Wedding couple!

MEXICAN WEDDING

‘There's a big difference between falling in love with someone and falling in love with someone and getting married. Usually, after you get married, you fall in love with the person even more.’

- Dave Grohle

Mijn vriendin wacht ons op bij de busterminal in Puebla. We hadden een luxe, fijne rit van drie uur door de bergen. In een express lounge bus. Uitzicht op vulkaan Popo die flinke aswolken uit ademde. De route was die we zelf ook altijd reden van Puebla naar de hoofdstad om logées of onszelf van en naar het vliegveld te brengen. Ook hebben we in Mexico Stad eens een paar dagen gelogeerd met een Nederlands vriendinnetje van onze oudste die een uitwisseling van middelbare school had gedaan. En natuurlijk werd de komst van Sinterklaas in de hoofdstad in een grote luxe tuin gevierd, met de Nederlandse vereniging. Ook heb ik voor mijn eindexamen een goed doel fotografisch vastgelegd in de gevaarlijkste criminele wijk van de stad. Tepito. Er opereren verschillende bendes en op de markten worden voornamelijk gestolen of anderszins illegale waren verkocht. Ik liep daar in m’n uppie met mijn dure spiegelreflex camera over de markt. Verschillende bekende boksers en worstelaars zijn uit Tepito afkomstig, dat zegt wel wat. Koen, een Nederlandse jonge bakker maakte en verkocht stroopwafels en volkoren brood via luxe bakkerijen en op evenementen. Van de opbrengst ving hij straatjongeren op en had hij een gaarkeuken waarvoor dagelijks mensen in een megalange rij stonden. Ik draaide een dag mee met mijn camera. Ik fotografeerde de jeugd in de opvang, het geweldige antieke pand, de lange rij en de vrijwilligers achter de pannen. Ook stond ik ‘s avonds laat nog met Koen verse wafels in te pakken. We zijn deze dagen te gast in het prachtige ouderlijk huis van onze vriend. Negentig jaar geleden gebouwd door zijn vader voor zijn moeder. Een geweldig huis met antieke tegelvloeren en gietijzeren raamkozijnen en balkondeuren. Midden in het hart van Puebla, onze stad. We gaan vrijwel meteen uit eten op het grote plein. Overal ligt as. Op straat, op de terrassen, het waait in mijn oog.  Popo is erg aktief. Ik hou van Popo! We gaan de volgende ochtend uitgebreid ontbijten in wederom een geweldig pand met muurschilderingen. Traditioneel met pikant klaargemaakte eieren, verse jus d’orange, tamales en mierzoete churros. Ik kan absoluut geen pikant voedsel meer verdragen dus kies een yoghurt met tropisch fruit in plaats van ei. We wandelen nog wat over de antiekmarkt Los Zapos waar we vroeger ook vaak kwamen. Rond lunchtijd komt de huiskapster voor mijn vriendin en mij. Ik had al fotootjes uitgezocht voor m’n kapsel. Ik mag als eerste. Daarna de moeder van de bruid. We zien er prachtig uit. Na vieren kleden we ons om in onze feestelijke outfits. Ook onze mannen. Vriendin in een glanzende, knalblauwe avondjurk met strass steentjes, ik in mijn koffiebruine jumpsuit met oudroze hoge hakken eronder. Ik had er een kittige clutch bij gekocht. Later zou blijken dat ik de enige vrouwelijke gast met een broek aan zou zijn. Mijn lief in een hip, Italiaans gesneden lichtblauw kostuum en onze vriend in een chique zwart kostuum. We zijn er klaar voor, en we hadden er veel zin in!

Zodra we aankomen zien we het bruidspaar in het zachte late middaglicht poseren bij de  hacienda. Zyan ziet er prachtig uit in een witte trouwjurk. Haar toekomstige vrouw Di draagt een mooi wit pak. Een mooi koppel. De ruimte waar de ceremonie plaatsvindt is prachtig met oude dikke muren en openingen voor licht erin. Er speelt een saxofonist. Er zijn zoveel gasten dat meer dan de helft buiten staat. Hun trouw speeches zijn zo persoonlijk en emotioneel dat Zyan het niet eens kan uitspreken. Tranen. Tijdens de receptie zien we best veel bekenden. Familieleden van onze vrienden, hun ouders, kinderen en broers. Mijn oude yogamaatje. Het grappige is dat je meteen de draad  oppakt, net alsof wij niet jaren geleden zijn vertrokken. Tijdens het diner, in een grote openlucht zaal, zaten wij met onze vrienden en wat familieleden aan tafel. Veelal werd in Spaans gesproken, zodra ik naar Engels kon switchen deed ik dat. Het bruidspaar had superlieve kaartjes laten drukken met liefdevolle persoonlijke woorden, welke op ons bord lagen. Een getekend ingelijst portretje wees ons de plekken aan. Veel fotografen en veel foto’s en films werden gemaakt. Tijdens het eten trad een geweldig drietal op met trompet, saxofoon en toetsenbord. We konden de uitgeprinte foto’s kopen. Heerlijk, daar houd ik van! Daarna barstte het feest los op de dansvloer. De DJ draaide voornamelijk salsa, een enkel Engelstalig lied. Mijn lief en ik hebben in Puebla ooit salsa lessen gevolgd. Door goed om ons heen te kijken werd de choreografie weer afgestofd en konden we aan de slag. Voordat de slofjes voor de dansende dames op hakken werden uitgedeeld had ik mijn hakjes al ingewisseld voor slippers. Het was een typisch Mexicaans feest met veel alcoholische drank. Op dit feest in uitgedeelde thermosbekers met je naam erop. Niemand zag wat je dronk. Het bruidspaar kon op deze manier sober blijven, een idee van de weddingplanner. Ik dronk alleen water. En veel! Eerst tijdens het diner waarvan de gangen vaak te pikant waren voor mij. Daarna vanwege het dansen, lachen en praten. Continue een droge mond, continue water drinken. Er was een booth waar we gekke foto’s maakten met props en vrienden. Tegen twaalven stapten de bruidjes beiden op een stoel op de dansvloer. Ieder een fles wodka in de hand. In een polonaise dansten eerst alle vrouwen voor een slok in hun mond langs de stoelen, daarna alle mannen. De sfeer werd steeds uitbundiger. Rond een uurtje of één stapten wij op. Moe maar voldaan. Tijdens het ontbijt met familie de volgende ochtend hoorden we dat het feestje tot vier uur duurde. Deze Mexicaanse familie weet hoe ze een onvergetelijk feestje moeten bouwen!

Puebla - 24 maart 2024

Lovely vacation!

HEB HET LEVEN LIEF

‘Heb het leven lief boven alles in de wereld… heb het lief, en bekommer je niet om de logica, nee, bekommer je niet om de logica; alleen dan zal je de zin van het leven begrijpen’

 – Fjodor Dostojevski

De ochtend begint bewolkt vandaag. Gisteravond vond ik het zelfs gewoon koud. De Uber chauffeur van de andere dag zou ons vandaag naar Playa Chileno brengen, volgens Marisol het mooiste strand hier in de buurt. Je kunt walvissen onder water horen communiceren als het geboorteseizoen aangebroken is in deze baai. Dat seizoen eindigt in maart dus daarvoor zijn we net te laat vermoed ik. We hebben trouwens al eens in dit land onder water walvissen horen zingen. Ze klonken zó dichtbij maar boven water zag je niks. Onvergetelijk! Dat was tijdens een Kerstvakantie die we in Puerto Vallarte doorbrachten. Op een compleet verlaten strand ergens in de jungle waar je alleen met een auto kon komen. Wij hadden destijds natuurlijk een auto. Daar vlakbij zagen we op de parkeerplaats van een ander strand, vlak voor zonsondergang, walvissen zwemmen en spuiten voor de kust. We wilden na een middag strand net terug naar het hotel rijden. Je hoorde het geluid van de blowholes zo dichtbij. Prachtig. Het idee dat wij daar ter plekke ook zwommen! Marisol vertelde ook dat ze op Playa Chileno drie keer een zeeschildpad had ontmoet. Daar word ik zo blij van. Het is vandaag echter een bewolkte dag dus dat strandbezoek stellen we nog maar even uit. Ik had gelezen van een strandtentje Zipper’s dat pal aan het strand gelegen is, waar je kunt ontbijten, lunchen en dineren. Het ligt aan surfstrand Cabo Azul en eigenlijk voor ons net te ver om te lopen. Dus…we huren fietsen! Het worden crossfietsen. Prima. In het dorp zijn nog veilige fietspaden aangegeven. Wel vreemd dat fietsers in beiden richtingen op hetzelfde fietspad fietsen, aan één kant van de autoweg. Buiten het dorp stopt het fietspad abrupt. Heel creatief switchen we naar een soort voetpad, een malecon, zoiets als een boulevard maar niet perse langs het strand. Gelukkig is het niet druk met voetgangers. Soms is er helemaal niks langs de autoweg en dan fietsen we langs de parkeerplaatsen van een stripe met winkels of onder de weg door naar een woonwijkje. Het is een kwestie van creatief en veilig denken. Zo lekker om te fietsen met dit weer.  Na een half uur komen we aan waar we willen zijn. De zon piept inmiddels steeds even door het wolkendek. Gekleurde surfplanken aan de houten wand getimmerd. We zetten de fietsen vast aan een hek en lopen de strandtent binnen. Zo zie je ze hier niet veel in Baja California Sur. Maar wíj zien ze wel graag zo. Lekker tapas delen onder de zon en beiden een groot glas koude lemonada erbij. Surfers op de golven. Hiernaast ligt een surfschool. Op het zand voor ons krijgt iemand les op het droge. Live muziek van een man met een gitaar. Ik geniet van de vibe. Spirit of surfing. Later fietsen we weer veilig terug, leveren de fietsen in en na afgekoeld te zijn op onze hotelkamer lopen we nog even met onze strandstoeltjes naar ons eigen strand Bahía de Palmas.

