Só much fun!

SPREADING THE LOVE
Zie je ik hou van je,

ik vin je zoo lief en zoo licht -

je oogen zijn zoo vol licht,

ik hou van je, ik hou van je.

En je neus en je mond en je haar

en je oogen en je hals waar

je kraagje zit en je oor

met je haar er voor.

 

Zie je ik wou graag zijn

jou, maar het kan niet zijn,

het licht is om je, je bent

nu toch wat je eenmaal bent.

 

O ja, ik hou van je,

ik hou zoo vrees'lijk van je,

ik wou het heelemaal zeggen -

Maar ik kan het toch niet zeggen.

- Herman Gorter

Buiten was het koud, nachtvorst zelfs. Binnen regende het echter warme complimenten deze avond. Complimenten over outfits natuurlijk. Bijna iedereen kwam in een mooi glanzende, feestelijke jurk, of top. Allemaal in de kleuren van het thema Winter Forest;  bruin en donkergroen. Onze jarige dochter is er weken, misschien wel maanden mee bezig geweest welke outfit voor haar écht het meest feestelijk was. Zij mocht vanavond het absolute middelpunt zijn en dat wás ze ook. Ze straalde, lachte veel, soms een traan van het lachen en nu en dan probeerde ze een gelukstraan tegen te houden. Tijdens een speech meestal… Haar vriendinnen trouwens ook. Er werd zoveel gelachen aan tafel. Ze kon baden in een bad vol liefde. Ze kreeg veel speeches vaak gepaard met een diashow met herinneringen, vreselijk grappige filmpjes en zelfs een hilarisch lied van vriendinnen uit haar middelbare schooltijd. We verstonden er niks van zoveel werd er gelachen door die zingende meiden, maar het onderwerp was de bunda - straattaal voor billen - van onze dochter. Haar vriendinnen maakten de ethische balans op. Verbinding tussen oude en nieuwe vriendschappen. In Nederland ben je op je eenentwintigste eindelijk officieel volwassen. De ideale gelegenheid om een bijzonder feest zoals de hare te geven, een redelijk nieuwe Nederlandse studententraditie. Het is ook traditie in haar omgeving om op zo’n avond een zelfgemaakt tijdschrift te krijgen. Deze werd ook aangeboden. Door alle gasten samen én ons gezin geknutseld. Zó leuk, stampvol liefde! Iedere dochter heeft van ons sowieso een fotoalbum op hun achttiende gekregen. Een terugblik op hun leven, óok met brieven van papa en mama erin. Dit tijdschrift had echter héél veel brieven van alle mensen die ze het liefst om haar heen heeft. Lelijke en mooie foto’s van haar ertussen, leuke rubrieken, ondeugende en grappige herinneringen. Een gedrukt werkje vol bezieling. Echt waar! 

Voor zo’n diner is het traditiegetrouw dat de ouders van de jarige job als gastheer en -vrouw de meerdere gangen koken en op tafel zetten. Zoals je wel kunt verwachten was het menu één van de belangrijkste dingen. We hebben er wekenlang aan gewerkt. Deze avond hadden we veel liefde op hun bordjes voorgeschoteld. Ze proefden het! Alle bordjes en soepglazen kwamen leeg terug. Veel complimenten kwamen richting de keuken. Ook aan de ceremoniemeester trouwens, beste vriendin van dochter, zij had steeds voldoende tijd tussen een gang en een speech ingepland. De wijn vloeide rijkelijk. Af en toe kondigde dochter een shotje aan en werden de meest schattige, bij de kringloop verzamelde borrelglaasjes, gevuld met een heel oranje sterk spulletje. Uiteraard begon de avond met een borrel vooraf. In de voorkamer. Jarige job schonk iedereen warme chocomel in met een scheutje Baileys. Een staande receptie. Sommige vriendinnen kwamen van ver, uit Londen, sommige juist van vlakbij zoals ons buurmeisje van twee deuren verder. Rond zes uur verplaatsten ze zich naar de achterkamer waar een extra lange tafel gereed stond, prachtig gedekt met servies, glazen, veel kaarsen en mooie menukaartjes. Wederom veel complimenten! Dochter was zo blij en dankbaar. Ze stond in het licht vanavond. De vibe was heel fijn. Haar vriendje en vader knalden twee champagnekurken door de eetkamer. Mijn lief en ik hielden samen een welkomstwoordje, welkom in haar thuis-thuis zoals dat heet. Welkom in haar geboortehuis. We hieven onze champagneglazen. Proost, meissie! Tijdens de eerste gang hield ik als eerste (en ook meteen de langste) speech. Ze kon het net droog houden zei ze later, sommigen van haar vriendinnen ook. Mijn lief hield bij de volgende gang ook een emotionele toespraak. Vriendje en haar zus serveerden de hele avond alle gangen uit, wasten tussendoor af en schonken water en wijn, veel wijn. Mijn lief stond achter het fornuis vol pannen. Ik hield overzicht over de aanpassingen voor de voedselallergieën en de juiste opmaak van de bordjes.  Wij viertjes aten elke gang in de voorkamer achter de halfgesloten schuifdeuren, soort personeelspauze eigenlijk. Na afloop van zo'n diner duiken ze als vanouds de kroegen in waar de jarige job altijd kwam. En dát deden ze nu ook heel traditiegetrouw.  Ergens tegen de ochtend kwamen ze op (OV) fietsen weer thuis, een aantal bleven logeren. Tegen de tijd dat ze ’s ochtends uit hun bed rolden hadden mijn lief en ik het huis opgeruimd, schoon gemaakt, hardgelopen en wederom een mooie, warme herinnering toegevoegd aan de vele herinneringen in ons (t)huis.

No words....

BLUE WINTER
‘De dagen glijden voorbij en ik creëer niets ... Ik hoop dat mijn gedachten zich rijpen; dit is mijn enige troost.’

- Sully Prudhomme

De dagen in januari glijden voorbij. Is het echt anderhalve week geleden dat oudste dochter weer vertrokken is naar Singapore? Is het ál anderhalve week, of pás anderhalve week? Ik heb in een vacuüm geleefd en merk dat ik het lastig vind om er weer uit te komen. Ik pas mijn tempo iets aan. Even rustig aan doen nog. In mijn lijf zit eigenlijk nog de spanning van haar vertrek dat zo stressvol verliep door de enorme sneeuwval. Ik hoef van mezelf heus niet meteen weer in hetzelfde tempo te leven als vóór de decembermaand. Ik ga weer naar mijn reguliere yogalessen zoals voor december. Natuurlijk ging ik de weken van haar verblijf ook wel, soms met dochter erbij, maar het waren maar een paar lessen. Niet echt mijn vaste stramien. We liepen ook hard, soms zelfs met ons hele gezin waarbij we na een stukje rennen opsplitsten in twee groepjes een lange en korte afstand. Nu loop ik weer standaard lekker elke woensdag- en zondagochtend. Ik merk dat ik het joggen fijn vind in mijn hoofd, maar ook in mijn lijf. Ik heb het gewoon nodig. Lekker sportief buiten zijn. De unieke schoonheid van de koude. De winter in al zijn vormen opsnuiven. Dat kan kou zijn, rijp, een winters zonnetje, sneeuw, nachtvorst, maar ook mist of grijze luchten met regen. Thuis kruip ik met een dekentje op de bank. Een warme chocomel of een kop thee. Ik neem wat meer tijd voor mezelf wat ik soms ook wel lastig vind. Moeilijk om mijn agenda een beetje leger te maken door afspraken uit te gummen, want ik had alles juist tot na het vertrek van oudste dochter uitgesteld. Nu stel ik afspraken nog verder naar achter uit, pas in februari weer sociale afspraken. Januari is eigenlijk van oudsher tijd voor meer rust en bezinning. Wat tegelijkertijd ook erg moeilijk is omdat jongste dochter’s 21dinner staat te rammelen aan de deur. Ik heb met twee vriendinnen deze avond goed door genomen en gouden tips gekregen. Zodoende heb ik al mijn glaswerk bij elkaar gezocht en niet gewacht tot op de dag zelf om het overal vandaan te vissen. Daarom heb ik een plank in mijn servieskast leeggemaakt voor alleen de bordjes en kommetjes die nodig zijn voor het diner.  Ik mag meteen alles schoon maken, overal komen stoflaagjes tevoorschijn. Zo kwam ik er achter dat ik helemaal niet genoeg ruimte heb in de keuken om vijftien bordjes klaar te zetten om het eten op te scheppen, mooi op te maken en daarna alles tegelijk uit te serveren. Mijn vriendin kwam met praktische tips om een kastje in mijn kleine keuken bovenop leeg te maken en zelfs een extra tafel neer te zetten om alles goed kwijt te kunnen. Heerlijk om mee te liften op de ervaring van anderen. Andere vriendin moedigde me aan alles afgelopen weekend al te koken en in te vriezen. Dat heb ik dus twee dagen gedaan met mijn lief. Een vak in de vriezer is zelfs speciaal leeggemaakt ervoor en nu liggen er een flink aantal platte zakken opgestapeld met soep, ragout en saus voor gnocchi. Zo’n fijn gevoel! 

