met aanwijzingen tijdens het tien keer insteken in het smalle straatje. Ik moet met de voorkant van de bus steeds een stukje de struiken inrijden. Mijn vriendin en de kinderen staan me van achter te dirigeren zodat ik geen auto’s raak. Zonder stuurbekrachtiging hang ik met mijn hele gewicht op het grote stuur om hem ietsepietsie in te draaien. Wanneer ons campertje eenmaal geparkeerd staat gutst het zweet met straaltjes over mijn rug en voorhoofd. Ik hoor van onze dochter dat het Belgische stel enorm veel kritiek geuit heeft op ons. “Loslaten!” zeggen we tegen elkaar. De twee oude heren beloven me dat ze onze bus goed in de gaten zullen houden vanaf hun balkonnetje. Fijn! We hebben namelijk de nacht ervoor op een boerderijcamping geslapen en hij staat vol met spullen. Zo blijkt maar weer dat niets voor niets is. Door de aanvaring met de Belgen heb ik twee lieve oppasjes voor de hippiebus. Dit akkefietje heeft wel de toon gezet voor de rest van de ochtend. Als de gehuurde parasol wegwaait en ik gillend over het strand ren om de mensen te waarschuwen die precies in de route van de vliegende parasol zitten besef ik dat ik nog in mijn onderbroek loop. Ik lach erom, onze meiden schamen zich dood. Een tijdje later waait ons kleine strandparasolletje ook weg. Ik ren er weer achteraan. Ik ben te laat. Een man heeft een bekertje koffie over zijn arm gekregen. Ik stamel excuses en ren verder om de parasol te vangen. We twijfelen of dit de Belgen van de parkeerplaats zijn... Karma? Niet veel later loopt de ongelukkige man naar het strandpaviljoen. Mijn vriendin vermoedt dat hij naar de EHBO loopt. Ik loop er gauw achteraan om te kijken of ik iets kan doen. “Heeft ze haar onderbroek nou nog steeds aan?” Komisch tafereeltje. De man bleek goddank alleen geschrokken te zijn. Na al deze consternatie bleek de dag zich uit te rollen tot een heerlijk lome stranddag met een goed boek, wat beachball aan de waterkant, een terrasje en zwemmen. Wanneer we gebruind weer op huis aan gaan zwaai ik hartelijk vanuit de bus naar de twee oude heertjes op hun balkon. De dag ervoor waren we met onze echtgenotes tot in de avond op het Zeeuwse strand gebleven. Eerder mochten we de camping niet op... Alle strandcampings waren al vol. Dit campinkje had een soort reserveplekjes voor ons: pas in de avond arriveren en de volgende ochtend voor negen uur weer wegrijden. Prima, onze mannen moesten de volgende ochtend toch saampjes heel vroeg terug om te werken. Het is sowieso een cadeau om zó spontaan twee tropische stranddagen te beleven.

De 10 km-wedstrijd waar ik al lang voor train wordt vanwege de hitte naar de vroege ochtend verplaatst. Gelukkig niet afgelast… Wel een heel verstandig besluit. Het is namelijk snikheet ook al was er de nacht ervoor gigantisch onweer. Voor het eerst in mijn leven loop ik een wedstrijd van 10 kilometer. Mijn lief is mijn haas tijdens de wedstrijd. Vooraf word ik een beetje zenuwachtig of ik het wel ga halen. Zo’n grote afstand, de verzengende hitte en iedereen rent zo hard. Ik heb het gehaald. Vergeleken bij mijn trainingen heb ik ook nog snel gelopen! En dat op straatklinkers terwijl ik altijd in het bos train (en heel soms op het strand). Ik heb er wel een enorme blaar onder mijn voet aan overgehouden, maar ook een heerlijk voldaan gevoel.

