Jazz festival 2023

FUNKY JAZZ
'Jazz is smooth and cool. Jazz is rage. Jazz flows like water. Jazz never seems to begin or end. Jazz isn't methodical, but jazz isn't messy either. Jazz is a conversation, a give and take. Jazz is the connection and communication between musicians. Jazz is abandon.'

- Nat Wolff

Het was een kort weekje met een mijlpaaltje voor mij. Ik ben voor het eerst alleen naar het Erasmus ziekenhuis gereden om alleen naar een afspraak te gaan. Altijd reed mijn lief of middelste dochter. Nooit alleen. Een enkele keer gingen we zelfs met het hele gezin. Mijn steun en toeverlaat. Ik gebruik echter geen pijnstilling meer, mag weer autorijden en de afspraken gaan de laatste tijd alleen om nazorg. Ik kan het best alleen. Na dit mijlpaaltje begon er een lang weekend. Een muzikaal weekend. Het grootste en oudste jazz festival in Europa wordt al meer dan vijftig jaar in Breda georganiseerd. Deze editie treffen we het wederom met het lenteweer. Het festival duurt altijd vier dagen. Startend op Hemelvaartsdag. Wij brengen dit jaar één bezoek. We gaan samen met een vriendenstel. Ik heb zin om te dansen. Wat te eten op straat. Een terrasje te pakken. Genieten van de opzwepende muziek. Leuk gezelschap. En ik geniet ervan om naar de muzikanten te kijken die geconcentreerd blazen op hun trompet of klarinet. Te kijken naar een temperamentvolle drummer. Lekker op de fiets. We kunnen dus flexibel ten alle tijde naar huis. Ik hoop dat ik niet te snel moe word, maar dat ik lekker opgeladen word door de vibe. Die zonnige zaterdagmiddag slenteren we door het volgestroomde stadshart waar zo’n twintigtal podia verspreid staan op volle pleinen. Op het Spanjaardsgat is een drijvend ponton geplaatst. Heel romantisch naast het kasteel. Wanneer we er aan komen is daar een goed concert gaande met de zanger die tijdens The Voice senior met zijn rauwe stem bijna de jury omver blies uit hun draaiende stoelen. Tollak Ollestad uit Alaska laat tijdens dit concert zijn indrukwekkende vaardigheden op de mondharmonica en toetsenbord zien. Ik houd van mondharmonica. Hij laat zijn ruige stem bewonderen wanneer hij naadloos jazz, blues, rock en pop in zijn composities combineert. Twee solisten staan erbij, onaangekondigd. Samen op het podium. Een saxofonist. En een trompettist die een Grammy gewonnen heeft voor zijn muziek. Volgens mij stapten ze onvoorbereid samen het podium op. Magisch samenspel en solo’s. Wij genieten op het vlot, bewegen mee op de beat. 

Al vroeg in de avond trapt Satchmocracy de avond af op de Grote Markt. De muziek van Louis Armstrong (1901-1971) wordt met respect nieuw leven ingeblazen door maar liefst acht Franse jazz muzikanten. Tijdens een deel van dit concert hebben we een plekje op een nog steeds zonnig terras weten te bemachtigen. Ik vind het echt genieten. Zittend met een drankje naast mijn vriendin, een bitterbal erbij, kijken naar een senioren echtpaar die beiden opstaan van hun stoel om een dansje te wagen. Zij met een rode roos in haar haar en een zwierige jurk. Hij een bakkerspet, net als mijn lief. Wanneer ze weer gaan zitten krijgen ze een applausje van het volle terras. Later zijn we opgestaan om nog even te kijken bij het podium, en nog later bij een salsa/bachata band op een ander plein. Veel te druk daar dus zijn we doorgelopen naar het statige Nassau hotel. In een oude kapel met geweldige glas-in-lood ramen en een hoog rondvormige plafond kunnen we zo binnenlopen. De band Along Comes Mary - met Belgische zangeres - zorgt voor een avond vol nostalgische, dansbare muziek. We worden verrast door Cesar Zuiderwijk op het podium, vijftig jaar de drummer van de Golden Earring geweest. Hij stond daar stilletjes in de achtergrond met een tamboerijn in zijn hand. Jazz bezorgde ons zoals elk jaar een heerlijke middag en avond. Wat overblijft als herinnering is een doos met jonge plantjes die ik de volgende ochtend weer in de achtertuin terug vind. Onze vrienden van het jazzy uitgaan zaaien en kweken zelf plantjes. Ik kreeg een kartonnen doosje met XL zonnebloemen, cherrytomaatjes, basilicum, stokrozen en ieniemienie petunia plantjes cadeau. Ze hebben nu nog wat extra zorg nodig maar straks mogen ze in de koude grond. Blij mee!