Terugkeren naar routine dus. Ik heb de laatste weken fysiotherapie, heel specifiek kaakfysiotherapie. Doorverwezen door de mondhygiëniste in het Erasmus ziekenhuis waar ik nog steeds elk kwartaal kom vanwege tandsteen dat zich snel ontwikkelt vanwege aanmaak van weinig speeksel in mijn mond. Zij kwam met ’t idee van de fysiotherapie in verband met mijn kaakklachten in de nacht. Ik doe namelijk vrij stevig aan kaakklemmen. Mijn nieuwe fysiotherapeut Kees legde uit dat mijn linkerkaakspier continue gespannen is omdat ik links niet kauw. Ik heb aan die kant geen gevoel in mijn tong en zou bij wijze van spreke keihard op mijn tong kunnen bijten of klemmen. M’n grote kaakspier is aan die kant in een kramp geschoten. Ik spreid mijn mond ook nooit meer helemaal wijd open. Orofaciale fysiotherapie is een specialisatie binnen de fysiotherapie. Hij helpt mij bij m’n gezondheidsproblemen van het kauwstelsel zoals een krakend gewricht bij het openen van mijn mond, het klemmen van m’n kaken gedurende de nacht maar ook van het halsgebied zoals m’n nekklachten. In downfacing dog houding tijdens de yogales voel ik dat mijn schouders op een andere hoogte staan. Bij mijn oor op mijn schouder leggen heb ik een groot verschil tussen links en rechts. Enerzijds logisch want aan de linkerkant zijn mijn lymfeklieren uit mijn hals verwijderd, er hoopt oedeem op en daar is het een wirwar aan littekens en verklevingen onder mijn huid. Hij heeft me veel oefeningen gegeven, want hij wil mijn tong weer bewegingen laten maken die ik voor mijn operatie ook kon. Ik ben nu drie keer geweest en ik geloof echt dat ik verandering merk. Hij masseert mijn hals heel zacht maar heel diep wat een heel beurs gevoel geeft. Het was afgelopen vrijdag precies drie jaar geleden dat ik mijn laatste bestraling had. Destijds een zwaar dieptepunt in mijn leven. Lijfelijk en emotioneel. Mijn gezin was gelukkig mee. Allemaal stonden ze te wachten op mij op de gang. Ze hadden mogen meekijken met de laatste bestraling in het apparaat. Het was de dag dat ik met een belletje uit de kleedkamer kwam op mijn sokken, schoenen in mijn ene hand en de klepel los in mijn andere hand, die was afgebroken… Aan tafel haalden we samen vrijdag wat herinneringen op aan deze dag en de dagen ervoor. Dat de slang voor de sondevoeding steeds afgekoppeld moest worden voor de dagelijkse bestraling. Ik kreeg darmproblemen door alle morfine en moest een klysma laten plaatsen in het ziekenhuis. Waar ik zoooo ziek van was dat de drie dienstdoende verpleegkundigen me élk afzonderlijk lieten weten dat ze zo’n medelijden met me hadden. Ik heb het allemaal overleefd. Na drie winters ben ik nog steeds kerngezond en heb ik mijn blik vooruit. Ik heb nog wel steeds extra zorg nodig, ik slik dagelijks medicijnen voor de rest van mijn leven en heb regelmatig controles in het ziekenhuis maar ik besef maar al te goed hoeveel geluk ik gehad heb. Ik hou van deze winter! Ik draag sloffen of dikke geitenwollen sokken, vaak een warme kruik bij me en draag grote warme truien. Ik luister een zeer inspirerend boek, ‘Er stromen rivieren in de lucht’  dat het genieten van deze winter nog meer vergroot.

At IJmuiden beach, just before snowfall!

OPLUCHTING
‘If it’s just the dinner, it’s about the food and place; if it’s love, it’s about the person you go with.’ 

- Vikrmn

‘Be careful what you wish for!’ zei mijn yogadocente in Mexico meermaals tegen mij. Ze had opgemerkt dat mijn affirmaties uitgezonden naar het universum kennelijk heel sterk kunnen zijn, ze komen nog wel eens uit. Mijn allergrootste wens destijds kwam direct uit nadat ik tegen mijn lief had gezegd dat ik heel, héél erg graag een hippiebusje mee naar Nederland wilde nemen. Als balsem op de wonde gieten vanwege onze onverwacht (te) snelle terugkeer. Meteen toen we wegreden uit het restaurantje zag ik lang de weg het Volkswagen busje te koop staan dat we daadwerkelijk kochten. Manifesteren gaat dus om het creëren van een realiteit die we zelf zouden willen ervaren. Óf het antwoord op de vraag ‘als ik alles zou mogen wensen, wat zou ik dan wensen?' Nou, heel graag sneeuw in de periode dat onze dochter uit Singapore bij ons in Breda is. Dat kregen we, heel erg veel sneeuw. Zóveel sneeuw dat haar vlucht naar huis twee dagen werd uitgesteld. Dat lijkt heel leuk en gezellig, lekker twee dagen langer bij elkaar, maar zij moest meteen gaan werken vanaf hier omdat er anders meer vakantiedagen werden afgeschreven. Mijn lief zou weer gaan werken nadat oudste vertrokken was en ging om diezelfde reden ook thuis aan de slag. Jongste dochter die naar Utrecht zou gaan voor haar studie zat vast in Breda, in Utrecht lag het openbaar vervoer helemaal plat. Het magische gevoel dat ik alle weken heb gehad - namelijk elke dag samen onder ons dak ontwaken, een gezamenlijk ontbijt waarbij we de plannen voor de dag doornamen en wat we ’s avonds met elkaar zouden eten - verdween. Ookal waren we nog twee extra dagen samen in ons huis. Ookal was er een sprookjesachtige witte wereld om ons heen. Waar we ook naar buiten keken overal was de wereld donswit, stil en zuiver. Een dikke laag sneeuw van wel zo’n twintig centimeter was op ons huis en in de tuin gevallen. In ons doodlopende straatje komen nooit sneeuwvegers of zoutstrooiers. Het leek wel of ons huis in Zweden stond. Toch was er een laagje glans af. Onze dochter zat vast in Nederland. Natuurlijk maakten we nog steeds een winterwandeling met elkaar of gingen we lopend boodschapjes doen. Het vakantiegevoel was eraf…  Om de paar minuten werd gecheckt op de website van Schiphol wat de status was. Beiden dochters mochten donderdagochtend vliegen. Middelste dochter ging naar Wenen voor een solotrip. Voor de zekerheid stapten we extra vroeg om zes uur in de ochtend met z’n allen in de auto, thermoskan met thee mee en belegde broodjes. Er was gelukkig geen monsterfile zoals de dag ervoor. Er bleek een ander monster te zijn. De stroom was die ochtend uitgevallen in een deel van de vertrekhallen. We konden nergens de trap op naar boven, overal beveiligers die ons tegenhielden. Alle liften en roltrappen waren afgezet met rood lint. Er werd niks uitgelegd of omgeroepen. Alle gestrande passagiers van de dagen ervoor en alle nieuwe passagiers werden onrustig. Toen er honderden mensen stonden te drommen om te kunnen bewegen richting de incheckbalies kregen we eindelijks iets te horen. We moesten naar buiten en dan buitenom naar de andere vertrekhal lopen. Buiten liepen honderden reizigers met rolkoffertjes en rugzakken om hun schouders in de donkere koude om het gebouw heen. Het gevoel van radeloosheid van al deze mensen pakte me ineens, ik kreeg tranen in mijn ogen. Middelste dochter had haar weg naar boven gevonden, maar boven was geen licht. Ze stond in het donker bij de security check die hun werk niet konden doen. Onwerkelijk gewoon. Uiteindelijk ging het licht aan en kon ze naar de gate lopen. Oudste dochter had inmiddels haar bagagestukken beneden ingecheckt. Wat waren mijn lief, jongste en ik opgelucht toen we na een paar uurtjes op Schiphol terug naar de auto liepen. In plaats van met een zwaar hart van afscheid nemen en acute heimwee liepen we nu monter, zonder een zwaar gewicht op onze schouders, terug. Gemis had plaats gemaakt voor een opgeruimd gevoel. Het is gewoon gelukt.