To surrender

Mijn yogajuf, afkomstig uit Pennsylvania, is een priesters dochter. Dat is vermoedelijk de reden waarom ze zo goed mensen kan inspireren met haar mooie verhalen. Zij kan een saaie doordeweekse ochtend meer kleur geven. Zij leeft vanuit haar inspiratie en geeft positieve aandacht. Ze ziet het grotere plaatje. Ze heeft een bepaalde aantrekkingskracht omdat ze de dingen doet waarvan ze houdt. Soms verrast ze ons met een cadeautje. Zoals laatst op Ibiza. Ze las die week meerdere gedichten voor waarvan één van Nelson Mandela. Een tekst dat een leidraad is geworden in haar leven. Zij draagt deze boodschap inderdaad vaak uit tijdens haar lessen. Dit gedicht van Mandela heeft mij op een bepaalde manier vrijheid gegeven. Ik hóef andermans problemen niet op te lossen. Daar leren ze namelijk niks van. Dat heeft niets met ‘niet houden van’ te maken. Alleen met houden van jezelf, én van de ander.

To surrender
To surrender means not to be protective of others.
It’s to let our loved ones face their own reality, the consequences of their own decisions.
To surrender means to stop trying to control others.
It’s to use my energy to become what I dream I can be.
To surrender is not to regret the past.
It’s to grow and live in the present.
To surrender is to stop denying.
It’s to become more accepting of reality.
To surrender does not mean to stop caring.
It means I can’t do it for someone else.
To surrender means I cannot enable any longer.
It means I have to allow others to feel their own consequences.
To surrender means to stop being in the middle of the arranging of events.
It’s to allow others to plan happenings.
To surrender is to be unwilling to adjust my schedule to everyone else’s.
It’s to take full responsibility for me.
To surrender is to fear less and give up guilt and inadequacy.
It’s to love both myself and others.
- Nelson Mandela

Ibiza vibe

In de stilte hoor je de fluisteringen van je hart.
- Rosalinda Weel

Het begon allemaal heel spannend voor mij. Aanbellen en kijken wie er open doet. De twee vrouwen waarmee ik naar Ibiza reis blijken twee leuke, aardige vijftigers. Eenmaal aangekomen in de Spaanse villa wordt het nog spannender. Ik ontmoet namelijk alle andere vrouwen die deze week, net als ik, een yoga retreat geboekt hebben. Een week leven volgens yogische normen en waarden, zuiver eten en elke dag yoga doen. We ontmoeten elkaar bij een welkomstdiner aan een lange tafel. We zijn met negentien studenten en twee yoga docenten. Ik weet nog niet wat ik van al deze vrouwen (en één man) moet vinden. Mijn hoofd zit vol indrukken en die eerste nacht met twee onbekende vrouwen in mijn kamer slaap ik amper… Gelukkig ziet het er de volgende ochtend allemaal veel vriendelijker uit. Kleine gesprekjes aan de ontbijttafel stellen me gerust. De eerst yogales van drie uur begint met een voorstelrondje. Waarom zijn we hier? Stuk voor stuk hebben we onze eigen menselijke redenen om hier te zijn. De lessen in de buitenlucht zijn een feestje. Veel vogels. Het geruis van de zeewind door de palmbomen. De stralen van de zon zijn warm en koesterend. Insecten zoemen en een zeer aangename temperatuur. We hebben heerlijke, ontspannen lessen. Ademhalingsoefeningen, yoga in paren, drukpuntmassage, meditatie en klassieke yoga oefeningen. Een aantal keer tijdens deze dagen rollen de tranen van geluk over mijn wangen tijdens de ontspanning. Alles is in harmonie. Ik ontmoet zoveel mooie vrouwen hier op dit zonnige eiland. Ieder heeft zijn eigen levensverhaal, zijn eigen pad gelopen. Met mijn twee kamergenotes wissel ik zóveel vertrouwelijkheden uit dat ze al snel meer als zussen dan yogamaatjes voelen. Yoga is een heel intiem pad. Het belangrijkste is dat je zelf de weg ontdekt. We gaan alle middagen met z’n drietjes met ons huurautootje op avontuur. We verkennen strandjes, baaien, Ibiza-Stad en restaurantjes. Wat een levensenergie doe ik hier op! De Braziliaanse kokkin in de villa is zó uit de hemel gevallen. Dana bereidt met veel liefde de lekkerste vegetarische lunches voor ons. Daarnaast blijft er ook nog tijd over voor mijn leesboeken. Ik heb hier werkelijk niks te klagen.