Fleemarket on a sunny Mother's Day!

DROMEN IN DE TUIN
“Gardens have the magic to heal. When one is grieving, nature’s smile is a tender place to be.” 

- Donna Goddard

Toch is het genieten in de lente met de tuindeur open in de achterkamer. Tijdens een fikse hoosbui. Het geluid. De achtertuin die ineens knalgroen oplicht van de vochtige frisheid en het verse groen. De geur. Tuurlijk, in de lente kijken we verwachtingsvol uit naar zonneschijn. Verwarmende zonnestralen. Ik geniet daar ook volop van. Met een boek of een tijdschrift in de tuin lezen. Onverwachts je lunch aan de tuintafel kunnen opeten. De enkele avonden, de afgelopen tijd, dat we als gezin aan de tuintafel konden avondeten. Genieten. De vogels die zingen als je wakker wordt. Misschien komt het omdat wij onlangs ons portie zonneschijn al ruimschoots op het Kaapverdische eiland gehad hebben, want ik kan ook genieten van die fikse buien van de laatste tijd. Zo vult de regenton ook weer lekker. Ik heb de kamerplanten buiten gezet voor een frisse douche. Laatst hadden we de keukendeur nog wijd openstaan tijdens de schemer en de onverwachts hevige regenbui. Middelste dochter ontdekte tot haar schrik ineens een grote pad op de keukenvloer. Elk voorjaar hebben wij paddentrek naar onze tuin. Vroeger was er een vijver in onze tuin gelegen. De padden blijven jaarlijks terugkeren naar dit plekje. Dat weten wij omdat de katten tijdens die weken in de avond nauwelijks binnen te lokken zijn. Ze vinden het schouwspel van springende en kruipende padden over het grasveld en het ritselen van die beestjes tussen de planten ge-wél-dig. Ik vind met aandacht kijken in de tuin - luisteren, voelen en ruiken - leuk. De kersen-, pruimen- en perenboom checken. Zelf kijken hoe het ervoor staat met het weer. Gewoon in een tuinstoel voor me uit staren. Onze katten komen er dan altijd loom bij liggen. Laatst ben ik naar het tuincentrum geweest om weer wat planten aan te vullen. Mos uit het grasveld geplukt en graszaad gezaaid. Gras nog even kort gemaaid toen het veldje eindelijk eens droog genoeg was om te maaien. Ik vind in de tuin werken leuk. Ik heb er nu ook alle tijd voor. Overdag. Doordeweeks. Afgelopen week vielen in één nacht alle velletjes en gele bolletjes bloesem uit de oude beukenboom. Het nieuwe felgroene blad aan de boom explodeerde en onze oprit lag ineens helemaal vol met die velletjes en bloesembolletjes. Ik heb dan spontaan de mogelijkheid om voor de volgende nieuwe regenbui de boel op te vegen en te verzamelen in de groenbak. Ze waaien door alle kieren, slaapkamerramen en de voordeur het huis in. Die velletjes en bolletjes verstoppen ook het grondrooster in de oprit waardoor er een meterslange regenplas kan ontstaan. De bedoeling van dat rooster is juist dat al het hemelwater het slootje aan de rand van onze voortuin, instroomt. Ook vind ik het fijn om al het verdroogde, uitgevallen beukenblad van afgelopen winter bij elkaar te harken en in de groenbak te proppen. Ineens blijkt daaronder nieuw groen leven te groeien dat licht nodig heeft. Een tuin hebben kun je zien als een metafoor voor het leven. Dromen, snoeien, planten, mislukken, aandacht geven; tuinieren is leven. Ik zie onze voor- en achtertuin, zo’n groen plekje vlakbij je huis, als een cadeau. Toen wij een paar jaar terug de voortuin opnieuw aanlegden ben ik een tuinboekje begonnen. Alle kaartjes van de aangekochte planten heb ik erin geplakt zodat ik de onderhoudsadviezen niet zou vergeten. Wanneer snoei je een lavendel, lavendelplanten houden van kalk in de grond. Snoeiadvies van onze fruitbomen. Ik kan alles terugvinden. Ik ben nu tevreden met de tuin zoals ie is. Ik ben trots op de enorme, dieprode klimroos uit mijn moeder’s tuin langs de zijkant van ons huis. De jasmijn die over de oude draagbalk van de schommel gaat groeien. De vijgenboom in de hoek van de achtertuin die enorme vijgenoogst geeft. Het oude Boeddha beeld midden in de voortuin die een oase van rust voorstelt. Ik ben het allergelukkigst wanneer het slootje aan de voorkant helemaal vol regenwater gestroomd is. Hij staat meestal droog. Ik droom eigenlijk alleen nog van een bamboe pergola boven onze tuintafel. Een luifel aan de achterkant van ons huis past niet door de grootte van de dakplataan. Die boom staat in de weg maar gaan we niet weghalen. Hij geeft onze tuin juist natuurlijke schaduw en karakter. Zo’n pergola geeft me een fijn tropisch gevoel. Vooral met een strodak, maar met een tentdoek zou ik ook al tevreden zijn. Tijdens een zomerse regenbui écht buiten kunnen zitten en natuurlijk ook als beschutting voor de zon. Uiteindelijk is tuinieren een kwestie van aandacht, durf en vertrouwen. En dromen.