Vandaag brengt Julio ons naar Playa Chileno. We rijden een half uurtje door een ruig woestijnachtig natuurlandschap van gebergten, met warm rood zand en ontelbaar veel cactussen. De aankomst bij het strand voelt heel vakantieachtig aan. Een houten steiger brengt ons naar de baai. Het eerste dat opvalt zijn alle boten in de azuurblauwe baai. Tropische muziek wordt door de aanlandige wind meegenomen. Lekker sfeertje hier. Mensen zwemmen allemaal in zee. De baai wordt aan beiden kanten afgesloten met een rotspartij. Veel parasols op het strand. We zwemmen. Ik snorkel maar de gekleurde vissen zwemmen te diep en het water is eigenlijk te zanderig. Ik kan het niet scherp zien en helaas niet diep genoeg duiken. Ik zit een tijd in de branding waar de golfjes zachtjes op het strand aankomen. Genieten. Heel anders dan ‘ons’ strand met hoge golven en vaak wind. Ineens hoor ik het Amerikaanse gezin naast ons, uit Seattle, ‘Whale!’ roepen. Ik spring onmiddelijk op uit m’n strandstoel en ren naar ze toe aan de waterkant. Ik zie het meteen. Een megagrote zwarte staartvin steekt uit het water, wit spattend water eromheen van de klap. Wauw! Het is een vrolijke walvis denk ik, hij blijft maar spelen in het water. Volgens sommige onderzoekers ‘springen’ walvissen om hun prooi te verdoven of af te schrikken, zodat ze makkelijker te vangen zijn. Het kan ook een vorm van communicatie zijn. Of toch een manier van spelen. De grijze walvissen baren hier een jong in het warme water en zwemmen eind maart met jong weer terug. Hoe fantastisch dat wij dat zo laat in het seizoen nog mogen mee maken! 

San José del Cabo - 20 maart 2024

Amazing beach in Mexico!

MEXICO
 ‘I took a trip down to Mexico. It kind of changed my perspective on life a little bit’. 

- Derick Favors

We worden via een ontvangst achter een hoog houten tafeltje - waarbij diverse keren gevraagd wordt of we een voedselallergie hebben en of we vanavond iets te vieren hebben die we telkens met nee beantwoorden - naar een klein tafeltje langs een ondiep verlicht zwembad gebracht. Wederom worden dezelfde vragen gesteld met dezelfde antwoorden waarna Julio zichzelf en zijn collega voorstelt. Zij zullen voor ons klaar staan deze avond. Er speelt een live DJ die heerlijke jaren tachtig muziek in een nieuw jasje draait. Ontieglijk veel brandende kaarzen om ons heen. Sfeervol. Het restaurant is half open en half overdekt. Wij zitten in het openlucht gedeelte. Een halve meter achter mijn stoel danst een slanke dame met een strakke witte jurk en een waaier in haar hand. Zij fungeert als entertainment denken wij. De beiden obers brengen ons diverse gangen. Tussendoor staan de obers, chique zwart gekleed, in groepjes te kletsen. Iets te veel personeel aanwezig. Er komen een aantal danseressen in het zwembad dansen en houden een vuurstok met vlammen vast. Ze dragen alleen glimmende goudkleurige bikini’s. Ze stappen het water uit en dansen tussen de tafeltjes. Dat lijkt ons heel koud, want mijn lief - met alleen een Tshirt en lange broek aan - heeft het zelfs koud. Er is een kille zeebries. Ik had zelf gelukkig bij vertrek uit ons hotel snel een overhemd met lange mouwen mee gegrist. Bij onze laatste gang komt een jongeman met z’n gitaar zittend op een kruk spelen. We hadden geen idee waar we zouden gaan eten toen we rond etenstijd door een straat zwalkten op zoek naar een gezellig restaurantje. Dit restaurantje zag er gezellig uit. Misschien had de mogelijkheid van valid parking buiten ons een hint moeten geven? We twijfelden over een dessert. We vroegen onze toegewijde obers de iPad met het online menu te brengen. Eén blik op de kaart zei ons al genoeg. Omgerekend twintig euro per toetje durfden ze te vragen. We besloten thuis in ons boutique hotel een kop thee met een stuk chocola te nemen. Het Mexicaanse eten is nog steeds zo lekker als wij dat destijds vonden. Quesadillas, nachos, tostadas en ceviche. Frijoles, warme vers gebakken taco’s of verse guacemole als bijgerecht. De prijzen zijn hier in San José echter over de top. Deze dagen in het zonnige strandplaatsje genieten we dagelijks van verse koude limonades. Ondanks dat we niet kunnen ontkennen dat de prijzen voor het eten en drinken hier uit de bocht gevlogen zijn. Volgens Marisol, de eigenaresse van ons schattige en hippe boutiquehotel, komt dat door de komst van ladingen Amerikaanse toeristen. Daar stikt het hier van. Vliegtuigen uit het zuiden van Noord-Amerika vliegen af en aan. De grote all-inclusive resorts pal aan de witte stranden zitten vol met deze luidruchtige wezens. Bruiloften worden gevierd op het strand. Overal zijn vlotte makelaars die time-sharing aanbieden. Eind van de middag als het zonlicht zacht wordt komen de Amerikanen, met al hun gratis cocktails op, bravoure maken in de hoge golven van de zee. Heel vermakelijk om naar te kijken. We hebben zonnebrillen, petten en slippers in de witte, bruisende golfkoppen zien verdwijnen. Jammer dat ze met hun korte vakanties de prijzen hier zo opdrijven. Omgerekend twintig euro voor een dessert vinden wij écht te gortig, hier in Mexico. Wij weten beter. Dit zijn verre van Mexicaanse prijzen. Het kon onze dag natuurlijk niet verpesten. We lachen erom. Vroeg in de middag had Marisol ons met haar auto bij een knus publiek strandje afgezet. Eigenlijk gelegen in een dure exclusieve wijk met miljoenenvilla’s tegen een groene, bloemrijke heuvel aangebouwd. Sea view. Grootste gedeelte is van Amerikaanse eigenaren, legde Marisol uit. Deze zondag waren er voornamelijk locals op het strandje. Buiten flink wat pelikanen die vis uit de zee vingen geen Amerikaanse toerist gezien. Marisol leende ons een coolbox, parasol, grote strandlakens en strandstoeltjes uit. In de baai waren geen hoge golven waardoor rustig zwemmen en snorkelen mogelijk was. Een heerlijk volmaakte vakantiedag ookal eindigde de dag voor ons zonder overpriced toetje.

Ons hotelletje ligt nog geen honderd meter van het strand. Een groot wit strand aan een aquablauwe oceaan. Superschoon, want schildpadden leggen hier hun eieren. De golven zijn superhoog. Vroeger hielden wij als gezin hiervan. Adrenaline. Zóveel plezier dat het soms misschien niet helemaal veilig was.  Nu hoeft het voor mij niet meer zo. Er is onderstroom en er wappert een rode vlag op het strand. Tot mijn knieën in de zee is voldoende. Ik ben mijn onbezorgdheid ergens kwijt geraakt. Niks is onmogelijk weet ik, dus ik neem geen risico’s. We ontspannen op het witte zand. Lezend of enkele overmoedige anderen observerend die wél willen zwemmen, genietend van het geluid van de rollende golven en van de grote pelikanen (ze kunnen wel veertien kilo zwaar worden) die recht naar beneden duiken en met hun diepe lepelachtige snavel een vis scheppen die we vervolgens door hun dunne keel zien glijden. 