Thuis in Breda eerst ons huis opruimen. Alles weer op z’n plek terugzetten. De ballonnen en slingers uit de achterkamer opruimen. In de voorkamer laten we alles hangen. Over anderhalve week viert de jarige job haar 21dinner en daar horen gedeeltelijk slingers bij. De gasten worden namelijk eind van de middag in de voorkamer ontvangen aan twee statafels. Tussen de slingers. Vooraf wordt de eettafel heel chique gedekt met winter forest als thema. Dat betekent een groot wit tafelkleed en een grote olijfgroene er nog schuin overheen gedrapeerd. Vijftien couverts met wel vier verschillende borden, ook soepglazen, wijn- en champagneglazen en zelfs vijftien schattige piepkleine glaasjes voor het shotje, die we bij de kringloop verzameld hebben. We hebben servetten in het thema en vijftien besteksetjes uitgeteld. We hoeven niks te huren anders dan een extra tafel die aan onze grote tafel geschoven wordt. Ik heb geluk dat mijn oudste tante na haar overlijden mij grote hoeveelheden wijn- en champagneglazen nagelaten heeft. Zelfs een groot wit katoenen tafelkleed. Mijn tante gaf in haar jongere jaren grote diner’s thuis aan lange tafels. Dat komt ons nu goed van pas. Alle vijftien stoelen hebben we toevallig ook in huis. Met Kerst had ik alvast geoefend met decoratieve elementen in het winter forest thema zoals groene takjes op grote gezaagde boomstammetjes om sfeer te creëren. Veel lichtjes, brandende kaarsen en opgespaarde glazen potjes gevuld met waxine kaarsjes erin. Een natuurlijke look. Afgelopen weekend heb ik met de jarige job de menulijst grondig doorgenomen. Alle zes gangen hadden we reeds in de Kerstvakantie een keer uitgeprobeerd en soms aangepast. Nu we de volgorde uitgeschreven hebben met voor mij een overzichtje van het bijbehorende servies plus glazen erbij, heb ik rust. Met deze info hebben we een gedetailleerde boodschappenlijst gemaakt, met alle alternatieven voor de paar gasten die gluten- of lactosevrij eten. Er komt veel bij kijken. Nu alleen nog de boodschappen in huis halen en zorgen dat de geleende statafels, beamer en gehuurde tafel in huis komen - en de loveseat juist uit huis gaat. Ook mijn speech ga ik natuurlijk nog schrijven en wat leuke fotootjes erbij uitzoeken. Vervolgens is het alleen de feestavond zelf dat ik paraat mag staan als chef ‘eettafel en keuken’. Het allerbelangrijkste is natuurlijk dat onze jongste deze avond zorgeloos mag shinen tussen al haar vrienden aan tafel, waarvan sommigen van verre komen. Samen vieren we onze liefde voor haar.

Celebrating birthday of youngest!

HAPPY SNOWY BIRTHDAY
‘The snow itself is lonely or, if you prefer, self-sufficient. There is no other time when the whole world seems composed of one thing and one thing only.’ 

- Joseph Wood Krutch

We zien geen cruiseschip aan de kade in IJmuiden liggen… De meiden op de boot kunnen ons niet bereiken vanaf zee. Mijn lief vraagt het binnen op het kantoor van waar ze drie dagen geleden vertrokken zijn naar Newcastle, en krijgt te horen dat de boot met anderhalf uur vertraging zal aanmeren. Later zullen we van de kinderen vernemen dat ze megahoge golven onderweg hadden, hun hut was aan de boeg van het schip gelegen. Ze waren in eerste instantie dolblij met het uitzicht. Het kan daar echter heviger bewegen en ook geluidsoverlast geven. Net zoals het achtersteven van het schip. Achteraf hadden ze een hut willen hebben die midscheeps gelegen was en het stabielst was. In Engeland kwamen ze door het slechte winterse weer op zee maar liefst vier uur vertraagd aan waardoor ze geen dag in Newcastle meer konden doorbrengen. Wel kregen ze een gratis lunch aan boord. We zullen ook horen dat ze eenmaal aan land eerst pilletjes tegen zeeziekte hadden gekocht voor de terugweg. En dat ze ’s avonds in het restaurant op de weg terug al het serviesgoed van de tafels zagen glijden. We zullen ook te weten komen dat ze er het beste van gemaakt hadden. Ze hadden het heel gezellig gehad met z’n drietjes. Mijn lief en ik glibberen door de smeltende sneeuw naar een gezellig bakkertje om te wachten op hun aankomst waar we warme chocomel bestellen en er plakjes cake bij krijgen. Na het weerzien met de dochters rijden we naar het IJmuiderstrand. Goed voorbereid hebben we zes paar snowboots ingeladen. We lopen naar het strand met mutsen, shawl, dikke sokken aan en dus snowboots. Het sneeuwt, en dan weer niet. Zo ook op het strand. Prachtig licht door de dreigende sneeuwbuien, een verdwaalde fotogenieke zonnestraal. We maken natuurlijk wat gezinsfoto’s als herinnering op het Hollandse koude strand. Ook wat rechtopstaande gezinsfoto’s voor mij en oudste dochter, want wij willen heel graag onze achtergrondfoto van ons gezin in Vietnam op ons mobieltje verversen. De wind raast over het strand. Sneeuw, mooi licht en wind creëren samen een magische winterervaring. We zijn heel enthousiast. Achter ons wordt de lucht ineens pikkedonker en er valt zodra een pijnlijke hagel/sneeuwbui over ons heen. We vluchten het strandpaviljoen in waar we gaan lunchen. Het is pas eind van de middag wanneer we weer thuiskomen in Breda. Bij de thee smullen we van verse scones meegebracht uit Newcastle met jam en échte Engelse clotted cream.

Vandaag is onze jongste dochter jarig. We zingen haar in de ochtend wakker, alhoewel haar zussen haar precies om middernacht ook zachtjes wakker gemaakt hadden en gefeliciteerd hadden. We geven onze cadeautjes op het grote bed. De wereld is wit buiten. Een bel ijskoude lucht die ontsnapt is uit het poolgebied is af komen zakken richting ons land. Meer sneeuw. Jarige dochter gaat zelf in de loop van de ochtend een bananenbrood bakken met chocola erin. We hebben nog verse clotted cream van gisteren over. We zingen voor haar met kaarsjes in het bananenbrood. Warme chocomel erbij natuurlijk. Haar vriendje is er ook bij en hij geeft zijn cadeaus. Daarna vertrekken we met z’n zessen voor een zonnige winterse wandeling. Deze keer steken we dwars het witte weiland over, in de diepe sneeuw. Natuurlijk ligt Nederland plat, maar als je zo te voet in het bos en tussen de weilanden bent, dan denk je daar helemaal niet aan. Het is volop genieten van een witte wereld, die soms echt sprookjesachtig aandoet. Sneeuwvlokken reflecteren licht waardoor alles helderder lijkt. Het warme licht van het einde van de dag nodigt ons buitengewoon uit om foto’s te maken. We maken magische foto’s met elkaar. De sfeer van het prachtige winterse landschap zo dicht bij ons huis geeft een boost aan de stemming en energie van onze groep. En aan de jarige job. Zo hadden ze eerder op de dag al een sneeuwballengevecht gehouden. Ze is een winterkind. Witte sneeuwvlokken vormen hun typische vorm, namelijk met zes perfect symmetrische armen. Eigenlijk een wonder, elke vlok. Sneeuw reist heel langzaam naar beneden omdat de vlokjes zo licht zijn, ook als ze best groot op de aarde vallen. Aan die romantische gedachten komt een eind wanneer we ’s avonds in het restaurant in Dordrecht zitten te eten en oudste dochter de ellendige mail ontvangt op haar telefoon. Haar vlucht de volgende dag naar Singapore is gecanceld. Tóch nog terwijl we net aan de desserts wilden beginnen… We hoopten dat haar vlucht wél zou vertrekken, want ze hoorde zo lang niks. Tot nu. Traantjes in de auto op weg naar huis. Vlucht uitgesteld naar donderdag. Haar werk ingelicht dat ze dus een paar dagen later zal starten met werken. De volgende ochtend wanneer jarige dochter weer terug naar Utrecht zou gaan met de bus, lezen we dat er geen openbaar vervoer rijdt in Utrecht. Zij blijft dus ook langer thuis. Middelste dochter zou een solo trip maken naar Wenen voordat ze met haar nieuwe baan begint in Den Haag. Ook daarvan hoorden we niks, en geen nieuws is goed niks toch? Helaas krijgt zij ook te horen dat haar vlucht van de volgende ochtend een dag is uitgesteld. Ze moet haar hotel en dagtrip van de eerste dag cancelen. Hoe leuk, romantisch en fijn de sneeuw ook is, praktisch staat in ons landje de wereld even helemaal stil. Gladde wegen, files, vertragingen of uitval openbaar vervoer en afzeggen van afspraken. Teleurstellingen alom in ons gezin. Als moeder vind ik het toch ergens ook fijn dat ze allemaal wat langer thuis blijven. Cocooning. Waar we ook uit het raam kijken, overal dikke pakken sneeuw. Ookal durf ik amper nog iets heel erg blij over de sneeuw te zeggen thuis.