Afgelopen zondag was de traditionele vrijmarkt in ons dorp weer. Geen dorpse markt meer, inmiddels uitgegroeid tot een bekend fenomeen met zo’n veertigduizend bezoekers. Het valt heel vaak op Moederdag zoals dit jaar. Ik werd deze zondag verrast met een groots gedekte ontbijttafel beneden, want inmiddels passen we niet meer op het grote bed. Lange lijven van de meiden en vriendje van jongste dochter - die ook alweer twee jaar bij ons gezin hoort - geen plek voor een kruimelig ontbijt. Later die ochtend togen wij op ons gemakkie naar de markt. Altijd schijnt de zon tijdens de jaarmarkt. De straten stroomden vol. Meiden slenterden nog kooplustig door. Mijn lief en ik liepen naar huis. Mijn beenspieren kunnen nog niet zo lang. Mijn lief sleepte de aankopen van dochters mee. In mijn hand een tasje met twee cherrytomaatplantjes voor mijn kruidentuin tafel en een lathyrus voor tegen de voet van de dakplataan. Tevreden met mijn aankoopjes plofte ik, na een kop verse groentesoep, op een ligstoel met mijn boek om niet veel later m’n ogen vermoeid dicht te laten vallen. Dromen in de tuin.

Spending the weekend with our girls in Utrecht!

WOORDEN VINDEN
‘Living in that state of fear, you are always on the edge, a little nervous, confused. You don’t want it to come back. You want to see your children grow up, get married and be happy.’