San José del Cabo - 18 maart 2024

Sunny beach at San Jose del Cabo

A TRIP DOWN MEMORY LANE 

“Vacation is an opportunity to embrace your true self, whether that means finding rest and relaxation, pursuing personal growth, or simply enjoying life's pleasures.” 

- Shabira Banu Hussain Sumbhaniya

Op Schiphol lopen mijn lief en ik, zoals altijd na de paspoortcontrole, naar de grote boeken- en tijdschriftenwinkel. Een feestje. Eerst even een korte stop onderweg voor mij bij de duty free om een lekkere, chique parfum op te spuiten en een luxe handcrème op te smeren. Nog zeeën van tijd voordat we bij de gate moeten zijn om achterkanten van boekenkaften te lezen, inspiratie op te doen voor nieuwe aankopen in de ‘boeken top tien’ en door luxe tijdschriften te bladeren. Mijn lief en ik kozen deze keer allebei een leesboek, rekenden af en stopten het nieuwe boek in onze handbagage. In het vliegtuig opende ik het boek om mezelf de komende tien uur te vermaken. De samenvatting op de flap aan de binnenkant deed bij mij geen belletje rinkelen. Toch riepen de woorden op de bladzijden beelden op. Flarden leek ik mij te herinneren, maar ook weer niet. Wat ik las las ik zeker niet voor de eerste keer. Het gekke was dat ik me niet kon herinneren wat de lijn van het verhaal was… Ik voelde wel dat ik het gelezen had, maar ik had werkelijk geen idee van de afloop. Heel verwarrend, net zoals een déjà vu.  Ik besloot naar de uitgiftedatum te kijken. De eerste druk was in maart een jaar geleden. Dat zou kunnen verklaren waarom ik me het verhaal niet aktief herinner. Het zou dan mijn eerste boek geweest zijn dat ik ging lezen na mijn behandelingen. Ik was doodmoe, had geen concentratie of puf om lang te lezen. Ik hield het daarom voornamelijk bij tijdschriften. Korte artikelen lezen, en weer weg leggen. De literaire thrillers van Esther Verhoef heb ik allemaal in de boekenkast staan. Vermoedelijk heb ik dit boek daarom vorig jaar tóch gekocht, of gekregen. Het zegt wel iets over mijn mentale toestand destijds… Heel is niet hetzelfde als hersteld. Ik was geheeld zei de arts, maar ik was nog lang niet hersteld. Wat beter is bepaal je beter zelf. Beter was ik nog lang niet, zoveel is nu wel duidelijk. Ik heb het boek helemaal niet opgeslagen en onthouden. Ik lees het boek weer met veel plezier tijdens de lange vlucht in het vliegtuig naar Mexico, naast het hotelzwembad in de hoofdstad in afwachting van onze volgende vlucht en ook op het witte strand van schiereiland Baja California waar we een week samen zullen verblijven. Het deel van Mexico waar we nooit eerder geweest zijn. Prachtige zandstranden om relaxt boeken en tijdschriften te lezen.

Lopend door de hoofdstad op zoek naar een restaurantje om te ontbijten, komen herinneringen aan ons leven daar weer terug. Komende zomer zijn we negen jaar terug in Nederland. Waar is de tijd gebleven? We zijn één keer in die tijd terug geweest naar Puebla voor de bruiloft van mijn vriendin Susana. Dit keer reizen we terug voor de bruiloft van haar dochter. Tijdens de drie jaar dat wij in Puebla woonden waren wij bij de bruiloft van Luis, de stiefzoon van Susana. Hij trouwde met Lucy, een yogamaatje van mij. Ook waren we toen bij de bruiloft van Ana, Susana’s stiefdochter die normaliter in Spanje woont maar haar bruiloft in Puebla wilde vieren. Stuk voor stuk onvergetelijke feesten. Voordat we naar deze bijzondere bruiloft gaan verblijven we een week in San José del Cabo. Een badplaatsje aan de Golf van California. Volgens Amerikanen met de mooiste relaxte stranden van Midden Amerika. De eerste oja! momenten in de hoofdstad, als we de luchthaven uitlopen, zijn de scheve stoeptegels, megahoge stoepranden en het kapotte asfalt. De straten die nooit plat zijn, alles is een helling. De gele uitgedroogde grasvelden net zoals het gras in onze tuin destijds. Zó droog dat als er regen viel de grond zo gortdroog was dat het het regenwater niet eens kon opnemen. Ik zie de tankwagens met grote slurf weer die het groen op alle rotondes en openbare parken bijna dagelijks water geven. De mensen vroeg in de ochtend met een bezem in de hand. Het typische straatbeeld met de kleine soort ‘pop up’ restaurantjes met een parasol op straat met daaronder een gammel tafeltje beplakt met felgekleurd zeil en een paar plastic krukjes. Er is in die bijna tien jaar dat wij nu weg zijn bijna niks veranderd. Gelukkig het heerlijke eten ook niet, a trip down memory lane!

San José del Cabo - 15 maart 2024

My loving and supporting family - January 2024

HET LEVEN IS VOELBAAR
“You need to spend time crawling alone through shadows to truly appreciate what it is to stand in the sun.” 

- Shaun Hick

Een vol jaar is mijn lijf genezen. Vier seizoenen lang is mijn lijf weer gezond als een hoentje. Het is precies twaalf maanden nadat de arts in het ziekenhuis mij het goede nieuws bracht. Het nieuws waar we zo lang naar verlangden, maar ineens toch zo onverwachts kwam. Gewoon bij een routine controle afspraak legde ze het op tafel. We konden het ook niet meteen geloven. ‘Hoe weet u dat dan? Moeten er geen scans ofzo gemaakt worden?’ vroeg mijn lief. Wij wilden toch het liefst door resultaten van een onderzoek zwart op wit zien dat je écht genezen bent. ‘We hebben er alles aan gedaan wat we kunnen, een scan voegt niks toe’ lichtte de arts toe. Mijn lief en ik waren eigenlijk flabbergasted. Na een half jaar in een absurde rollercoaster te hebben gezeten eindigt de rit zo? Dit nieuws moest bezinken. In de auto terug naar huis gingen we het gesprek nog een keer na. ‘Zei ze echt dat ik genezen ben?’ Zó moeilijk om op dat moment - na zo’n zware weg - te geloven dat alles echt voorbij was. Een half jaar na de operatie. Zes weken na de laatste bestraling. Een kort maar hevig traject waar door de artsen nooit vooruit gekeken werd. We leefden in het nu. Een half jaar lang draaide ons leven om het Erasmus ziekenhuis. Daniel den Hoed kliniek. Nu, een jaar na het goede nieuws gesprek, is het nieuws uiteraard bezonken. We geloven het. We wéten het. Er zijn wat controles overheen gegaan. Ik ben mijn lotgenoot Cees een paar maanden na het goede nieuws gesprek verloren. Dat ik er nog ben en me heel goed voel bewijst dat ik inderdaad schoon ben. Nu kijken we als gezin terug op een bijna onwerkelijke, angstige en zeer emotionele periode. Terugkijkend zien we pas de zwaarte, wat het van ons vroeg en wat destijds onze realiteit was. Nu pas hebben we de afstand en ruimte om erop terug te kijken en de betekenis ervan te zien. We vierden de mijlpaal als gezin met een mooie taart van de patisserie en vrienden die ons lief zijn en nu in een erg kwetsbare periode zitten. Samen stilstaan bij het leven doormiddel van een klein gebaar als samen thee drinken, een hapje zoetigheid en mooie gesprekken met onze kinderen aan tafel. Allemaal student die door het leven al (te) vroeg wijs geworden zijn. 