First snow at the third day of the New Year!

FIRST FALL OF SNOW
‘The first fall of snow is not only an event, it is a magical event. You go to bed in one kind of a world and wake up in another quite different, and if this is not enchantment then where is it to be found?’

– J. B. Priestley 

Oudejaarsdag. En alwéér worden de verhuisdozen met keukenspullen, een bedmatras, kledingrek en een bed uit de opslag in onze garage gesleept. Uit haar slaapkamer weer opnieuw het bureau, haar oude commodekastje plus nachtkastje naar de aanhangwagen gezeuld. Het studentenleven met steeds verhuizen van kamers is een uitdaging door de extreme kamertekorten. De woningmarkt is erg krap op het moment. Desondanks is op kamers wonen belangrijk voor sociale ontwikkeling van studenten. Jongste dochter had afgelopen maand weer wat hospitaties gedaan vanwege het naderende einde van haar onderhuur en werd één keer uitverkorene. Dat huis wordt over een jaar verkocht dus wil je dat eigenlijk wel? Wéér verhuizen? Ze weigerde met pijn in haar hart deze kamer in de stad. Ze werd moedeloos van het online verder zoeken en steeds weer een enthousiast berichtje sturen met vrolijke foto’s erbij. Prompt kwam er per januari een best grote kamer in haar eigen studentenhuis in Nieuwegein vrij, en hij was voor haar. Wat doe je dan als ouders en als grote zussen met je vrije dag? Juist. Ik huurde een aanhangwagen met ruif dit keer, haar vader besteedde zijn vrije dag aan sjouwen en spullen uit- en in elkaar schroeven. De zussen liepen af en aan met spullen op de laatste dag van het jaar. Jongste dirigeerde alles en sjouwde ook mee. Ik had mijn emmer met schoonmaakspullen weer klaargezet. Stofzuiger mee. De nieuwe kamer is heel licht en ook best ruim in vergelijking met de kamer in onderhuur. Klein ten opzichte van haar loft in Maastricht. Ik maakte de kamer schoon en ben toen maar in de algemene keuken begonnen. Wát een bende op het aanrecht. Dochter kreeg een nieuw keukenkastje toegewezen die ik reinigde en inruimde. Ik maakte het aanrecht eerst leeg en toen schoon, afwas gedaan, overvolle vuilniszak buitengezet, statiegeld glaswerk bij elkaar verzameld. Gestofzuigd en vieze handdoeken en vaatdoekjes in een teiltje verzameld. Boven in de badkamer had ik de wasmachine al aangezet voor beddengoed van dochterlief zodat ze in januari in een schoon bedje kan duiken. Toen we met z’n vijfjes na een paar uur weer instapten om de gehuurde  ‘Pak ’n Bak’ kar weer terug te brengen in Breda zag de kamer er leuk ingericht uit. Schoon met een ’n blije dochter erin. Zó blij met haar kamer, zelfs een zitbankje past erin. Op de terugweg zagen we dat tussen de weilanden fikkie gestoken werd en ook carbid afgeschoten werd. De laatste dag van het jaar. Met een heel grijze lucht. Ons hele gezin in de auto. Ik voel trots, opluchting en nieuwe vrijheid. Onze jongste heeft tóch weer een plekje gevonden om te groeien en zelfstandig te worden. Ik besef dat ze zelfstandigheid en nieuwe kansen krijgt en ben trots op ons volwassen geworden kind. Dit vieren we onderweg met warme chocomel, gehaald bij McCafé. Jongste is dankbaar voor onze hulp. Haar wens is nog steeds een kamer in de stad Utrecht te vinden, maar dat heeft nu geen haast meer. Ze heeft het huurcontract ondertekend, zich officieel ingeschreven in de gemeente Nieuwegein. In het nieuwe jaar kan ze zich volledig op haar studie richten. Thuis rijden we langs onze verhuisde oude buurtjes die nog steeds jaarlijks oliebollen bakken voor hun nieuwe buren. Wij blijven trouw elk jaar een bak oliebollenmix afgeven om eind van de middag de allerlekkerste en meest sappige verse oliebollen op te halen.

Sneeuwvlokken waaien om het huis. Een gure wind. De wereld buiten is deze eerste zaterdagmorgen in het nieuwe jaar, spierwit. Een dikke sneeuwdeken van toch wel vijf centimeter heeft de wereld om ons heen bedekt. Ik zit naast het raam in mijn pyjama en warme geitenwollen sokken aan mijn voeten te schrijven en zie de vlokken buiten steeds dikker worden. Vanmorgen toen ik het zolderraam opende was er alleen die serene stilte en witte daken. De katten zitten nu voor het raam met hun koppies omhoog de grijze lucht in te staren. Al die witte pluizige dingen zouden ze wel willen vangen. Vooral onze kater vindt dat heel erg leuk om te doen. Andere jaren springt hij bezeten alle kanten op tijdens een sneeuwbui omdat ze maar blijven vallen die vlokken. Ik houd heel erg van sneeuw. Gisteravond reden we van het noordelijkste puntje van Nederland, namelijk Den Helder, helemaal naar het zuiden terug naar huis. Tijdens een sneeuwbui. Op sommige stukken reden auto’s maar vijftig kilometer per uur. Dan kun je heel erg lang over dat lange eind doen. Toch genoot ik ervan. Wij hebben winterbanden, mijn lief reed en ik voelde me veilig in onze auto. Ik dommelde zelfs een stukje in slaap. We waren met z’n tweetjes. Eerder hadden we gisteren onze drie meiden in IJmuiden afgezet bij een cruiseschip van DFDS. Zij zijn drie dagen op een zussentrip naar het Engelse Newcastle. Vandaag is onze eerste vrije dag zonder kinderen in huis sinds de afgelopen weken. Precies de dag met sneeuwbuien en een waterig winterzonnetje. We beginnen na een rustige start eerst met een wandeling door ons eigen buurtbos waar we altijd hardlopen. Mijn lief pakt de snowboots uit de garage en we vertrekken vanuit ons huis. Vers krakende sneeuw waar ik zo gelukkig van word! We lopen langs het bos en door het bos. Genieten van verse sneeuw, genieten van de stilte, genieten van het heldere licht, en genieten van de mogelijkheden voor winterpret zoals sleeën of sneeuwballen gooien. Herinneringen van sneeuw met onze kleine meisjes komen terug. Sneeuw absorbeert geluid, waardoor het zoooo rustig wordt. We horen alleen een groep wilde ganzen overtrekken. De reflectie van licht verbetert ons humeur. Eenmaal thuis zetten we ons er toe de Kerstboom op te ruimen. Veel lichtjes en lampjes leg ik opzij voor het 21dinner van onze jongste binnenkort. Morgenochtend halen we onze meisjes weer op uit IJmuiden. De winterse omstandigheden houden het hele weekend aan dus oudste dochter gaat sneeuwpret meemaken in Nederland!