“Hello, I am David.” “Hello David!” antwoorden we in koor. We zitten in een schuin aflopend steegje op wankelende, oude barkrukken die op scheve stoeptegels staan. Aan de witte muur is een eenvoudige plank getimmerd waar onze bellen gevuld met sangría op staan. We zijn in de historische citadel van Ibiza-Stad. We spelen een AA meeting na. Hilarisch! Van het lachen valt er soms iemand van zijn barkruk af. David is de barkeeper uit Sardinië. Hij is een tikkeltje aangeschoten. Net als het stel uit Londen. Een kwartier eerder liepen we door de smalle straatjes naar beneden. Ik moest nodig plassen en had het lef om in dit piepkleine barretje te vragen of ik naar de WC mocht. Daar was de toon eigenlijk meteen gezet. David zei “Nee.” Toen ik terug van het toilet kwam stonden er drie grote glazen klaar gevuld met sangría. Het was pas halverwege de middag… Er hing een echte Ibiza vibe aan de bar. Eén stoel op het mini-terrasje was bezet door het skelet Osvaldo. David leek het een leuk idee om de voorbijgangers te informeren over hoe goed zijn sangría smaakte. Dat leverde komische tafereeltjes op. We kregen ook om de beurt een houten pepervaatje in onze handen gedrukt die diende als microfoon. Dan speelden we de welkomstceremonie van een AA meeting na. Niet te filmen! David die overal op de wereld gewoond had (o.a. op Cuba en in Latijns-Amerika) kreeg spontaan zin om salsa te dansen. We draaiden de muziek van Enrique Iglesias via een iPhone. David bleek een zeer goede salsadanser te zijn. Nog één maal geplast (na zoveel sangría wel handig) en toen toch maar weer eens verder geslenterd. Deze middag zal ik niet gauw vergeten.

Port d'es Torrent, 11 mei 2017

Beladen moment

The generation which lived through the Second World War is disappearing. Post-war generations see Europe's great achievements - liberty, peace and prosperity - as a given.
- Jan Peter Balkenende

Hoe vredig en harmonieus ligt ons huis in ons rustige dorpstraatje! Dat is heel vroeger wel anders geweest. De rust. Ons doodlopende straatje was voorheen namelijk de drukke rijksweg van Antwerpen naar Amsterdam. Tijdens de Tweede Wereldoorlog waren onze huizen zelfs tussen de vuurlinies van de Engelsen en Duitsers komen te liggen. De meeste bewoners waren gevlucht. Zo ook de hoofdbewoner van óns huis. Het verhaal gaat dat hij gevlucht is om niet mee te hoeven vechten in de oorlog. Deze officier van de marechaussee heeft voor zijn vrouw wel zijn sabel in huis achtergelaten. Als bescherming. Hoe romantisch... Zijn initialen zijn vlak onder het handvat gegraveerd. Het is in onze straat destijds flink tekeer gegaan. Dat is nog steeds te zien aan de kogelgaten in de voorgevel van ons huis. De marechaussee vrouw heeft de oorlog gelukkig overleefd. Over hem is mij niks bekend. Zij heeft het zwaard achtergelaten voor de nieuwe bewoners van dit huis. En zo wil het geschieden dat ons huis nog steeds beschermd wordt door dit vooroorlogse wapen. Het bijzondere sabel staat in onze kelder. Ook de jaren dat we ons huis verhuurden hebben wij het op zijn plek laten staan om het zijn werk te kunnen doen waar het voor achtergelaten is. Ik vertelde dit verhaal onlangs aan mijn nieuwe buurvrouw en zij en haar man werden geraakt door deze vertelling. Zelf werd ik dáárdoor opnieuw betoverd door dit hartstochtelijke verhaal.