Onlangs had ik de controle die na één jaar hoort plaats te vinden en daar slaagde ik met vlag en wimpel voor. Met de ervaren ogen van de arts die mij destijds opereerde is alles goed gecheckt. Fijn om weer gerust gesteld te worden. Al ben ik steeds minder onzeker. Ik heb meer rust terug gevonden. Het is niet meer nodig steeds in de spiegel mijn tong te inspecteren. Bij twijfel fotootjes naar de arts te sturen om te vragen om feedback. Ik vertrouw weer op mijn lijf dat ik signalen krijg mocht het nodig zijn. Ik heb een levensbedreigende en zeldzame ziekte gehad en ik weet nu dat de dood geen vijand is. De dood is wat ons mens maakt. Het besef dat het leven eindig is. Ik denk dat ik het afgelopen jaar een ander mens geworden ben. Het doel van het leven is liefde en schoonheid halen uit alles wat op je pad komt. Deze les krijg ik steeds bij yogalessen voorgeschoteld. Ik heb zoveel liefde gevoeld toen ik in mijn ziekteproces zat. Mijn gezin en ik wéten dat alles in dit leven vergankelijk is. Alles. Elke vriendschap, iedere liefde, elke emotie, je gezonde lijf. Alles valt uiteindelijk uit elkaar. Verandering is de enige constante factor in ons leven. Daar écht vrede mee kunnen hebben betekent een gevoel van vrijheid en veiligheid dat uit jezelf komt. Niets kan mij breken. Dat gevoel heb ik eraan overgehouden. Bruce Feiler schreef in de bestseller ‘Life Is in The Transitions’ dat het leven vooral voelbaar is tijdens een grote verschuiving. Zoals een scheiding, een nieuwe baan, een geboorte van een kind, het verliezen van een dierbare of een levensbedreigende ziekte. We houden ons vast aan het idee dat zoiets groots een transitie is naar een nieuwe levensfase. Wanneer we onszelf daar doorheen worstelen ontdekken we pas waar het leven om draait. Maar eigenlijk is geen dag, geen uur en zelfs geen minuut hetzelfde. Je lichaam is vandaag ook helemaal anders dan gisteren. Een visie die tijdens mijn yogalessen wordt gedeeld. Het is dus eigenlijk helemaal niet zo dat het leven zich alleen tijdens grote veranderingen ontvouwt. Het leven ontvouwt zich gewoon elke dag, in elk uur en in elke minuut. Ons leven stond helemaal op z’n kop na mijn diagnose. Inderdaad merkten we door in het nu te leven, we konden niet anders, dat bijna elke minuut alles weer anders kon zijn. Na de heling is een nieuwe levensfase voor mij ontstaan. Na het goede nieuws gesprek. Een levensfase met regelmatige controles en vooral wachten op spannende uitslagen. Alles kan zo weer uit elkaar vallen. Eentje waarin gebleken is dat stabiliteit en een gevoel van veiligheid een illusie is. Ik had een allerliefste echtgenoot, drie volwassen dochters die stevig in het leven stonden, een goed salaris van mijn lief elke maand, een net afgeronde studie ergotherapie, een bijna afbetaald koophuis, geld op de spaarrekening, wat sollicitaties voor een nieuwe baan en een geweldige kampeerbus voor de deur. Allemaal zekerheden dácht ik. Maar het leven is zo ongelooflijk onvoorspelbaar gebleken. Welke zekerheid biedt een huis, studie of geld op je bank eigenlijk? Net als in het eeuwenoude geschrift, de Bhagavad Gita, geschreven staat ben je pas écht veilig en geborgen als je iets in jezelf vindt wat onaantastbaar en onbreekbaar is. Ook al verandert alles om je heen, al stort je hele wereld in, jij weet wie je bent en wat je waard bent. Vertrouwen in jezelf. Een vol jaar is mijn lijf nu gezond en het leven is meer dan ooit voelbaar. 

Connection!

M'N BUURTJE
“We have hundreds of virtual ‘friends’ but no one we can ask to feed the cat. We are a lot more free than our grandparents were, but also more disconnected.”

- Esther Perel

Verbinding - op een soort onuitgesproken, vanzelfsprekende manier - met mensen met wie je niet meer deelt dan het straatje waarin we wonen, maakt mij blij. Wij wonen inmiddels meer dan twintig jaar in dit doodlopende straatje aan de rand van de stad. We hebben de oude besjes zien verdwijnen uit hun vooroorlogse woningen en hun huizen ingenomen zien worden door jonge dertigers. Nu we met elkaar iets droevigs hebben meegemaakt, namelijk het verlies van onze graag geziene buurvrouw, is er nog meer gemeenschapszin dan vroeger. Ons buurtje kreeg het trieste nieuws via een warm liefdevol bericht van haar man in onze buurt’app. Een paar dagen nadat wij zelf het tragische nieuws te horen kregen via haar dochter. Oprechte reacties stroomden binnen in de groeps’app. Hartverwarmend. In ons verleden van woonplekjes hebben wij hier het grootste vangnet van behulpzame buurtbewoners. We delen in die twee decennia ook al heel wat met elkaar. Een buurvrouw sliep een nacht in ons huis toen mijn moeder plots overleed en mijn lief, pasgeboren jongste en ik halsoverkop in de nacht naar het ziekenhuis moesten. Zelfde buurvrouw sliep een paar weken eerder ook bij ons toen jongste, tijdens het acht uur journaal, zich aankondigde en in het ziekenhuis geboren werd. Toen één van onze piepkleine kittens ontsnapt was liep de halve buurt, na een klein berichtje in de buurt’app, op straat te roepen en te zoeken. Hartverwarmend. Onze directe buren hebben zelfs eens drie weken lang in de ochtend de achterdeur geopend en vroeg in de avond de tuindeur gesloten en katten gevoerd, omdat we tot vertrek nog steeds geen kattenoppas hadden kunnen vinden. Een noodoplossing. Privé kreeg ik ook meelevende berichtjes van buurvrouwen die graag met me over het treurige nieuws wilden praten. Ik was niet alleen. Ik werd omringd door leden van onze kleine buurtgemeenschap die elkaar opvingen en elkaar nodig hadden, en vertrouwden. Mijn lief werd gebeld door een verhuisde buurman. Iedereen was geschokt en wilde iets kwijt. Verbondenheid is een verworvenheid, een reeks vaardigheden die we in het moderne leven bijna zijn kwijtgeraakt. Terwijl de meeste mensen wel massa’s losse contacten via social media onderhouden. Mijn weggevallen lieve buurvrouw alias vriendin verstond als geen ander de kunst van het contact leggen. Ze was intelligent, zachtaardig en zeer sociaal. Op de jaarlijkse buurtbarbecues en bingo avondjes liep ik uit gemak nog wel eens naar dezelfde bekende buurtjes om een gesprekje aan te knopen. Tegen de nieuwe onbekenden knikte ik aardig en beleefd. Niet perse op zoek naar een vluchtig gesprekje of om kennis te maken. Ik heb de pech namen en gezichten na kennismaking niet eenvoudig te kunnen onthouden. Laat staan de auto’s die erbij horen. Met als gevolg dat ik nooit weet welke auto’s bij m’n straatgenoten horen. Meestal reageer ik dus niet op langsrijdende auto’s langs ons huis. Ookal is het een doodlopend straatje met zo’n zestien huizen. Mijn sociaalvaardige buurvrouw kon ik áltijd om hulp vragen op zo’n borrel, barbecue, bingo of oliebollen borrel op de oprit bij de buren waar ik weer eens geen clou had met wie ik stond te praten. Zij wist bijna altijd de namen, het huis waar ze woonden of bij wie ze hoorden. In mijn ogen een gave. 

Voor mijn huis zie ik ze langslopen, wandelen of fietsen. De weduwe met haar hondje die nu een vriend heeft. De oude buurman aan het eind van de straat die vroeger boer was en altijd iets voor je kan ritselen of dat nou beukenboompjes, een grote pompoen of brandhout is. Hij staat altijd klaar om te helpen snoeien of boompjes te planten. Zijn vrouw is een tijd geleden gevallen. Een blauw oog en beurse plekken. Er komt buurtzorg aan de deur. De kapster in de vrijstaande woning verderop die van alle roddels op de hoogte is. Het stel van om de hoek. Met pensioen. Zij geeft workshops in de schuur van hun tuin om stukjes met groen te maken. Zij hebben geen contact met hun zoon meer en missen hun kleinkind. De buren een paar huizen verderop die net opa en oma zijn geworden en tegenwoordig trots achter een kinderwagen lopen. Ik zwaai meestal alleen maar als er echt oogcontact is. Ik maak hoogstens een vluchtig praatje als ik zelf op straat loop of in onze tuin werk, toch hou ik op een bepaalde manier van ze. Het is vertrouwd om ze te zien. Ze horen bij mijn woonplek. Het meeste contact heb ik met de oude garde die er al langer wonen. Kopjes thee samen of een nieuwe aanbouw of aangelegde tuin bewonderen. Even stoppen op de fiets als je ze op straat ziet. Af en toe een gezellig avondje, een etentje en contact via WhatsApp. Tijdens het afscheid van mijn lieve buuf waar legio mensen hun respect kwamen tonen waren ook heel veel buren, zelfs oude buren. Ik dacht: in deze buurt wil ik wonen. In deze wereld wil ik leven. Vol medeleven. Verbondenheid. Hier ben ik thuis. Ik denk ook vaak aan mijn buurman die weduwnaar is geworden. Een Fransman die nu alleen woont in zijn veel te grote en stille huis. Voelt hij zich op een basaal niveau veilig in ons straatje? Voelt hij zich hier nog thuis en geborgen?  Voelt ons buurtje ook als zíjn buurtje?