Christmas meal with family!

VERBINDING
‘Happiness is having a large, loving, caring, close-knit family in another city.’ 

- George Burns

De hele middag stond mijn lief in zijn immer opgeruimde keuken met liefde voorbereidingen te treffen voor de grote Kerstdis op derde Kerstdag. Diner met mijn kant van de familie. Ik heb één jongere zus en zij heeft ook drie kinderen. Mijn zus en ik hebben al meer dan tien jaar beiden ouders niet meer, en al meer dan twintig jaar geen moeder meer. Eigenlijk twee weesjes. Een klein familietje dus waarvan de spil, onze lieve moeder, helaas weggevallen is. Die familieband mogen we koesteren. Wij moeten er ook wel moeite voor doen. Wij zijn beiden geen bellers, en mijn zus is in haar drukke leven ook niet zo van WhatsApp. Helaas wonen wij ook nog eens heel ver uit elkaar. Meer dan twee uur rijden tussen Friesland en West-Brabant. Net als Amerikaanse families, verspreid over hun grote land, proberen we Kerstmis bij elkaar te zijn. Dat lukt niet elk jaar, maar vanavond zitten we al-le-maal samen aan onze lange tafel in de achterkamer. Bijzonder, want neefjes en nichtjes hebben zelf drukke levens, reizen best vaak en onze oudste woont sowieso in het buitenland. Vanavond de complete familie samen voor een verbindend Kerstdiner! Mijn lief heeft zelf een vegetarische ragout gemaakt, een courgettesoep en een grote Amerikaanse meatloaf geprepareerd met mijn zelfgemaakte compôtes erbij van kweeperen of bramen. Gezamenlijk hebben we de armen uit de mouwen gestoken voor bijgerechten zoals, uit Friesland heerlijk zelfgemaakte stoofpeertjes en worteltjes, en uit Brabant aardappelkroketjes en lekker klaargemaakte prei. De tafel staat vol met gevulde schalen. Genoeg voor iedereen. Veel gesprekken aan tafel, tussendoor afwasjes, een lachsalvo en lekker eten. Het dessert meegebracht uit Friesland wordt in onze keuken in elkaar geflanst, bestaande uit zelfgemaakte pavlova met mascarpone, framboosjes en zelfgemaakte merengue. Zo smullen! Ook de apple crumble met slagroom was niet te versmaden. Allemaal genieten we van ieder’s gerechten. Complimenten vliegen over en weer over tafel. Het is een hoogtepunt in het jaar. Een reünie van onze beider gezinnen waar wij trots op zijn. Twee van onze kinderen werken bij of voor defensie net als hun (vast trotse) overgrootvader Arie die bij de marine werkte. Twee van onze dochters  studeren iets medisch in het ziekenhuis, onze dochter in het Wilhelmina kinderziekenhuis in Utrecht en mijn nicht in het Amphia ziekenhuis in Breda. Zo leuk voor de neven en nichten om wat herkenning in elkaar te zien, interesse in elkaar te tonen - daar ben ik ook op trots op. Ze hebben leuke geanimeerde gesprekken met elkaar. Ze zijn bijna allemaal volwassen en vinden hun weg in het leven. Partners. Wat onze Kerstmisvieringen vroeger verbond was de enorme lol die we hadden als de kinderen met elkaar dansjes oefenden en filmden met de grote panda van Just Dance. Eindeloos opnieuw omdat het tóch nog beter kon. De meest hilarische filmpjes waren die waar mijn zus en ik ook een poging deden om mee te dansen. Goud waard! We hebben ze bewaard van diverse jaren, altijd weer een tranentrekker van het lachen bij het terugzien. Jongste neefje stelt voor om vanavond een nieuwe op te nemen maar de rest vindt het dit jaar kennelijk toch iets te kinderachtig worden. De familie-kerst-fotoshoot aan tafel kan niet ontbreken natuurlijk, de foto voegen we weer toe aan onze fotoalbums.

Nu oudste dochter ook in ons koude kikkerlandje is, gezellig bij ons thuis logeert, sta ik wat meer stil bij de drie-eenheid van onze dochters. Het is heel fijn om ze met z’n drieën samen te zien. Op de bank op en tegen elkaar aan hangend, heel knus met fleece dekentjes over zich heen kijken ze naar een Kerstfilm. Ook ondernemen ze dingen twee aan twee. Drie meiden in ons gezin, zelf groeide ik op met één zusje in mijn gezin. Mijn moeder is er juist weer één uit een gezin met drie meiden. Drie generaties vrouwelijke gezinnen. Daar stopt de vrouwelijke energie, mijn oma had alleen broers. Vroeger toen we opgroeiden in Zwaag in West-Friesland maakte mijn moeder een oud recept dat ‘Jan in de zak’ heet.  Mijn zus en ik waren er dol op. Het is een traditioneel Nederlands gekookt deeggerecht (ook bekend als broeder). Vaak met rozijnen, dat langzaam gaart in een katoenen zak in kokend water. Het resulteert in een zachte, korstloze koek of brood geserveerd met warme stroop met boter. Ik weet niet hoe mijn moeder ooit aan dit recept is gekomen. Ik heb het recept helaas nooit zelf van haar gekregen. Ik vind het een typisch winters gerecht omdat je de ‘heel erg dikke pannenkoek’ overgoten met warme stroop eet. Het valt best zwaar op de maag. In het hospice sprak ik onlangs met een bewoonster over dit gerecht en zij kent het. Ze deelde het recept met mij en ik beloofde het tijdens de Kerstvakantie klaar te maken voor mijn dochters. Een soort familiereceptje. ‘Jan in de zak’ heeft een oorsprong in West-Friesland. De unieke naam verwijst naar de bereidingswijze, de zak. Het is een doek - vaak een kussensloop of katoenen luier - waarin het deeg gaar wordt gekookt. Het werd vroeger vaak op zaterdag gemaakt in huiselijke kring en is sterk verweven met familierecepten. Bloem, gist, rozijnen, water en suiker. Ik probeerde één helft met rozijnen te maken, en één helft zonder rozijnen voor jongste dochter. Dat lukte gedeeltelijk, maar het smaakte goed. Het ouderwetse gerecht laat zien hoe traditionele kookmethoden (au bain-marie) een heerlijk resultaat kunnen geven zonder oven. Dit blijkt een heel oud type gerecht te zijn dat zeker al in de prehistorie in kookpotten van gebakken klei gemaakt werd. Ik serveerde de maaltijd met veel liefde voordat we op de fiets door de koude, donkere winternacht naar de lange film Avatar III vertrokken. Familierecepten zijn tijdloos en brengen herinneringen tot leven. Dat deed de smaak bij mij zeker! Ze verbinden generaties en maken de keuken tot het kloppende hart van het huis.

 A joyful Christmas morning!

KERSTPYJAMAATJES
‘I really can’t stay

but baby it’s cold outside

I’ve got to go away

but baby it’s cold outside

This evening has been,

been hoping that you drop in

So very nice

I’ll hold your hands, they’re just like ice’

- Dean Martin

Wat hebben wij als gezin toch elke winter met warme chocomel? Zéker veel geluksmomenten met chocomel maar soms ook pechmomentjes met warme chocolade. Zelfs vorig jaar toen we in Vietnam de Kerstdagen vierden in een warm maar regenachtig Hôi An dronken we hartverwarmende chocomel. Tijdens corona lockdown gingen wij regelmatig in Antwerpen naar de bioscoop. Een half uurtje rijden. De regels waren daar destijds veel minder streng. In de Belgische bioscoop was een kiosk van Leonidas met verkoop van bonbons maar óók van de allerlekkerste warme chocomel die we ooit dronken. We waren op de Kerstmarkt in Brussel begin van de week op een ijskoude maandagavond. We hadden twee lieve gasten meegenomen. We stopten op de Grote Markt bij een countdown voor de grote Kerstlichtshow. We hadden nog tien minuutjes te wachten, dus mijn lief en ik haalden bij een straatje ernaast zeven bekers warme chocomel van Leonidas. De man achter de counter redde het echter nét niet met zijn voorraad voor het vullen van alle bekers. Er moest één beker af. De manager kwam erbij, er moesten er zelfs twee bekers af. Mijn lief besloot de zeven bekers iets minder vol te laten vullen en er vijf te betalen. Als geste mochten we ook allemaal een bonbon erbij kiezen. Vijf kinderen allemaal blij met alle chocolade! Met de warme beker in onze koude handen genoten we van de mooie lichtshow op de nostalgische gebouwen rondom het grote plein. Er waren wel vijf pleinen in Brussel gevuld met Kerstkraampjes. Sommigen kramen met zelfgemaakte spulletjes te koop, een plein met een ijsbaan, een plein met houten skihutjes met ernaast mensen gezellig nippend van hete glühwein, een reuzenrad ernaast met skiliftjes. Volop après ski en Kerstsfeer! We slaagden allemaal wel voor leuke souvenirs zoals sieraden, Belgische chocolade, mondgeblazen Kerstballen van glas, een pengetekend schilderij en zelfs een serie fotootjes uit een Photo Booth. Natuurlijk hebben we ook wat gegeten op houten banken aan één van de grote picknicktafels naast het verlichtte Beursgebouw. Een leuke herhaling van toen we jaren eerder ook met deze twee extra gasten naar een Kerstmarkt in Valkenburg gingen. 