- Stanley Tucci

Af en toe kan ik gewoon niet geloven dat ik zo erg ziek ben geweest. Het was een korte en misschien daardoor extra heftige periode dat nu acht maanden duurt. Sinds drie maanden heb ik geen dagelijkse behandelingen in het ziekenhuis meer. Wel veel nazorg. Ik kan vaak de adequate woorden niet vinden om mijn proces juist te beschrijven. Ik vergeet dingen die gebeurd zijn. Vooral in die twee weken dat ik in het ziekenhuis verbleef en veel traumatische ervaringen had. Zoveel dat ze kennelijk niet kunnen blijven hangen. Ik schreef alles in een dagboek. Toen ik uit de operatie kwam vroeg ik mijn lief alles bij te houden zodat ik het terug zou kunnen lezen. Dat heb ik nog steeds niet gedaan. Het is veel. Veel om te verwerken. Veel emoties en verdriet. Afgelopen week had ik twee vriendinnetjes op bezoek en ik merk dat wanneer we samen terug kijken op mijn behandelingen dat ik dingen gewoon vergeet. Ik kan het niet meer in detail beschrijven. Ik had recent mijn allerlaatste gesprek met de psycholoog uit het ziekenhuis die destijds door een zaalarts erbij gehaald was omdat ik inmiddels zoveel tegenslagen had gehad dat hij dit nodig vond. Psycholoog Wendy zat voor mijn gevoel dagelijks aan mijn ziekenhuisbed om mij te steunen. Ik schreef met steekwoorden mijn verdriet en frustraties met een stift in mijn schetsboek (die ik nog steeds bewaar). Zij sprak uit zoals ik me voelde en werkte daarmee. Deze week kwam ik er achter dat ze helemaal niet elke dag aan mijn bed zat, zo voelde het echter wel. Wendy vond het goed om te zien dat ik tijdens mijn traject de kracht bleef houden om te blijven ontvangen. Dat ik toegankelijk bleef voor mijn omgeving en dat ik het toeliet dat een ander van betekenis mocht zijn. Ze concludeerde dat mijn lief en ik, en ook wij als gezin, het goed gedaan hebben. Veerkracht getoond. Ik ben er trots op dat we deze klus met elkaar hebben geklaard. Dat ik er weer sta. Ik ben inmiddels weer begonnen met mijn live yoga groepslessen. Ik werd voor mijn eerste les opgewacht met een bosje bloemen. Nu nog steeds veel knuffels en blijde gezichten. Juffen die mijn energie voelen in de les en er door geraakt worden. Een kaartje met lieve woorden. Heel erg lief. Toch schieten woorden te kort wanneer ik moet uitleggen hoe het met me gegaan is. Iemand die perfect het gevecht tegen de sonde, het diepe zwarte gat waar je doorheen gaat, de lust om te eten verliezen - terwijl eten zo troostend kan zijn - en zo’n groot deel van je gewicht verliezen dat de artsen zich zorgen om je maken, zeer goed kan verwoorden is acteur Stanley Tucci. Van de week zag ik een interview met hem. Hij heeft vrijwel hetzelfde doorgemaakt als ik. Om te beginnen liep hij ook net als ik al ruim twee jaar met pijn in zijn mond voordat de diagnose kwam.  Ik onderging voor de behandeling nog een zeer zware operatie, hij was niet te opereren. Daarna kregen we dezelfde behandeling. Hem erover horen praten in precies de juiste woorden gaf me zoveel troost. De herkenning! Mijn mond die helemaal vol pijnlijke wonden en ontstekingen zat, de moeite met slikken. Het gevecht dat je verliest tegen de sondevoeding. Haarverlies. Stanley beschrijft dat je je zo ziek voelt dat je hoofd gewoon niet meer werkt. Ik kon tijdens de donkerste perioden niet meer relativeren, of het einde van de tunnel zien. Alleen maar verdriet en intense moeheid voelen. Niet dat ik dacht dat ik er dood aan zou gaan, dat heb ik nooit gedacht. Meer zó beroerd en moe voelen dat je gewoon niet meer kunt - zó zwak. Ik kan het mezelf al bijna niet meer voorstellen. Laat staan een ander die er niet bij was, die het van mijn verhalen moet hebben. Stanley Tucci verwoordt het zo goed dat veel details weer levend terugkwamen. Het moment dat ik weer ging proeven bijvoorbeeld. Mijn lief die bij elke voorbereidde maaltijd mij vragend en hoopvol aankeek of ik er iets van proefde. Aanmoedigingen en de liefde van mijn directe omgeving hebben mij er doorheen gesleept. Ookal gaat eten nog steeds langzaam door te weinig speeksel en aan één kant kauwen. Ookal heb ik zenuwpijn op mijn duim aan de kant van de geopereerde arm, ookal heb ik regelmatig oedeemtherapie en pleisters in mijn hals en ookal heb ik een wekelijkse fluoridehap vanwege te weinig speeksel dat cariës kan veroorzaken. Ookal ben ik vaak hees en ookal is de wand van mijn keelholte verdikt door littekens wegens de bestralingen waardoor de doorgang vernauwd is en ik ’s nachts oncharmant snurk liggend op m’n rug. Tóch elke dag een klein stapje vooruit. Zoals ik deze week tot mijn grote blijdschap zag dat er echt al bijna twee centimeter haar op mijn achterhoofd groeit. Mijn lichaam doet wat het moet doen. Zo dankbaar.

Voor mijn verjaardag had ik van mijn lief een weekendje winkelen in een vreemde stad gekregen. Samen met onze drie dochters. Hij bood aan als taxi te fungeren dat weekend. Afgelopen weekend hadden we een leuk hotel in Utrecht en bracht mijn lief ons zoals beloofd naar het centrum. Onderweg haalde hij uit het handschoenenkastje vier dik gevulde enveloppen voor ons. Na het uitstappen openden we de enveloppen. Hij stond te genieten van onze enthousiaste reacties. Hij dropte daarna onze bagage in het hotel. Ideaal. Ideaal weertje ook. In de avond dineerden we op straat bij een Vietnamees restaurant. Zwemmen. Sauna. Uitgebreid ontbijten in het hotel. Alsof we de zaterdag nog niet genoeg geshopt hadden hebben we zondagmiddag de laatste restanten van ons tegoed verbrast. Bagage werd weer opgepikt en wijzelf eind van de middag ook. Een onvergetelijk meidenweekend. Een gul cadeau.

Tourist in our homeland!

MENEER SOOF
‘Als de eindigheid, de sterfelijkheid zich zo duidelijk laat voelen, is er veel puurheid. Dan kun je de essentie voelen. Dat we van elkaar houden. Liefde. Dat dat alles is. Dat het nooit om iets anders heeft gedraaid.’