Very comforting note for me...

EERBETOON
‘I miss you babe

If only I had told you that before

Maybe I would never have to miss you’

- James Arthur

Lieve buuf,

Zo’n negen jaar geleden stond jij op een warme zomerse dag met je jongste dochter bij ons voor de deur. Wij hadden net onze inboedel ontvangen die in een zeecontainer overzee geleverd was. Wij kwamen uit Mexico. Herkenbaar voor jou. Jullie hadden net een aantal jaren in Singapore gewoond en kwamen nieuw in ons straatje wonen. Eén voordeur zat ertussen. Onze jongste meiden van tien jaar oud startten samen op international school niet ver van ons huis. Een jaar later stapten ze samen naar dezelfde Nederlandstalige middelbare school over. Allebei vanwege hun geboortedatum de allerjongsten van hun klas. Een vriendschap ontstond. Hoeveel uren zij na schooltijd niet op de rekstok in onze achtertuin hebben gehangen! Ze besloten samen op wedstrijdzwemmen te gaan. In hetzelfde team. Twee keer in de week trainen in het zwembad in een dorp verderop en in het weekend zwemwedstrijden in de regio. Onze gezinnen raakten steeds meer verstrengeld met elkaar. We verdeelden altijd de zwembadritjes. Buiten voor het huis konden wij heel lang kletsen wanneer we elkaar zagen. Onze mannen ook. Onze vriendschap groeide. We kwamen steeds vaker bij elkaar thuis. Kopjes thee. Tijdens coronatijd wandelden we samen. Onze jongste dochters ook. Bij mooi weer aten we zo nu en dan een lunch op het terras van een croissanterie in de buurt. Jij kwam tussendoor van je werk, ik van thuis. Goede gesprekken. Over grote gevoelens. Op warme zomeravonden liepen we afgelopen zomer samen naar het dorp om een ijsje bij de nieuwe Italiaanse ijssalon te halen. We waren al heel snel erg persoonlijk en intiem. We vertrouwden elkaar volledig. We pasten jarenlang op elkaar’s katten tijdens vakanties en weekendjes weg. In november paste jij hier op toen wij een paar dagen in Maastricht verbleven. We kenden elkaar’s katten goed en leefden altijd mee. Je was zo trots op je kater dat hij buiten met je mee wandelde wanneer je een ommetje maakte. Vorig jaar werd hij op straat overreden. Huilend stond je bij mij aan de deur. Samen belden we met betraande ogen naar de dierenambulance en de politie om meer informatie te verkrijgen over het ongeval. Jij leefde mee met verlies van onze oude kater. De ziekenhuisopname van ons jonge katertje. Ik kwam kijken bij de twee kittens die niet zo lang geleden bij jullie in huis kwamen. Huissleutels werden destijds al snel uitgewisseld. Hoe vaak onze beiden kinderen die sleutels niet hebben moeten gebruiken als redding om het huis binnen te komen. Kort geleden sleepten we samen midden op de dag, op een zelf geknutseld karretje van jullie, een zware marmeren plaat van een failliet restaurant op de hoek naar mijn garage. Ik had mijn zinnen erop gezet als werkblad voor in de tuinkas en jij bood spontaan je hulp aan. Giechelend reden we met dat loodzware ding over de hobbelige straat. Je was een sprankelende vrouw. Altijd goed gekleed, intelligent, meelevend, geïnteresseerd, een luisterend oor. De perfecte buurvrouw.

De laatste jaren kreeg jij het steeds moeilijker. Je wilde niet zo zijn. Je vocht tegen de donkere wolken in je hoofd. Je werd twijfelachtig over beslissingen die je moest nemen. Piekeren. De mening van buitenstaanders werd steeds belangrijker. Wat zouden mensen overal van vinden? Je werd onzeker. Depressief. Eenzaam. Wij bleven praten met elkaar. Kort geleden op een zaterdagochtend appte je of je even langs mocht komen. Ik zat in mijn pyjama de krant te lezen. Alleen thuis. Het ging heel slecht met je, zei je. Ik voelde je wanhoop. We huilden samen. Je zag geen oplossing meer na twee jaar therapie en medicijnen. Neerslachtigheid. Het lege nest nu jullie twee studerende kinderen op kamers wonen. De tijd van het jaar. Je kon je gevoel zo goed beschrijven. Een omhelzing van mij. Een luisterend oor. Je zei me meerdere keren dat je je oude zelf weer wilde worden. Je accepteerde je ziekte niet. Een week voor je bezoek stonden er twee politiemannen voor jullie huis. Ik belde je, je nam niet op, ik sprak een boodschap in. Ik stuurde je een berichtje ‘Moet ik me zorgen maken?’.  Je vertelde bij mij aan tafel dat je gezin en ouders meer dan dertig keer hadden gebeld. Daarom was je weer thuis gekomen. Hoeveel pijn en eenzaamheid moet jij hebben gevoeld? Bij je vertrek stond je bedremmeld bij de voordeur. Je wist niet wat je moest zeggen. Ik stelde voor bij mooi weer samen te lunchen bij de croissanterie. Je was zenuwachtig. Friemelende handen. Een hand door je haar. Ik stapte naar buiten om je nog even stevig vast te houden. Je zag er zo kwetsbaar uit. ’Tot snel’ zei ik uiteindelijk. Ik vermoed nu dat je toen al anders wist. Je liep de tuin uit. Ik keek je na. Je schouders hingen zowat op de grond, zo’n zware last torste je met je mee… Het weekend erna heb je toch voor de nooduitgang gekozen. Om jezelf te bevrijden van die loodzware last. Je hebt vier afscheidsbriefjes nagelaten. Je hebt een mooi leven gehad schreef je. We moeten ons niet schuldig voelen. Ik mis je alleen zo. Ik fiets elke dag langs je deur. Ik vernam het tragische nieuws via een prachtig geschreven brief van jouw dochter aan mijn dochter. Ik heb je dochter die vroege dinsdagochtend lang vastgehouden en getroost. Ik probeer er een beetje voor je gezin te zijn. De afgelopen jaren zijn zo zwaar voor jullie geweest. Ze hadden je nooit los willen laten. Toch gaat het best goed met ze. Ik heb respect voor je allermoeilijkste, dappere keuze. Je kracht. Vriendin, je was zo’n mooi lief mens. Er komen meer dan tweehonderd genodigden op je afscheid. Dat zegt genoeg. Je was geliefd. Voor mij was je een toevoeging aan mijn leven. Dankjewel. Ik wil je op deze manier in het licht zetten, want dat verdien je. En hoe zou ik deze week over iets anders kunnen schrijven? 

Basement before renovation

BLINDE VLEK
‘The objective of cleaning is not just to clean, but to feel happiness living within that environment.’  