Waarom vasthouden aan tradities wanneer je er moeite voor moet doen? Natuurlijk tillen tradities gebeurtenissen boven het alledaagse uit en creëren ze een moment van bezinning. Extra fijn rond de Christmas magic. Je kunt oude familietradities volgen, maar het is ook mooi om je eigen rituelen te creëren. Met tradities verbinden we de toekomst en het verleden met elkaar en dat maakt tradities krachtig. Wij doen, sinds we als jong gezinnetje naar Massachusetts emigreerden, cadeautjes onder de Kerstboom op Kerstochtend. Met onze oudste dochter van destijds bijna drie jaar oud strooiden we zelfs glitters in de tuin voor Santa in de arrenslee om de weg naar ons huis te vinden. Een glas melk en koekjes naast de chimney, precies zoals zij het leerde op haar Amerikaanse preschool. Zonder dit soort rituelen glijdt het leven aan ons voorbij door de tijd die snel gaat. Rituelen kunnen ankerpunten zijn in ons jachtige bestaan. Ons helpen de aandacht te richten op dat wat wezenlijk belangrijk is zoals mooie Kersttradities. Zo zitten wij altijd feestelijk gekleed, in vol ornaat, aan de Kerstdis op Eerste Kerstdag. Ook dit jaar natuurlijk, nu oudste dochter met ons thuis Kerstfeest viert. De gangen van het menu in de middag al zoveel mogelijk voorbereiden zodat we vlak voor het eten en tijdens het diner niet veel hoeven te doen. De tafel prachtig gedekt met een wit tafelkleed, een dieprode loper, verse Kerststukjes en veel brandende kaarsen. Mijn winterservies en glazen op tafel. Deze eerste Kerstdag vandaag liepen we echter ’s middags nog steeds in onze Kerstpyjama’s in de keuken. Eén van ons stelde voor om vandaag eens niet om te kleden en lekker relaxt in pyjama te dineren. Even slikken, idee laten bezinken en we waren allemaal voor. Wél de tafel kerstig gedekt natuurlijk en de heerlijke gerechten op tafel. Een traditie voor Eerste Kerstdag omgebogen. Tweede Kerstdag dragen we sowieso al jaren lekker ontspannen jogging broeken en sweaters. Een nieuwere traditie. De keuze van vandaag werd ons ook makkelijker gemaakt omdat we derde Kerstdag mijn zus met haar gezin over de vloer krijgen en ons die dag dus sowieso mooi zullen aankleden. Vanmorgen lagen er wel erg veel cadeaus onder de grote Kerstboom, op de eerste koude ijsdag van deze winter. Dochters hadden ook cadeaus gekocht voor elkaar en ons, oudste had cadeaus mee uit Singapore, mijn lief was wezen shoppen in Aachen en ik had natuurlijk mijn best gedaan zoals elk jaar. Een Kerstochtend in volwassen vorm in onze Kerstpyjamaatjes na het ontbijt naast de Kerstboom in de achterkamer. Traditioneel op het vloerkleed zittend op wat kussentje in een halve cirkel om de boom. Kop thee erbij en met de tijd steeds meer losgescheurd glanzend cadeaupapier en cadeaulinten om ons heen. Heerlijk genieten. Ons kapot gelachen om een wintersokkengevecht. In de Middeleeuwen duurde het kerstfeest maar liefst twaalf dagen, bepaald door de tocht van de drie koningen achter de Kerstster aan. Met hun aankomst op Driekoningen is het Kerstverhaal – en het Kerstfeest – pas compleet. Blij dat wij het in Nederland twee dagen vieren, wat al het dubbele is van de landen waarin wij het feest hebben gevierd zoals Amerika, Spanje en Mexico.

Breda | 25 december 2025

Fantastic dinner at Toscanini! 

CHOCOMEL ONGELUKJE
‘So it's not gonna be easy. It's going to be really hard; we're gonna have to work at this everyday, but I want to do that because I want you. I want all of you, forever, everyday. You and me... everyday.’

- Nicholas Sparks

Oudste dochter schuift met haar stoel nog heel snel naar achter en…hups, de mok met hete chocomel tuimelt langzaam om op het dienblad van de ober en stroomt recht haar schoot in. De kleine marshmallows drijven op het dienblad in de bruine smurrie met witte slagroom. De geschrokken jonge ober maakt zijn excuses terwijl dochter snel opstaat en met flinke vaart naar de toiletten loopt. Ze draait zich nog om voor haar bril, maar haar jongste zusje heeft ‘m al behulpzaam te pakken van tafel. Ze rennen samen naar de kraan. Middelste zus helpt de ober met een theedoek wat van de chocomel van tafel en de stoelen op te deppen, maar eigenlijk vergeefs. De zussen blijven gedrieën een tijdje weg en mijn lief en ik zitten verdwaasd aan tafel in het cafetaria van het Rijksmuseum. Wat gebeurde er net nou allemaal? We zijn zo’n twee uur voorafgaand aan dit tumultueuze tafereel het museum binnengekomen en nadat we onze winterjassen en tassen afgaven bij de garderobe liepen we de trappen op naar boven. Onder een oud gewelfd plafond liepen we een overloop op met geweldig hoge glas-in-lood ramen. Majestueus. In een zijgang zagen we de Nachtwacht van Rembrandt van Rijn aan het eind van de hal opdoemen. Groots maar toch kleiner dan verwacht. Donkerder van kleur dan verwacht. Achter een glazen raam verscholen. De omlijsting was eraf gehaald vanwege een renovatie en om diezelfde reden was op sommige plekken het glanzende vernis eraf gehaald. Rembrandt heeft ooit in de zeventiende eeuw twee jaar over dit schilderij gedaan. Vooral met het glanzende wapen had hij veel moeite, hij heeft zichzelf vaak verbeterd. Het doek heeft trouwens niks met de nacht te maken, een verkeerde interpretatie destijds vanwege de donkere kleuren. De kloveniersschutters op het doek kwamen één voor één poseren bij hem thuis op de binnenplaats. De zestien geportretteerden betaalden elk honderd gulden, Rembrandt verdiende er maar liefst zestienhonderd gulden mee. Een godsvermogen. Het schilderij is nu eigendom van de gemeente Amsterdam. Het hangt sinds 1885 in het Rijksmuseum, en sinds 1906 in een speciaal hiervoor gebouwde zaal. Na onze bewondering liepen we door vele andere zalen vol mooie en lelijke schilderijen, wandkleden, antieke meubelstukken, beelden en zilveren kandelaars. Mijn lief was nog steeds niet helemaal hersteld dus we ploften begin van de middag in het restaurant neer voor belegde broodjes en warme drankjes. Na het chocomel ongeluk kreeg oudste uiteraard een verse mok koffie cadeau en na de lunch kregen wij voor de schrik en het ongemak allemaal een gebakje en nóg wat te drinken. Heel attent. Na een onverwacht lange pauze maakten we onze weg naar de leuke tijdelijke tentoonstelling over het gewone dagelijks leven in de zeventiende eeuw.  Een perfect poppenhuis heb ik lang staan aanschouwen. Een poppenhuis was een heel fenomeen om te pochen in die periode. Ik heb daar een prachtig boek over gelezen van schrijfster Jessie Burton. Een mooie grote houten kast waarvan de deuren opengingen en daarachter was dan een heel grachtenpand nagebootst met alle tot in detail ingerichte kamers. Superleuk om naar te kijken. Ik had als kind zelf ook een best groot poppenhuis. Door mijn opa gebouwd en ingericht met behang, gordijntjes, vloerbedekking, zelfgemaakte meubeltjes en natuurlijk kleine poppetjes. Niet zo indrukwekkend zoals in de zeventiende eeuw, maar mooi genoeg voor de Bijenkorf om ze in de jaren zeventig door mijn opa te laten maken. Ik heb die van mij zelf gerenoveerd toen ik volwassen was. Onze meiden hadden hem vroeger ook op hun slaapkamer staan. Nu staat hij op de zolder in de garage te wachten op de volgende generatie die ermee mag spelen. Dit leuke bezoekje werd gevolgd door een bezoekje aan het zelfportret van Van Gogh waar de meiden graag wilden kijken. Om vervolgens naar het Melkmeisje van Johannes Vermeer te lopen waar ík juist graag heen wilde. Vanwege het benoemen van dit schilderij in de vertelling van de Oude Jan in Delft, die avond afgelopen week met de lichtshow. Schilder Johannes Vermeer komt natuurlijk uit Delft. Na een flitsbezoek aan het winkeltje met souvenirs gingen we eind van de dag terug naar ons hotel. De zon ging al onder. Bijna de kortste dag van het jaar, de winterwende. Feestelijk omkleden op de hotelkamer, haar netjes verzorgen, wat make-up op, een parfumpje opspuiten en toen door de gezellige Jordaan op weg naar de Lindegracht. Voor een uitstekend Italiaans diner bij het levendige restaurant Toscanini ter viering van ons dertigjarig parelmoer huwelijk. Het eten was werkelijk voortreffelijk, en de sfeer ook! 

