My loving family

BETEKENISVOL

“Never allow your ego to diminish your ability to listen.” 

- Gary Hopkins

Een betekenisvol leven leiden, willen we dat niet allemaal? Ik ben sinds januari een nieuwe module in mijn studie gestart waarbij spiritualiteit een rol speelt. Dat dit een rol speelt had ik al met eigen ogen gezien tijdens mijn stage in december waarbij de ergotherapeut absoluut spiritueel bezig was door yoga, meditatie en ademhaling in zijn behandeling te gebruiken. Nog spiritueler dan dát zoekt hij samen met zijn cliënten naar zingeving in hun dagelijkse activiteiten. Een goede ergotherapeut luistert naar het levensverhaal van de cliënt. Hij richt zich op de ervaringen die vormend zijn geweest voor de identiteit van de cliënt. Dit zie ik ook terug in de theoretische modellen die in de ergotherapie gebruikt worden. Tijdens een wetenschappelijke studie kregen respondenten een week lang zes keer per dag een enquête toegestuurd. In die enquêtes werd gevraagd wat zij op dat moment aan het doen waren, of die activiteit onderdeel was van hun dagelijkse routine en in welke mate de respondenten zich op dat moment ‘van betekenis’ voelden. Het resultaat? Leven volgens routines geeft een flinke boost aan je gevoel van betekenis. Zelfs op dagelijks niveau. Een cliënt van een ergotherapeut kan een ouder iemand zijn, een cliënt die een beroerte heeft gehad, een zwaar ongeluk, long Covid, beginnend dementerend of iemand met een chronische ziekte. Hoe gaat die cliënt met tegenslagen om? Hoe had hij dat anders kunnen doen? Hoe is hij geworden wie hij is? Hoe zou hij willen dat zijn verhaal verder verloopt? Ik leer deze modellen te gebruiken, te verwerken in een grafiek met een tijdslijn of in tabellen door er scores te hangen. Alles sámen met de cliënt. Hierover nadenken helpt de cliënt te begrijpen wie hij is en welke betekenis hij toekent aan gebeurtenissen in zijn leven. De zin van het leven blijkt dus te zitten in een regelmatig bestaan. Met dagelijkse gewoontes als wandelen, studeren of genieten van een goede maaltijd. Zit er een rode draad in je week? En voelt die prettig aan? Of kun je wel wat meer structuur gebruiken? Ik herken dat uit de jaren dat wij als gezin in het buitenland woonden. Was mijn leven daar betekenisvol? Ik werkte niet buitenshuis en droeg voor mijn gevoel niks bij aan de maatschappij. Wat betekenis gaf aan mijn leven was inderdaad dagelijkse structuur. De drie meisjes moesten doordeweeks naar school. Met de auto. Weer opgehaald. Ze moesten naar sport gebracht worden. Ik volgde in Amerika een thuisstudie kinderpsychologie en een module fotografie op een High School in de buurt. Ik ging elke week met onze twee dochtertjes naar een Mom’s club. In Spanje volgde ik Spaanse lessen aan de openbare universiteit. En werkte elke vrijdag in de schoolbibliotheek. In Mexico heb ik mijn Bredase fotografie opleiding afgerond met een diploma. Ik volgde dagelijks yogalessen in een studio. Ik deed daar een organische kookcursus en besteedde aandacht aan de avondmaaltijd. Dit waren voor mij zinvolle activiteiten. Een betekenisvolle weekroutine. Het gaat er echt om wat voor jóu werkt. Dat kan bijvoorbeeld al beginnen met een simpel dagelijks blokje om. Ik heb veel met ouderen gewerkt. Hoe komt het dat zulke mensen vaak geen zin meer in hun leven ervaren? Ik heb een 95-jarige cliënte die ik wekelijks trouw bezoek. Zij haalt zoveel betekenis uit mijn routinematige bezoekjes. Ze spreekt dat ook uit naar mij ‘Als ik jou toch niet had!’ Onze bezoekjes geven mij evengoed zingeving. De Griekse filosoof Aristoteles maakt een helder onderscheid tussen ‘hedonia’ (je goed voelen) en ‘eudaimonia’ (voldoening). In 2010 kreeg een groep studenten de opdracht om geluk (hedonia) of zin (eudaimonia) na te jagen. Direct na het experiment hadden de studenten die geluk hadden meer positieve gevoelens. Maar drie maanden later was die piekervaring verdwenen. De groep die zin had nagejaagd, voelde zich direct na het onderzoek niet perse gelukkiger. Drie maanden later bleek echter dat deze groep zich ‘verrijkt’ en ‘geïnspireerd’ voelde en minder last had van negatieve stemmingen dan de eerste groep. Het nastreven van geluk, door te investeren in activiteiten waarbij je vooral zinvol bezig bent zoals studeren, nadenken over waarden waar je voor staat en een ander opvrolijken zorgen voor bevrediging op de lange termijn. Een ergotherapeut kan het belang van zingeving in het leven van cliënten onderstrepen. De cliënt moet weer in staat worden gesteld díe activiteiten uit te voeren die hem zin geven. Samen met de ergotherapeut leren focussen op het goed uitoefenen van activiteiten die belangrijk waren in zijn verleden én die belangrijk zijn voor zijn toekomst. Heel spiritueel.