- Marie Kondo

Ik heb een blinde vlek gehad. Een psychologische blinde vlek. We hebben ze allemaal. Alleen zijn we ons er niet direct bewust van. Blinde vlekken zijn een soort denkfouten die ervoor zorgen dat we informatie niet helemaal objectief verwerken. Ze zijn trouwens vaak wel zichtbaar voor andere mensen. Ik had een blinde vlek wat betreft onze badkamer. Een paar weken terug stopte het lampje in de plafonnière in de badkamer ermee. Ik ging met het lampje naar de doe-het-zelf zaak en na mij eerst met een een verkeerde vorm lampje naar huis gestuurd te hebben meldde de eigenaar uiteindelijk dat het model lampje niet meer gemaakt wordt. Er zat niks anders op dan de hele armatuur van het plafond te halen en een modernere aan te schaffen. Toen werd duidelijk dat ik niet helemaal een goed oog had wat betreft de witte plafonds en muren in onze badkamer. Er bleef een grijze, stoffige cirkel van de plafonnière achter op het plafond. Toen ik eens kritisch om me heen keek zag ik ineens overal grijze, stoffige plekken. Bij de randen van het plafond en bij de hoekjes tussen de muren. Eigenlijk was geen van de muren meer spierwit schoon. Op naar de lampenwinkel voor drie nieuwe lampen. Heel efficiënt alles maar vervangen voor wat hippere lampen, tenslotte hingen de lampen er al eenentwintig jaar! Het was mij helemaal niet opgevallen dat het inmiddels best wel wat oubollige modellen waren. Toen wij dit vooroorlogse huis kochten in 2003 zat er helemaal geen badkamer in. Elke slaapkamer had een wastafel en in één van de niet-gebruikte schoorstenen was een smalle douchecel gebouwd. Het eerste wat we deden toen we een sleutelovereenkomst met de eigenaresse tekenden was een badkamer bouwen op de plek die de oude bewoonster ons zelf tipte. Namelijk de uniformenkast (van de marechaussee) - waar zij haar bontjassen had hangen - op de hal gebruiken voor het ligbad. Eén van de inbouwkasten van de slaapkamer erbij betrekken om het toilet te plaatsen en ook een kleine meter van de overloop erbij betrekken. Een creatief plan om geen slaapkamer in te leveren voor de badkamer zoals al onze buren hadden gedaan. Wij kregen de huissleutel en de eigenaresse betaalde haar maandelijkse hypotheek door. Wij konden ons geld nog goed gebruiken zei ze heel gul. We startten de bouw van de badkamer. We hebben in die twintig jaar daarna nog wel eens het houten tafeltje waar de wastafel op stond vervangen door een superdikke antieke plank uit een treinwagon. Toen de tegels op de vloer los gingen zitten hebben we een paar jaar terug een gietvloer laten maken. Nooit kwamen we op het idee de muren eens mee te pakken. Mijn blinde vlek. Kort geleden heb ik dus alle muurtjes gewit. Plafond ook. Achter de grote spiegel heb ik het muurtje de kleur klei gegeven. Wat ziet de badkamer er nu schoon en vooral heel wit uit! Mijn lief hing drie bamboe lampjes op. Hij heeft eindelijk de bedrading van één lamp weg gewerkt in de muur. Ooit waren we daar door een elektricien wel op gewezen dat het een zeer gevaarlijke plek was boven het bad, zonder aardedraad…. Toch niks mee gedaan. Heeft mijn lief ook een blinde vlek? Alle muren op de overloop, in het trappengat en in de hal waren een paar jaar terug opnieuw gewit toen we boven na vloerisolatie een nieuwe pvc vloer hebben laten leggen. Het enige dat nu nog steeds origineel is - nooit aangeraakt door ons sinds wij ons huis kochten - is de kelder. 

Aan de behandelingen van mijn ziekte heb ik een droge mond overgehouden. Door de huidtransplantatie op mijn tong, de chemo’s en de bestralingen zijn veel speekselklieren kapot gegaan. Ik heb een heel erg droge mond gehad. Gelukkig is dat het afgelopen jaar voor een deel hersteld. Helaas heb ik tijdens veel praten, stress of na het drinken van zwarte en groene thee een heel droge mond. Heel tegenstrijdig, maar ik krijg zelfs een droge mond van een slokje kraanwater. Niet van mineraalwater uit een flesje. Het kraanwater hier in het zuiden is behoorlijk hard, bevat veel kalk. Kalk droogt je huid en haar uit. En kennelijk ook mijn kwetsbare tong. Daarom hebben wij besloten een waterontkalker te plaatsen in ons huis. Al het water dat ons huis binnenkomt zal zacht worden gemaakt door een apparaat dat vandaag in de kelder geplaatst wordt. Ook gunstig voor de wasmachine, waterkoker, glazen douchedeur en douchekoppen in huis. Nu we vanwege foto’s die we moesten doorsturen naar het bedrijf, met andere ogen naar onze kelder keken, zagen we ineens afgebladderde muurverf op de muren. Versleten betonverf op de vloer. Het houten trapje naar beneden was nagenoeg kaal gelopen. Weer die blinde vlek. Nooit heb ik het verval opgemerkt. Ik heb er in ieder geval geen last van gehad. Ik kom er alleen maar om onze voorraad levensmiddelen te checken en om mijn yogatas te pakken. Mijn lief heeft er wandel- en hardloopschoenen staan. Er hangen wat rugzakken en boodschappentassen die we in de loop van de jaren verzameld hebben. Flessen wijn bewaren we er ook. Met de blokkwasten en rollers nog nat van de badkamer besloten we de kelder ook maar aan te pakken. Na alles eruit gehaald te hebben heeft mijn lief witte betonverf op de muren, en bordeauxrode betonverf op de vloer, gezet. De houten onderkant van onze trap naar boven en het raamkozijn heb ik weer groen gelakt en natuurlijk het houten, versleten trapje in de lakverf gezet. Vandaag wordt er een modern apparaat geplaatst en daarna gaan de houten draagplanken weer terug waar ze nog passen. Na de levensmiddelen allemaal op de houdbaarheid te hebben gecheckt en veel weg gegooid te hebben, zetten we alles weer overzichtelijk en geordend terug. Zo schoon en opgeruimd! Nu begrijp ik die psychologische blinde vlek die nette senioren vaak hebben in hun oude, vertrouwde huisje. Hoe vaak ik niet vergeeld behang aan de muren heb gezien, soms zelfs losgekomen van de muur, niet schoon te krijgen vloerbedekking, platgelopen vloerkleden of sterk verouderde badkamers en keukens? Altijd vroeg ik me af hoe zij dit niet konden zien en hier toch zo fijn en tevreden zelfstandig woonden. Ook welgestelde bejaarden hebben kennelijk een grote blinde vlek. Zoveel is me nu wel duidelijk. 

Youngest daughter celebrating carnaval (2009) and still loves it!

INNERPEACE
‘De ziel stelt ons in staat onze stempel op de wereld te drukken, ook als we er niet meer zijn.’

- Myron Hamming

Onze dochter in Singapore werkt de laatste weken dagelijks over tot middernacht. Ook op zaterdag is ze de klos. Iedereen op kantoor is inmiddels moe en prikkelbaar. Onze dochter was de laatste dagen vooral erg geïrriteerd, zelfs woest, en veroordeelde haar manager. Slecht humeur, gespannen, moeilijk in slaap vallen en verhoogde hartslag. Bijslapen in het weekend is nauwelijks mogelijk. Haar vriendinnen hadden daarom een rage room voor haar gereserveerd. De kans om al haar woede en stress eruit te slaan. Al het glaswerk en serviesgoed in de kamer moet kapot. Je mag erbij schreeuwen. Het personeel ruimt alles op. Ze was daarna heel relaxt, vertelde ze. Op maandagochtend was haar frustratie echter weer heel snel terug. Gelukkig was ze afgelopen weekend vier dagen vrij vanwege Chinees nieuwjaar. Wanneer je je veilig voelt en in verbinding bent met je omgeving, plus je voelt je rustig dan ben je in balans. Je merkt dat aan je lichaam. Een rustige hartslag, diepe rustige ademhaling en gefocuste blik. In tegenstelling tot wanneer je je gestresst voelt. Ikzelf kan dan kijken alsof blikken kunnen doden of ik heb ’s nachts last van knarsetanden. Sommigen maken voortdurend vuisten van hun handen, of ze maken beukende gebaren. Spieren zijn gespannen. Ademhaling snel. Uit balans. Dit is allemaal een vecht reactie op stress. Bij vluchten wil je het liefst de kamer uit gaan. Je ogen kijken scannend de kamer rond, waar en hoe kan ik ontsnappen? Je voelt je geïrriteerd en je hebt een nerveuze energie. Je hebt een gevoel van gevangen zijn. Zoals onze dochter, zij voelt zich gevangen in het overwerk. Vluchten en vechten zijn primaire reacties, dierlijk bijna. Als deze emoties steeds weer terugkeren na een zelfde soort aanleiding, wil je er vanaf. Terug naar balans. Mijn Amerikaanse yogajuf noemt dat altijd resilience. Veerkracht. Onlangs maakte ik kennis met de ‘polyvagaal theorie’. Ik had er niet eerder van gehoord. Ons zenuwstelsel is verbonden met emoties. Het verklaart waarom je op sommige triggers heel heftig en snel kunt reageren. Zoals bijna ontploffen van woede. Dit wordt aangestuurd vanuit het sympathisch zenuwstelsel. Deze veranderingen gaan razendsnel. Zo snel, dat je er helemaal geen erg in hebt dat ze er zijn. Prikkels kunnen voor mij bijvoorbeeld onmacht zijn, me onzeker voelen, leugens of simpelweg op straat de weg kwijt zijn. Mijn lichamelijke reactie is dan een koud gevoel krijgen, rillerige ledematen, snelle hartslag en geen oogcontact meer maken. Interessant om dat van je zelf te herkennen. De ‘polyvagaal theorie’, ontwikkeld door Stephen Porges, gaat uit van vechten, vluchten of bevriezen als oeroude verdedigingsstrategie. Iedereen kiest zo’n reactie onbewust door het sympathisch zenuwstelsel. De dorsale vagus is het oudste deel van het centraal zenuwstelsel. Reptielenbrein. Een verdedigingsreactie ontstaat op basis van allerlei factoren die jou onveilig deden voelen in je verleden. In je jeugd bijvoorbeeld. De ouder beïnvloedt het zenuwstelsel van het kind. Zoals niet geruststellend opgepakt worden door je ouders toen je je als baby (uiteindelijk in slaap) huilde omdat je iets nodig had. Geen troost bij pijn krijgen of als kind niet gehoord of gezien worden. Veel factoren zitten trouwens ook in onze cultuur ingebakken. Het gros van de mensen in Nederland voelt zich tegenwoordig vrijwel altijd onveilig. Door altijd bereikbaar te zijn, altijd aan te staan, altijd moeten presteren, haasten of door social media. Bij deze theorie kun je jezelf nieuwe patronen aanleren van veiligheid en verbinding, die het gevoel van onveiligheid vervangen. De focus ligt op het invullen van wat jou juist weer in het positieve, veilige systeem brengt. Opnieuw kennis maken met je veerkracht dus. Dit lukt jezelf door zelfregulatie. Bij mij is dat rustig vanuit de buik ademhalen, iets lekker zoets eten of m’n huis opruimen. Waarna ik weer ruimte krijg voor anderen, me energiek en ontspannen kan voelen en positieve gedachten heb. Innerpeace. Dit lukt ook door co-regulatie samen met een ander.  Bij mij kan dat samen een kop thee drinken, een yogales volgen, samen lachen om een grap, een massage of een echte ontmoeting zijn. We hebben allemaal zoveel liefde nodig, terwijl we er alles aan doen om die gevoeligheid te beschermen. Ons juist niet open te stellen. Als we allemaal onze emoties en kwetsbaarheden meer zouden tonen zou er veel meer verbinding met je partner, je kinderen, je vrienden en je collega’s zijn. En zouden we ons allemaal veiliger en meer ontspannen voelen.