Op zondagochtend wandelen we gezellig door het Vondelpark. Tussen de expats, hardlopers, yogi op hun matje in het gras, bakfietsen en natuurlijk de toeristen. We wandelen ook nog wat langs de grachten en halen natuurlijk traditiegetrouw een slagroomijsje bij bakkerij van der Linde. We eindigen onze jubileumviering vanmiddag in het chique American Hotel op het Leidseplein. Het American Hotel stamt uit de jaren 1900-1902 en is sinds jaar en dag prominent aanwezig op het Leidseplein. Onder de avant-garde van Amsterdam was en is het hotel nog steeds een geliefde plek vanwege de rijke sfeer die in het gebouw hangt. Daar had ik for old times sake een high tea gereserveerd omdat ik op mijn vrijgezellenparty daar ook gezeten had met zes vriendinnetjes. De ober vroeg ons of we hier eerder een high tea hadden. ‘Jazeker, dertig jaar geleden!’ We werden in een gezellig hoekje gezet naast het grote raam. We genoten van pompoensoep, mango smoothies, petit-fours, sandwiches, kleine quiches, een fantastische scone met clotted cream en jam. Natuurlijk vergezeld door heel veel verse thee. 

Amsterdam | 21 december 2025

‘

Amsterdam CS

EDELSTEEN

‘Amsterdam, die grote stad, die is gebouwd op palen. En als die stad eens ommeviel, wie zou dat dan betalen?’

- kinderrijmpje

We stappen het zeventiende-eeuwse pandje binnen zodra we door de beveiliger, die buiten de deur staat, toegelaten worden. Met z’n vijfjes stappen we het overvolle kleine winkeltje binnen. Ooit de woonkamer van dit pandje. Alles, begrijpelijk, op afspraak want er passen niet veel mensen binnen. We wurmen ons met dikke winterjassen erbij. Overal vitrines om ons heen met de prachtigste sieraden. Heel hebberig word ik ervan. Dertig jaar geleden na het voltrekken van ons huwelijk kochten wij hier twee zilveren kandelaars die we lieten graveren met onze trouwdatum. De kandelaars staan elk jaar weer gepoetst en glanzend op de eettafel, zo vlak voor de Kerstdagen. Wij kochten ze destijds voor zo’n tweehonderd gulden. Nu zag ik vergelijkbare kandelaars staan voor minstens vijf keer de prijs in euro’s! Juwelier Lyppens begon ooit met prachtige stoffen en zeven gouden ringen uitgestald op sinaasappelkistjes. In 1959 opende de familie hun winkel in dit zwarte hoekpandje aan de Langebrugsteeg waar we nu zijn. Trouwens op steenworp afstand van hotel L’Europe waar wij drie decennia geleden onze huwelijksnacht doorbrachten. Inmiddels is het familiebedrijf uitgegroeid tot een instituut waar diamantzetters, restaurateurs en meester goud- en zilversmeden dagelijks gepassioneerd bezig zijn. Nu we toch in deze stad zijn om herinneringen op te halen wilde ik perse in deze juwelierszaak voor een gouden hangertje kijken. Als cadeau voor onze jongste die binnenkort eenentwintig wordt. Elke dochter heeft voor haar eenentwintigste verjaardag een gouden sieraad gekregen. We mogen onder het pandje, in de kleine kelder, aan een tafel plaatsnemen. De vitrines zijn hier beneden gevuld met, hoe toevallig, zilveren kandelaars en schalen. We krijgen een kopje thee of koffie erbij. De verkoopster komt met een lade vol hangers met edelstenen in diverse slijpvormen, naar beneden. Er zitten mooie sieraden bij, maar nog niet wat dochter zoekt. Bij de tweede poging is het raak. Ik vraag de verkoopster of ik mijn trouwring en drie andere ringen met edelsteentjes mag laten poetsen hier. Als service laat ze dat doen terwijl wij wachten. Zeer tevreden en met een geslaagd gevoel klimmen we het smalle oude trapje weer op naar boven. Daar zie ik in een vitrine bijna dezelfde vintage witgouden speld van mijn grootmoeder liggen. Diamantje erin, art deco stijl. Hoe toevallig dat ik precies deze speld meegenomen heb om zaterdagavond op te spelden voor bij ons jubileumdiner, in een restaurant aan de Lindegracht. Zoveel symbolen van verbondenheid op deze middag. Echt een fijn (familie)gevoel krijg ik deze middag een gevoel dat wij nu hier horen te zijn - hier bij deze ambachtelijke juwelier. Het gekochte sieraad voor onze jongste krijgt zo een herinnering aan een bijzonder moment mee. We hadden geen betere bestemming voor de viering van ons huwelijk kunnen bedenken dan deze mooie stad waar we ooit trouwden. Zoveel voetstappen achtergelaten en zoveel verhalen om te delen en door te geven. Met een vervuld gevoel lopen we weer naar buiten waar mijn gouden ringen blinken als sterren aan de hemel.