- Joost Frank

Onze oudste dochter vroeg of wij een weekend op een konijn wilden passen. Dat leek ons wel een keer leuk. Omgekeerde wereld. Wij doen dit soort ruiling met gesloten portemonnee al sinds we naar Spanje verhuisden. Inmiddels zestien jaar geleden. Een gratis logeer- of vakantieadres ruilen tegen een gratis dieren- en tuinoppas. Elke zomer hadden we daar iemand uit Nederland in ons huis die met veel plezier op onze katten en tuin paste terwijl wij door Noord-Spanje, Portugal of Marokko reisden. Heel leuk initiatief. Hier in Nederland doen we het ook elke zomer. Zo hoeven de katten niet wekenlang te verkassen naar een dierenasiel. De oppas heeft een fijne tijd in en rondom Breda. Zo kwam het dat mijn lief en ik een weekendje in Den Haag doorbrachten als konijnenoppas. Samen met meneer Soof, het konijn van een vriendin van dochterlief. Soof was de naam bedoeld voor een vrouwtjeskonijn. Later bleek Soof een heer. Meneer Soof loopt meestal vrij rond leerden wij. Hij slaapt eigenlijk alleen maar in z’n kooi óf hij is daar wanneer hij alleen achterblijft in het appartement. Na aankomst in Den Haag zwaaiden we dochterlief en vriendin uit. Ze gingen een weekend naar Leeuwarden. Wij drinken een kop thee met meneer Soof en hij voelt zich meteen senang bij ons. Hij zit op de rugleuning van de zitbank achter ons hoofd, loopt over ons heen of zit tegen ons aan. Wanneer we vertrekken voor een bezoek aan de oudste Japanse tuin van Nederland - die deze dag voor het eerst dit seizoen geopend is! - lokken we hem met konijnensnoepjes in zijn kooi. De lentezon schijnt als verrassing volop en we genieten van de historische tuin. Ooit aangelegd in 1910. In de tuin zijn prachtige en zeldzame bomen en planten te zien. De Japanse tuin is heel kwetsbaar. Daarom is hij ook slechts een korte periode per jaar geopend voor publiek. Per schip had de eigenaresse vlak na de eeuwwisseling reizen gemaakt naar Japan. Zij had daarbij enkele lantaarns, een watervat, beeldjes, bruggetjes en het paviljoen naar Den Haag laten verschepen. Het rood van de bruggetjes staat trouwens symbool voor vreugde, en rood weert ook boze geesten af. Kronkelige paden zorgen ervoor dat je je zen gaat voelen. Uitbundig bloeiende kersenbomen. Door de zachte moslaag heeft de Japanse tuin een heel eigen sfeer. Na het bezoek lunchen we op het zonnige terras van de theeschenkerij in park Clingendael waar ook de Japanse tuin gelegen is. Zo fijn dat zulke uitstapjes voor ons weer mogelijk zijn. Ik krijg er steeds meer energie voor en ik kan weer redelijk normaal eten. Smaak is helemaal terug. Ik kauw alleen aan één kant waardoor ik langzaam eet.

Vervolgens pakken we de tram naar de binnenstad. Ik ben ooit als klein kind in hartje Den Haag geweest met mijn tante en nichtjes toen ik daar vroeger logeerde tijdens schoolvakanties. Een bezoek aan de chique Bijenkorf, die er nu - veertig jaar later - nóg is. Ik ben verbaasd over de vele gezellige pleinen gevuld met zonnige terrassen. De vele winkelstraten. We kopen een ijsje en leunen op traptreden tegen één van de bekendste standbeelden van Den Haag aan. Een standbeeld van Johan de Witt die er mede door zijn handelsgeest voor zorgde dat Nederland zo rijk werd. Op 4 augustus 1672 bood hij zijn ontslag aan. Hij werd door een woedende menigte tegelijkertijd met zijn broer vermoord. Hun lijken werd ontkleed en verminkt (onder andere gecastreerd) en op hun kop opgehangen. Mijn lief en ik vallen er allebei vermoeid tegenaan in slaap. Dat geslenter maakt me erg vermoeid en het zonnetje rozig. De zonnestralen waren niet voorspeld, wat een welkom cadeau! Op de terugweg kopen we bij een Poké Bowl bar ons avondeten en pakken het trammetje terug. We dineren thuis met meneer Soof. Na een rustig ontbijt met de krant, de volgende dag, ruimen we het appartement op, gooien het beddengoed in de wasmachine, voeden het konijn en vertrekken eind van de ochtend naar Kijkduin. Slechts tien minuutjes van het huis vandaan. Onverwachts breekt ook op deze dag de zon door. Het strand stroomt vol met gezinnen op een stranddoek en wandelaars langs het water. Een enkele durfal stapt de zee in. Na een wandeling ploffen we uitgestrekt op onze uitgespreide jassen en doen onze ogen dicht. Verrukkelijk. Na een tweede stuk wandelen, op blote voeten, lunchen we bij een paviljoen. Eind van de middag rijden we opgeladen, en tegelijkertijd moe, van zo’n heerlijk weekend en dankbaar dat het weer kan, terug naar Breda. 

Sundowner’s we love them!

ALL-INCLUSIVE
‘The best and most beautiful things in the world cannot be seen or even touched - they must be felt with the heart.’