Buurman Jan geeft ons straatje een nóg sprookjesachtiger tintje. Zijn vader Gijs had een tuindersbedrijf aan het eind van onze straat. In 1940 heeft hij daar de Fransen op zijn terrein gehad. Zij kwamen Princenhage en Breda te hulp tegen de razzia door de Duitsers. Zijn erf was overstroomd met vluchtelingen, toen de Bredase bevolking wegtrok voor de naderende Duitsers. Zijn zoon Jan is precies dáár op dat erf geboren. Op de bevrijdingsdag van Princenhage, 29 oktober 1944. 's Morgens om 6 uur, onder een zeildoek over de loopgraaf die vader Gijs achter de boerderij gegraven had: 13 meter lang en een paar meter diep. Zó diep, dat er telkens pakken stro en takkenbossen naar binnen moesten worden gesleept, zodat de kraamvrouw niet in het grondwater weg zou zakken. Vader Gijs ging op zijn fiets met tuinslangbanden er op uit om hulp te halen voor de bevalling. De granaten vlogen om zijn oren en hij kwam zonder kraamhulp thuis. Het kind was toen al gehaald door de buurvrouw, een verpleegster, en zelf ook in haar laatste maand. Een half uur later kwamen de Poolse bevrijders op het erf. Zij zagen een stevig heuveltje en de Poolse commandant dacht dat het een mooi strategisch punt zou zijn van waaruit zijn kanon de weg zou kunnen bestrijken. In de loopgraaf hoorde men een geweldig geraas van de tank en vader Gijs kwam naar buiten. Hij zwaaide met zijn armen. De Polen konden niet geloven dat daar in de grond net een kindje was geboren en al gauw kwamen er drie Poolse officieren kijken. Daar lag baby Jan. In een veilingkistje. Het duurde toen niet lang meer voordat een wagen het erf op kwam rijden waaruit de Polen hun goede gaven voor dit kind van de vrijheid gingen uitladen. Blikken corned beef, koffie, thee, chocolade en wat al niet meer. Oorlogsverhalen hebben vaak een flinke vleug romantiek. We zijn onlangs met ons gezin naar de musical ‘Soldaat van Oranje’ geweest. Romantisch en heldhaftig. Prachtige voorstelling! Mijn opa kreeg in Londen (net als de soldaat van Oranje) een bronzen kruis van koningin Wilhelmina overhandigd na een spannende overtocht met de onderzeeër O24 die nog niet klaar was. Mijn oma daarentegen werd telkens Den Helder uit gezet (omdat mijn opa in Engeland verbleef) en bleef daar stug terugkeren. Ze woonde stiekem met twee dochters in haar dichtgetimmerde huis. Ze kregen geen voedselbonnen vanwege hun illegaliteit en moesten zelf de boer op om eten te vergaren. Dodenherdenking in mijn kindertijd was een happening. We waren vaak in Haarlem bij mijn opa en oma thuis, want mijn oma was jarig op deze dag. Als de feestelijke advocaatjes met slagroom op tafel stonden ging de televisie aan. Een huiskamer vol familie van mijn moeder. Ik zat dan tijdens de twee minuten stilte op mijn knieën bij het raam om te controleren of de bussen en auto’s wel respectvol op het plein stopten. Tot nu toe een beladen moment…

Zout proeven in de lucht

Zittend op het Texel`s strand
speel ik gedachteloos met het rulle zand
terwijl de indrukken hier opgedaan
in een visioen aan mij voorbij gaan.