Afgelopen weekend barstte het carnaval weer los in onze stad. In tegenstelling tot onze jongste die jaarlijks alle dagen viert heb ik er zelf geen zin meer in. Die drukte, drank, harde muziek en oppervlakkig contact. Al zie ik het niet meer perse als simpelweg een verkleedpartij en een grote, feestelijke optocht kijken. Ik zie ook traditie. Carnaval was vroeger het laatste moment in de winter waarop je dat allemaal mocht doen. Daarna begon de vastentijd, die duurde bijna zeven weken tot Pasen. Dan moest je sober leven. Je mocht bijvoorbeeld geen alcohol, minder zoetigheid en geen vlees eten. Het woord 'carnaval' betekent onder andere 'carne vale’: vlees vaarwel. Je zou het vlees ook als je lijf kunnen vertalen. Dan draait dit feest om de ziel, of zelfs reïncarnatie. In Breda heeft het carnaval vrolijke gewoontes. In optochten met mooie praalwagens versierd in een thema worden de machthebbers, zoals burgemeester Depla en wethouders, belachelijk gemaakt. Zij zijn even niet meer de baas. Dat is Prins Carnaval. Daarnaast kennen we hier de traditie om tijdens carnaval de naam Breda aan te passen naar Ut Kielegat en ons dorp heeft tijdelijk het bord ’t Aogje bij de toegangswegen staan. Traditioneel gezien begon het echte carnavalsfeest pas op zondag waarbij de symbolische sleutel - en daarmee ook het bestuur - officieel overgedragen werd aan Prins Carnaval. De ceremonie staat symbool voor een middeleeuwse traditie, waarbij de sociale orde werd omgedraaid en de arme bevolking tijdelijk de macht overnam. Tegenwoordig stroomt de stad echter al op donderdagavond vol. Grotendeels met toeristen van boven de rivieren, de zogenaamde bovensloters. 

My new yoga studio

DE MANIER WAAROP JE DENKT
‘Ik geloof in het vertellen van verhalen.’

- Gabriel García Márquez

‘Ik kan je uitnodigen voor een proefles’ zei een yogamaatje tegen mij toen we samen na de yogales een eindje opliepen over straat. Er heeft de laatste jaren een verzachting plaatsgevonden op mijn yogaschool. Er wordt tijdens de les langer gesproken door de yogadocent over inspiratie of over een thema voor de les. Wat zeker heel veel stof tot nadenken geeft en ook zeker een deel van yoga mag zijn. Het neemt echter steeds meer tijd van de les in beslag. De houdingen zelf worden zachter en duren langer. Er is eigenlijk minder flow en inspanning nodig tijdens de les. Wanneer je ouder wordt, zoals ik, dan is het belangrijk je spieren te blijven gebruiken en ook best wat krachttraining te doen voor onderhoud van je botdichtheid. Ik ga bijna dagelijks naar mijn yogalessen als therapie voor mijn hals. Dan zou ik graag meer input in de lessen terugzien in de vorm van wat meer power. Er leeft nu onder de oudere garde van mijn yogaschool waartoe ik behoor - ik kom er al zeventien jaar - wat onvrede. Onvrede over de hoeveelheid mildheid. Voor mij is dit onbehagen een heel actueel onderwerp waarover ik veel nadenk. Afgelopen week kreeg ik onverwachts een invallende docent vanwege ziekte. Een leraar uit India die nu drie maanden in Nederland is vanwege zijn vriendinnetje. Het was een heel actieve les waarbij veel spieren werden gebruikt maar ook gebeden in Sanskriet werden gezongen. Ik herkende veel Ashtanga houdingen die ik jaren terug wel vaak deed maar nu eigenlijk niet meer. Ik mis deze houdingen eigenlijk wel in de huidige lessen. Ik heb dus van die voorgestelde proefles van mijn yogamaatje gebruik gemaakt bij de nieuwe yogaschool. Opgericht in een dorpje verderop door een vroegere yogajuf van mijn huidige school. De nieuw gestarte juf bood in haar les veel actieve houdingen, verhoogde hartslag en de volgende dag spierpijn. Echt weer een goede les. Na lang wikken en wegen heb ik nu een strippenkaart gekocht bij de nieuwe school voor twee verschillende lessen. Mijn onbeperkte abonnement houd ik ook nog wel even aan, want ik blijf ook bij mijn ‘oude’ yogaschool meerdere lessen volgen. Zo heb ik altijd de vrijheid om eens in het weekend een extra lesje te volgen. Bovendien hebben zij een coffeecorner waar ik regelmatig met vriendinnen wat drink na de les. Beiden yogascholen zijn even ver lopen voor mij. De nieuwe school wel een veel groenere route door de weilanden en heeft zelf een prachtige, immens grote tuin naast de yogastudio. In de zomer worden de lessen buiten gegeven. Nu pak ik van beiden yogascholen wat het beste is voor mij. Een heel yogische gedachte trouwens.

Alle yogadocenten van mijn ‘oude’ school hebben een Amerikaanse leraar die een paar keer per jaar naar Nederland komt. Hij is hun inspiratie. Robert geeft al meer dan vijftig jaar yogales, heeft zelfs een eigen vorm van yoga ontwikkeld (Pralaya) en lijkt soms wel een goeroe. Wanneer hij workshops geeft komen er ineens honderden yogi’s overal vandaan en is er een podium in de grote zaal. Een heel andere vibe in mijn yogaschool. Ik heb afgelopen jaren meerdere lessen van hem gevolgd. Eigenlijk is hij dus ook mijn leraar. Afgelopen week gaf Robert in de avond een lecture over de Bhagavad Gita, één van ‘s werelds beroemdste en oudste spirituele boeken. Ik stapte in mijn spijkerbroek (wat heel vreemd voelde) en een notitieboekje met een stift de yogazaal in en nam plaats op een yogablokje. Een lezing van twee uur volgde. Dit oerboek van het hindoeïsme is één van de mooiste boeken uit de wereldliteratuur. Na de Bijbel het meest vertaalde boek ter wereld. Hoewel haar roots in India liggen, is dit heilige geschrift voor iedereen - in elke tijdsperiode en op elke plaats in de wereld - relevant. De Bhagavad Gita gaat namelijk over fundamentele levensvragen. Wat is de oorzaak van menselijk lijden? Hoe kunnen we ons hieruit bevrijden? En wie ben ik? Het is het eeuwenoude lijfboek van yogi’s. Alles draait in dit enorme verhaal om een conflict binnen een koninklijke familie zo’n vijfduizend jaar geleden. Wanneer dit conflict uitloopt op een oorlog, twijfelt de heldhaftige boogschutter Arjuna of hij wel moet vechten. Hij ziet zijn eigen familie en vrienden op het slagveld staan en beseft dat hij ze zal moeten doden om de oorlog te winnen. Arjuna en Krishna, die op dat moment de menner op zijn wagen is, staan tussen beide legers in. Aan de ene kant staat Arjuna’s leger, die de goede kwaliteiten symboliseert, en aan de andere kant staat het leger van zijn neef, die alle slechte kwaliteiten uitbeeldt. Overmand door verdriet en verward over zijn plicht vraagt hij Krishna om hem te onderwijzen. Zo begint de wonderlijke dialoog; de Bhagavad Gita. Krishna openbaart Arjuna de schoonheid van het leven en de zin van de strijd. Leraar Robert vertaalde het naar ervaringen en levenslessen uit zijn eigen leven. Als de lezing vordert krijg ik een stijve kont van op het harde yogablokje zitten. Een deel van de luisteraars is inmiddels gaan liggen op de grond. Voor mij geen optie, ik maak aantekeningen. Het verhaal staat symbool voor het leven. Het leven naast de yogamat. Er zijn vele lessen te halen uit dit verhaal. Bijvoorbeeld dat je je leven pas ten volste kunt leven wanneer je je steeds aan kunt passen aan nieuwe situaties om nieuwe oplossingen te zien. Alles in het leven is aan verandering onderhevig. Robert’s levensmotto is dat je ervoor moet zorgen dat jouw acties, groot en klein, bijdragen aan een betere wereld. Doe dingen vanuit liefde en verbinding. Ga op zoek naar jouw unieke levenspad. Robert hamerde erop dat wij ons dienstbaar opstellen en leven volgens ons eigen persoonlijke doel. Dat je overigens kunt ontdekken door stil te zijn, door yoga en mindfulness. Alles wat gebeurt, gebeurt met een reden.