- Helen Keller

De wekker staat om zes uur afgesteld op onze laatste nacht. Ik heb een yogales geboekt om zonnegroeten te doen in de richting van de rijzende zon. Gevolgd door pranamayama in de sauna. Mijn lief gaat zijn baantjes in het zwembad zwemmen, óók met uitzicht op de opkomende zon uit de oceaan. Hoe cool! Ik sluit aan op het houten terras van de sauna. Op de eerste verdieping. De dag breekt aan. Een lichtroze fonkeling boven zee. Magnifiek uitzicht op de knaloranje zon die opkomt uit de lichtblauwe oceaan. Wat een ambiance voor een yogales. Deze les eindigt met een gezamenlijk saunarondje met ademhalingsoefeningen. Na de laatste zonnegroet op het houten dek roept yogajuf Viviane ‘Let’s get naked!’. Voor de zekerheid had ik mijn bikini aangetrokken onder m’n yogakleding. Terwijl ik een beetje afwachtend rondkijk zie ik toch écht iedereen zich uitkleden. Zo hoort het normaalgesproken ook in de sauna dus ik volg de groep. Er zijn twee sauna’s opgewarmd voor ons. Een negentig graden sauna en een zestig graden. Beiden cabines hebben een groot raam met fantastisch uitzicht op het strand en de oceaan. Vivian geeft alleen ademhalingsoefeningen in de heetste sauna. Ik loop mee naar binnen met de rest maar moet meteen rechtsomkeert maken. Veel te heet voor mijn rood verkleurde flanken. De allerlaatste middag op het strand ben ik op mijn buik op het strandbedje in slaap gevallen. In de zon. Een foutje. Ik heb het niet gevoeld door de zeewind. Ondanks dat ik ingesmeerd was met een zonnefactor was ik toch wat verbrand. Daardoor mis ik nu dus de ademhalingsoefeningen. Wel heb ik een leuk gesprek met de enige andere in deze minder hete sauna, een Duitse vrouw. Nadat mijn zandlopertje vol is stap ik eruit en stap onder de koude douche. Met mijn handdoek omgeslagen loop ik het winderige terras op. Ik loop naar de yogajuf om haar te bedanken voor de fijne lessen, de pleisters, de aandacht die ze me gaf en de prachtige locatie waar haar lessen gegeven werden. Ze geeft me een warme knuffel en hoopt dat het heel, heel erg goed met me blijft gaan. Wanneer ik in bikini naar beneden loop besluit ik nog even wat baantjes met mijn lief mee te zwemmen. Heerlijke ochtend die nog even relaxt blijft als we voor de allerlaatste keer lekker en uitgebreid ontbijten op het terras. Nadat we de koffer ingepakt hebben slenteren we naar de beachbar waar we nog zo’n anderhalf uur met een boek aan het strand relaxen. De laatste escudos besteden we bij een local die souvenirs verkoopt op het strand. 

Het woord all-inclusive geeft bij mij altijd zo’n nare bijsmaak. Ik denk aan spotgoedkope aanbiedingen op de achterkant van de zaterdagkrant. Een bepaald publiek dat van veel alcohol houdt. Zuipen en vreten idee of zoiets. Grote zwembaden met glijbanen erbij. Drukte. Wij zochten juist pure rust op ons reisje. Een week lang geen gegil van kinderen of gestresste ouders horen daar ook bij. Wij zochten een luxe volwassen vibe.  En dat vonden we bij dit stijlvolle, Duitse resort. Zodra we bij aankomst over het resort naar onze kamer begeleid werden viel me de stilte meteen op. Stil in de groene tuinen met grasvelden met luxe relaxbedden, omzoomd met wuivende palmbomen. Stil bij de beiden zwembaden. Dit beviel ons meteen. Het strand pal aan het resort was spierwit en bezaaid met windschermen waarachter steeds twee strandbedjes stonden, een rieten parasol en een tafeltje voor je drankjes. Op dat stukje strand stond een idyllische beachbar waar je uit de koelkast flessen water kon halen en aan de bar heerlijke drankjes kon bestellen. Wij namen ‘s middags altijd een ijskoude lemon icetea op onze bedjes. Genietmoment. Aan het eind van de middag was er telkens een live optreden op het strand met een soort mellow relaxing music. In het zand lagen zitzakken om ontspannen in te hangen. Een glas piña colada zonder rum in ons hand. Heel senang. Uitzicht op zee, warm licht en wuivende palmbomen. Kon het nog sprookjesachtiger? Dit fenomeen noemden ze daar een ‘sundowner’. Nooit eerder van gehoord - I love sundowners! De weelderigheid zat ‘m ook in de verse, hoge kwaliteit spierwitte wafel handdoeken die je overal kon ophalen. En de literflessen water die overal in gevulde koelkasten lagen om mee te pakken. Voor een koekiemonster als ik zat de overdaad natuurlijk ook in het dessertbuffet met ongelofelijk veel taart, ijs en elke dag vers gebakken koeken (en een papieren zak waar je ze in kon doen om mee te nemen!) Ik moest eigenlijk toch nog wat kilootjes aankomen. Altijd ongelofelijk veel vers fruit. Het diner was voortreffelijk, meestal in thema’s klaargemaakt. Je zou bijna geen benul hebben dat je in Afrika bent… De mensen daar zijn zo vriendelijk. Wij hoefden werkelijk nergens aan te denken en daar was het ‘m nou precies om te doen. Samen genieten van Rust met een hoofdletter. Tijd voor goede gesprekken samen. Terugkijkend en vooruitkijkend. Een lach en een traan. Mijn lief genoot overdag van slaapjes. Ik genoot van lezen. Elke avond juist vertier. Niet zoals ik gedacht had met waardeloze optredens. Elke avond een volle dansvloer met een keigoede dj of zanger. Mijn lief en ik hebben onze salsadans weer kunnen opfrissen. Heerlijk! Met als ongelofelijk fijn cadeau dagelijkse yogalessen van Duitse Vivian die twee weken ingevlogen was en voortreffelijke yogalessen gaf. All-inclusive heeft voor ons een nieuwe betekenis gekregen. 