Voor de laatste vaart van vandaag stap ik met onze drie dochters in de rondvaartbaartboot die voor het station gelegen is. Mijn lief heeft helaas weer een pijnlijke niersteenaanval en is terug naar ons hotel om onder de warme douche te gaan staan. Als weldaad voor zijn rugpijn. Wij boarden ondertussen voor de winterse Light Festival Cruise. Deze ontspannen en verwarmde boottocht brengt ons langs alle verlichtte kunstwerken van het festival. Juist in het deel van Amsterdam waar wij vroeger woonden. Langs de vaarroute staan of zweven twintig lichtkunstwerken die de grachten en bruggen doen oplichten. Bijvoorbeeld langs het Scheepsmuseum waar een drijvend skelet van een walvis helemaal met rode lijnen verlicht is. Het drijvende skelet herinnert ons aan die boodschap: wanneer een walvis sterft, zinkt zijn lichaam naar de oceaanbodem, waar het jarenlang complete ecosystemen voedt. Ook de kleur van het kunstwerk heeft een diepere boodschap. De rode gloed rondom het werk verwijst naar de bloedige geschiedenis van de walvisvangst, die tot de dag van vandaag nog steeds in sommige delen van de wereld is toegestaan. Dit kunstwerk maakt op mij vanavond de meeste indruk. Ook het Nemo museum is verlicht. Fracture Point, het grootste werk van deze editie. Door lijnen te vervormen tot een kronkelend stelsel en door structuren te buigen lijkt het museum te golven. Het vertrouwde barst langzaam open en verandert in een lichtshow van vijftien minuten. De lijnen vormen een alternatieve werkelijkheid: het bestaande gebruiken als vertrekpunt voor wat mogelijk zou kunnen zijn. We varen achter Artis, toevallig langs het Wertheimpark waar wij onze trouwfoto’s lieten maken. Aan de rand van het Wertheimpark lijken acht mensfiguren van rood draad met grote, opgeblazen en lichtgevende hoofden, ontspannende yoga oefeningen te doen. Het is het werk Under Pressure. Prachtig. De grachtengordel is toch wel een prachtig decor voor deze unieke lichtkunstwerken. Een ander prachtig kunstwerk is  I contain multitudes dat met grote lichtletters de brug over de Herengracht siert. Het is een lichtkunstwerk met veel kleuren en patronen als een mozaiek dat de diversiteit, complexiteit en de kracht van zowel het individu als de gemeenschap voorstelt. Het kunstwerk moedigt zelfacceptatie aan en het uiten van je eigen waarheid. Mooi. De combinatie van oud en nieuw tijdens deze rondvaart vind ik heel bijzonder. Door drassige grond in Amsterdam zijn oude verzakte panden geen nieuws. De panden van Amstel 100 tot en met 112 staan er wel heel bijzonder verzakt bij. Dit indrukwekkende rijtje historische huizen staan bekend als de ‘dansende huizen’. Meiden vinden dit fenomeen juist ‘t leukst. Een mooie herinnering om dit op een koude winteravond vanaf het water te aanschouwen.

Amsterdam | 19 december 2025

So happy together!

SCHIPHOL
‘Me and you, and you and me

No matter how they tossed the dice

It had to be

The only for me is you

And you for me

So happy together’

- The Turtles 

‘Ik weet uit ervaring dat een derde van jullie groep straks gaat zeggen dat zij hier niet willen zijn’ zei de kunstenaar. Eigenlijk best trots zei hij dat. Wij keken elkaar allemaal aan. Sommigen echt met angst in de ogen, ‘Zal ik dat zijn?’. We zitten in een oude, verlaten jeneverstokerij achter het station van Roosendaal. Er hebben zich hier allerlei kunstenaars gevestigd in dit pand. Ik heb hier een schilderworkshop met al mijn collega’s van het hospice. We zitten op stoeltjes in een geleend overall vol gekleurde verfspatten en vlekken. Niet alleen onze werkpakken zitten van top tot teen onder óók het hele atelier zit onder de felle kleuren verfspatten. Bovenop kasten heeft hij werk van zichzelf tentoongesteld. Ik ben wel onder de indruk. Ik vraag me stilletjes af hoe we in één ochtend zélf zo’n kunstwerk compleet af kunnen maken. Het antwoord volgt snel. Er wordt gewerkt met spuitbussen voor de zwarte lijnen, en spatels voor de acrylverf. De spiernaakte, witte canvasdoeken liggen allemaal horizontaal op schragen voor ons klaar, uiteraard zijn de houten schragen helemaal onder geklodderd. De belangrijkste en eerste fase is inspiratie vertalen naar wat je op het doek wilt hebben. De kunstenaar helpt met het vertalen naar het doek, hij hanteert de zwarte verfspuit. Daarna lekker met tubes verf aan de slag, mengen op het doek, laagjes aanbrengen en vooral veel verf. Ik maak een rondje langs mijn collega’s en zie prachtige ontwerpen. Muziekinstrumenten, opvallend veel portretten van kleinkinderen en zelfs een portret van een overleden echtgenoot. Ik heb ook mijn keuze gemaakt. Het is een groot doek dus er moet ook wel een plek voor zijn om het weg te hangen. Zo praktisch ben ik ook wel weer. Met het kleurenpalet houd ik daar ook wel rekening mee . Het is fijn om met een spatel lekker dik de verf aan te brengen. Het hoeft niet netjes. Ik loop even vast met de kleurencombinaties, maar de kunstenaar vertelt me dat het niet reëel hoeft te zijn. Ik weet wat het voor moet stellen, de mensen thuis om mij heen ook. Dáár gaat het om. Denkbeeldigheid. Vrijheid. Ik ga weer aan de slag. Ik ben zo’n beetje als laatste klaar, maar ben wel tevreden. Ik ben senang met het resultaat. De doeken blijven daar nog zeker een week drogen. Ik was mijn handen met een harde borstel, trek mijn vieze werkpak uit, verwissel de vol gespatte gympies weer in voor mijn eigen schone laarsjes en loop met de hele groep collega’s naar een leuk restaurantje in het centrum. We gaan gezellig samen lunchen. Ik hoor veel oude verhalen over het hospice. Ik vertel zelf niet zoveel. Mijn stem komt meestal niet boven het geroezemoes, muziek en andere gesprekken uit. Voor nu is het prima. Toch vind ik het eenmaal weer thuis toch jammer dat ik in groepen niet meer durf, kan of wil zeggen wat ik vroeger wel zou zeggen. Mensen verstaan me vaak niet zie ik aan hun gezichten, of ze vragen of ik het wil herhalen óf ze vragen het juist niet en laten het maar. Dat laatste vind ik het meest jammer. Daarnaast moest ik alle harde korsten van het boerenbrood op mijn bord laten liggen en kreeg ik de vraag of ik niet van brood houd. ‘Nee, ik houd niet van brood…’ maakte ik er maar van.

Bijna een jaar lang heb ik gewacht op het lijfelijk weerzien met mijn oudste dochter. De laatste keer dat haar zusjes en ik haar zagen was op 2 januari van dit jaar. In Saigon, Vietnam. Mijn lief had haar daarna in Thailand nog ontmoet. Driehonderdzesenveertig dagen lang gewacht en afgeteld naar een weerzien, naar een échte omhelzing. Na twee jaar namen we afgelopen zondag onze verloren dochter vanaf de luchthaven weer mee naar Breda. Alle drie de kipjes thuis op stok. Voor een klein maandje zijn ze thuis. Bij de opengaande schuifdeuren in de aankomsthal stonden we allevier met koud angstzweet in onze handen ongeduldig te wachten. Twee zelfgemaakte welkomstbordjes in de hand, camera startklaar. Elke keer wanneer die deuren openschoven dachten we dat zij eruit zou komen. Ze had al een berichtje gestuurd dat ze haar bagage had verzameld. Ze kwam eraan! Alleen kwam ze per abuis niet uit die deur, maar uit een andere deur. Haar zussen renden op haar af - met z’n drieën in een emotionele sisterhug midden in de hal. Ik kwam erachteraan gerend, en daarna mijn lief. En meteen, ogenblikkelijk, was dat jaar ertussen verdwenen. We waren weer samen. We keken elkaar in de betraande ogen aan en al die tijd daartussen was kwijt.  Alsof we elkaar van de week nog hadden gezien. We sleepten haar bagage mee richting de HEMA voor warme chocomel en kaasbroodjes. Onderweg kwamen we de Kerstman tegen die met ons samen op de foto wilde. Onze Kerstvakantie was goed van start gegaan. Thuis stond de tafel mooi gedekt klaar voor een typisch Nederlandse lunch en daarna startte ons middagje van Sinterklaas. Zelfgemaakte surprises werden naar beneden gesleept, in de voorkamer uitgestald en we bewonderden elkaars resultaten van dit jaar. Echt prachtig waren ze alle zes. Gedichten erbij geschreven. Natuurlijk ook wat extra cadeaus zoals Monopoly van Breda en entreetickets voor een avondje in de Oude Kerk in Delft. Daar wordt de Hollandse geschiedenis verteld door Daan Schuurmans, begeleid door muziek van een live orkest en een prachtige lichtshow. Dikke winterjassen aan, warmte elementjes voor onze koude handen in onze jaszakken. Hoe Hollands en hoe bijzonder om op een koude donkere decemberavond in zo’n oude kerk die ook wel 'Oude Jan' genoemd wordt, te zijn. Een kerk met wortels die teruggaan tot een houten voorganger uit circa 1050. Karakteristiek aan deze kerk is de scheve toren. Zoveel zin om lekker tijd met elkaar door te brengen. Zulke uitjes als in Delft natuurlijk maar ook in pyjama tot laat in de ochtend knutselen aan de eettafel of samen spelletjes doen - en samen eten, veel eten.