Forever in my heart

MIJN MOEDERTJE

“Like a deep sad note, played beneath the ocean

the memories of you, the bittersweet echoes

infixed forever in my heart” 

- Pawan Mishra

Mijn gedachten zijn de laatste tijd wat vaker bij mijn lieve moeder. Er zijn recent wat triggers geweest. Ik ben daarom weer eens door haar fotoalbum gelopen. Een levensalbum dat ik zelf samengesteld heb na haar overlijden. Eerdaags negentien jaar geleden. Zo lang alweer. De gevoelens die bij een emigrerende oudste dochter horen doen mij vaker aan mijn eigen zachtaardige moeder denken. Ook háár oudste dochter besloot in het buitenland te gaan wonen. Zij heeft nooit een greintje teleurstelling laten blijken. Ze was positief en goedhartig over ons besluit ‘dan hebben wij een mooi vakantieadresje’ en ik heb geen herinnering aan tranen die ze heeft gelaten anders dan op Schiphol. Nu denk ik dat ik mijn jonge zelf er ook helemaal niet open voor stond. Ik rook avontuur en nam mijn kleine gezinnetje met me mee. Een tweede kindje in mijn buik. Niks aan de hand. Het buitenlandavontuur zou voor drie jaar zijn. Dat leek me heel overkomelijk. Voor iedereen. Mijn moeder zou naar ons toe vliegen na de geboorte van onze tweede, en wij zouden met onze prachtige baby naar Nederland vliegen zodra overzees vliegen mocht. Zo geschiedde. Ik herinner me één sentimentele opmerking van mijn moeder toen we ruim een jaar na ons vertrek met onze baby twee weken voor vakantie naar Nederland kwamen. Mijn moeder liet bij ons vertrek op Schiphol weten dat ze me te weinig gezien had. Ze was teleurgesteld. Destijds ben ik daar (te) makkelijk overheen gestapt en heb waarschijnlijk iets gezegd in de trant van dat we ons vreselijk moesten opsplitsen in die twee weken, om iedereen te kunnen zien. Iedereen betekende ál onze vrienden, en familie. In mijn onderbuik voel ik daar, sinds de Kerstvakantie met onze oudste, een steekje van. Nu ik zelf het gemis ondervonden heb hoe het voelt als je dochter weer terug naar het verre oord vertrekt. Mijn moeder is vierenhalf jaar na de geboorte van onze tweede dochter plotseling overleden aan een hersenbloeding. Wij woonden toen alweer in Nederland dus ze heeft gelukkig de laatste twee jaar regelmatig kunnen genieten van onze dochters. Ons derde dochtertje was echter pas vijf weekjes oud toen mijn moeder ons plots verliet. Zij heeft amper de kans gekregen haar te leren kennen. Ik heb daar echt veel verdriet van gehad. Rouw is geen kwestie van alleen maar verdrietig zijn. Dat kan ook niet negentien jaar lang. Gevoelens wisselen elkaar in de loop van de tijd af en bestaan ook heel vaak naast elkaar. Soms wordt het gemis onverwachts getriggerd. Zoals bij mij de laatste tijd.

Nu mijn goede vriendin haar vader recentelijk verloor, en ik daar best nauw bij betrokken was, komen herinneringen aan mijn moeder’s afscheid terug. Ik had nauwelijks afscheid kunnen nemen. Toen we op Valentijnsdag in de besneeuwde nacht in het splinternieuwe ziekenhuis in Hoofddorp aan geracet kwamen was ze na reanimatie overleden. Ze hielden haar hart kloppend vanwege haar donorcodicil. Een belangrijk deel van mijn leven, van mijn zijn, viel ineens weg. Ik heb die nacht nog wel tegen haar gesproken, haar warme hand vastgehouden, de volgende ochtend haar gezichtscrème op mogen doen en haar haren gekamd.  Daarna werd ze naar een kil uitvaartcentrum gebracht. Ze zou die week naar Friesland verhuizen dus haar huis vol dozen en losgetrokken vloerbedekking was niet geschikt voor haar opbaren. We hebben met haar geen persoonlijke wensen voor haar plotselinge afscheid kunnen bespreken. Er was ook niks door haar op papier gezet, althans we hebben niets tussen de verhuisdozen kunnen vinden. Dit moment kwam gewoon veel te vroeg. Een keuze of ze begraven of gecremeerd wilde worden. Wel of geen volgauto’s. Een open of gesloten kist bij de condoleance. Muziekwensen? Gastenlijst? Veel beslissingen werden verdrietig genoeg anders genomen dan ik dacht zoals mijn moeder het had gewild. Ik herinner me dat mijn zus en ik rouwpostzegels gingen kopen en toen we terugkwamen had iemand anders ongevraagd alvast adressen op de rouwenveloppen geschreven. Niet mijn handschrift stond op de enveloppen maar van heel iemand anders. Heel pijnlijk. Wat een verschil met de afscheidsceremonie van mijn vriendin’s vader. Ik troost me met het idee dat mijn moeder veel te jong was en er zelf nog niet eens over nagedacht had. De nare scheiding van mijn ouders en haar tweede huwelijk, die haar heel gelukkig had gemaakt, maakte samen beslissen soms heel ingewikkeld. Zo werd de beslissing wat er met haar as moest gebeuren ook heel onhandig pas veel later genomen. We hebben haar as tenslotte een jaar later uitgestrooid bij ons familiegraf. Dit familiegraf is jaren geleden geruimd. Ik heb hartverwarmende herinneringen aan de knusse overvolle vooroorlogse koepel met glas in lood waar haar afscheid plaatsvond. De wandeling in een stoet naar boven, en dat ik omkeek naar al die mensen die achter ons liepen om haar een laatste groet te brengen. De rozen van mijn moeder’s rozenstruik die langs ons huis groeit - die elk jaar heel wonderlijk in een hartvorm bloeien! - geven mij telkens ook een heel warm gevoel. Het verdriet om haar niet ideale afscheidsceremonie slijt. Herinneringen aan haar afscheidsbijeenkomst verdampen. Met mijn zus, en met mijn goede vriendin, haalde ik onlangs herinneringen op aan het afscheid van mijn moeder. Stukjes bleek ik helemaal kwijt te zijn… Ik merkte dat de liefdevolle uitvaart van mijn vriendin’s vader mij vertroosting bracht. Ik kan met meer zachtheid naar mijn moeder’s proces kijken. Ik ben iemand anders geworden na het verlies van mijn moeder. Ik zat toen middenin in mijn kraamweken. Volop in het kraambezoek. Geboorte en dood zo dicht op elkaar. Ik was bijna twintig jaar jonger. Bizarre periode. Ik heb weer een stapje gemaakt in mijn rouwproces. Rouwen kost tijd. Ik heb inmiddels meer diepe dalen leren kennen, maar ook ontdekt hoe ik er weer uit opkrabbel. Ik heb meer mildheid in mezelf gevonden.