Cabo Verde | 19 april 2023

Horseriding with my love in Cabo Verde - a dream come true!

DROMEN
“There was something about a handsome man astride a powerful horse that made my heart skip.” 

- Julianne Donaldson

Gelukstranen stromen over mijn wangen. Onder mijn wangen zit het bandje van mijn paardrijcap goed vast geklipt. Ik sta op één van de eilandjes van het Afrikaanse archipel met daar omheen glashelder water. Alleen het harde geluid van de branding brekend op het witte strand. Heel in de verte flarden van geroezemoes van de rest van ons groepje. Het stormt flink. Ik zit op de rug van een wit paard. Harpa. Het zand is hier zo wit als sneeuw. Achter mij zit mijn lief stoer op een lichtbruin paard. Dit is een droom die uitkomt. We hebben wel vaker paard gereden, ook over het strand. Zo ook op het strand van Veracruz in Mexico toen we daar nog woonden. Toch was het strand aan de Golf van Mexico niet zo idyllisch als hier. Zowel het spierwitte zand hier, en zeker de oceaan zo fel helderblauw als hier. Ook zaten destijds mijn tranen niet zo hoog. Het lijkt wel of ik sinds de diagnose vorige zomer open zenuwuiteinden heb wat betreft emoties. Ik ken veel diepere gevoelens. En mijn gevoelens liggen heel oppervlakkig. Ik kan er zo bij en word veel sneller geraakt. Berichten in het nieuws, films, boeken, filmpjes op nieuwssites. Vooral vaak geraakt door een immens geluksgevoel en dankbaarheid. Nu sta ik hier werkelijk intens te genieten van de natuur. Op de rug van Harpa. Ze wil trouwens niet in het zoute zeewater staan. Ik probeer het een paar keer door aan de teugels te trekken, haar aan te sporen met m’n hielen. Deze dame wil geen natte hoefjes. Desalniettemin is het hier volop liefhebben. De natuur is prachtig. We hebben de onderwaterwereld hier leren kennen. De vele zeeschildpadden. Vissen in alle gradaties kleuren. Grote roggen en manta’s zwemmen hier, ookal hebben wij ze zelf niet gezien. Ik kijk vanaf Harpa’s rug, naast de branding, uit op zee met zóveel leven. 

Voordat we hier kwamen werden we eerst opgehaald bij ons hotel door iemand van de manege. We gingen paardrijden met drie Portugezen, een aardige Schotse en wij tweetjes. Drie lokale gidsen gingen ook mee. We kregen allemaal een paard toegewezen en een paardrijcap. De goedverzorgde manege was gelegen in een botanische tuin. Veel begroeiing, palmbomen, tropische bloemen en ook volières met tropisch gekleurde vogels. Papegaaiachtigen. Een ezel en zelfs een aapje - waar ik dan wel weer wat moeite mee had. De rit ging eerst door een soort duin of woestijngebied. Kurkdroog met bloeiende vetplantjes en af en toe witte stukjes waar zeezout opgedroogd was. In de verte zagen we al de vele kites in de blauwe lucht hangen, dáár was het strand! In de oceaan voor ons resort wordt ook flink gesurfd met kites. Er worden ook lessen aangeboden. Ik kijk er graag naar. Soms springen ze meters hoog met hun board. Elke middag als mijn lief een uurtje baantjes gaat zwemmen in het zwembad ga ik even in m’n uppie op het strand zitten. Zonder handdoek. Gewoon op het zand even genieten van het geluid van aanspoelende golven in de branding. De acrobatische surfers. De zwemmers die volop genieten van de hoge golven in zee en de wandelaars. De speedbootjes met verwachtingsvolle duikers en snorkelaars die voorbij varen en niet ver van dit strand aan een boei aanleggen. Daar ligt een oud gezonken schip. De opdringerige Kaapverdianen met hun koopwaar onder hun arm. Een kindje op een paard, de begeleider loopt ernaast. Heerlijk om het strandleven in me op te nemen.