Als dan de avond dringt
de zon goud geel in de Noordzee zinkt
zee en land verkleuren in een gouden gloed
besef ik, hier te vertoeven dat is goed.
- DdJ

“Mevrouw, mevrouw! U heeft geen broek aan!” We kijken en lachen vanuit onze hippiebus naar twee dames die naast ons op de dijk geparkeerd staan. Eén dame heeft inderdaad haar broek uitgedaan. Ze loopt op blote voeten en in een spierwitte, grote oma onderbroek rond te dartelen. Ze moet zelf ook lachen. We zijn net terug van een excursie over ’t Wad en zitten allemaal tot onze knieën onder het zwarte slik. Ieder van ons heeft zijn vieze rubberlaarzen uitgetrokken. Jongste en ik ook onze blubber regenbroek. We stinken naar vis, oesters en slik. Maar het was het dubbel en dwars waard. Hans, de bebaarde gids, heeft veel verteld over de Wadden. Ondertussen liepen we achter hem aan over de zeebodem. Geen tijd te verliezen, want met de Noordwester wind van vandaag zou het water sneller stijgen. Jongste zat al binnen enkele minuten muurvast in het slik. Ze kon niet meer voor- of achteruit. Haar papa en gids Hans hebben haar gelukkig kunnen redden. De gouden tip is om als een schaatser te glijden over de voedselrijke zeebodem. Of door de geulen te lopen. Bij eb wordt een uitgebreid stelsel van geulen afgewisseld door drooggevallen zandplaten. Hans was gretig om ons zoveel mogelijk uit te leggen zodat we al luisterend soms toch dieper wegzakten dan we wilden. Lachen dus. We liepen door een geul richting Vlieland en zagen ondertussen de Brandaris op Terschelling. Door de verrekijker van Hans zagen we ook zeehondjes zonnen. Ik begrijp na vandaag heel goed dat dit gebied op de Werelderfgoedlijst van UNESCO staat. De wondere wereld van de Wadden. Zoveel trekvogels, oesters, krabben, piertjes, garnalen, mosselen en vissen die hier wonen! Hier waar het lage zeewater soms heel warm is en soms juist ijskoud. Of bij veel wind heel zout en bij sommige stromingen juist weer heel zoet is. Welke bijzondere dieren gedijen hier goed bij? Elke dag, nee elke minuut, is het hier anders onder invloed van eb en vloed. De laatste wildernis van Nederland.

“Mèhèhè!” gilt het Texels lammetje luid. Jongste kind schrikt er een beetje van. Een wollig lammetje zit op haar schoot. Vandaag zijn er twee zwarte lammetjes geboren op de boerderij die we bezoeken. De meiden hadden er erg naar uit gekeken om lammetjes te knuffelen. Dit eiland stikt van de lammetjes. Meer schapen dan mensen op Texel. We zijn telkens opnieuw vertederd als we lammetjes zien slapen of huppelen door de wei. Op de laatste dag, op weg naar de pont, stoppen we bij een schapenboerderij. De achtste generatie schapenhouders. Ik vind dat indrukwekkend. Er zijn ook kuikentjes en geitjes om te knuffelen. Twee kleine kalfjes worden ook graag geaaid. Buiten laat de boer trots zien hoe hij dagelijks met hulp van drie honden de honderden schapen bij elkaar brengt. De meiden vinden dit bezoek het leukste dat we gedaan hebben op Texel. Alhoewel ze het lopen door het slik van de zeebodem ook hilarisch vonden. Zelf vond ik ons bezoek aan national park De Slufter ook erg mooi. De allerfijnste momenten vond ik echter de dagelijkse leesuurtjes in de zon, uit de wind, met een kop thee of hete chocola erbij. De zonsondergangen op het strand waren cadeautjes. Zelfs de vloerverwarming in het douchehok op de camping kon mij bekoren!

De Koog – 27 april 2017