Cabo Verde | 17 april 2023

Happy dog at Cabo Verde!

MAGISCHE YOGALES
“Yoga has undoubtedly altered my inner truths by expanding my mind into the body and mind connection.” 

- Helen Edwards

Uitkijkend op een catamaran die eind van de middag rust op een parelwit zandstrand sta ik in heldenhouding I. De Duitse yogajuf Vivian geniet duidelijk wanneer ze mag zeggen dat je vingers naar de oceaan mogen uitstrekken. Naar de aquagroene oceaan! Een magische plek om yoga uit te oefenen. Vivian is hier voor twee weken op het eiland Sal voor de Afrikaanse kust om yogalessen te geven. Normaliter werkt ze als yogajuf en holistisch fysiotherapeut in haar geboorteland Duitsland. Ik heb het geluk lessen van haar te mogen volgen. Voor de yogalessen op het strand moet je jezelf echter registreren via een ‘app van het resort. Vierentwintig uur vooraf ook nog. Mij lukte het steeds niet. Mijn lief stelt de tweede dag voor om naar de receptie te lopen. Zodoende ben ik aanwezig bij deze les. Vivian nodigt de aanwezigen uit om ook voor de pranamaya les erna te blijven. Dat doe ik en ik loop snel over het strand naar de beachbar om een fles water uit de koelkast de grijpen. Daar is, zoals elke middag op het strand, een live band aan het spelen. Gasten van ons resort relaxen in zitzakken met hun blote voeten in het zand en hun (rum)drankje in de hand onder de wuivende palmbomen. Sundowner noemen ze dit event vlak voor zonsondergang. Sommigen zingen mee. Heel blije hippie vibes krijg ik ervan. Terug gelopen naar m’n yogaklasje komt de juf naar me toe. Ze vraagt me oprecht naar wat er gebeurd is in mijn hals. Ze vraagt me of ze de tape over mijn litteken mag vervangen zodra ik aan vervanging toe ben. Ze heeft zelf namelijk speciaal tape mee om betere resultaten te behalen. Omdat mijn huid schoon moet zijn - gewassen met zeep en niet zoals nu ingesmeerd met zonnebrandcrème gemengd met zout zeewater en zweet - om het er op aan te brengen, komt ze terug met drie van die pleisters. Om zelf op te brengen na het douchen. Wat lief! Ze nodigt me uit om haar kaak- en nek yogales bij te wonen later die week. Toevallig had ik me voor deze les geregistreerd bij de receptie. Alhoewel ik er nu ook achter kwam dat ze niet controleert wie er in haar les aanwezig is en ik vanaf nu dus alle lessen bij wijze van spreken kan bijwonen. 

Natuurlijk was ik bij haar facial yoga class aanwezig. Ik kwam Vivian een uurtje ervoor toevallig nog tegen op het strand. Ik kwam net uit het zeewater, was met mijn duikbril zelf op zoek gegaan naar schildpadden. Zonder resultaat overigens. Ze kwam naar me toe en vroeg hoe haar cross tape beviel in mijn hals. Heel erg goed dus. Ze keek er tevreden naar. In haar les legde ze later uit waarom ze veel interesse heeft in manuele lymfedrainage, in het overtollig lymfevocht wegnemen uit je gezicht en hals. Ze heeft ooit zelf een heel zware kaakoperatie ondergaan. We hadden de les weer aan het strand, zo’n heerlijke plek.  Deze keer mochten we dicht bij haar zitten. Ze liet ons namelijk zien hoe we een gezonde gezichtsmassage kunnen doen. Met je knokkels of met een Gua Sha steen. Deze steen wordt al eeuwen gebruikt als ‘huidschraper’. Massage met de ronde kant van de steen zorgt voor een diepe ontspanning van de spieren en een goede huidconditie. Massage met de holle kant zorgt voor drainage van het lymfevocht in je gezicht of hals. Ze deelde olie van de lokale guave plant uit om onze hals en gezicht te masseren met onze knokkels. Later mochten we allemaal een Gua Sha steen van haar gebruiken. Ze legde uit over vele drukpunten in ons lijf wat mij wel bekend voorkwam van mijn acupuncturiste en de huidtherapeut die mij twee maal per week masseert. Ik leerde er toch nog zóveel van. Deze les leek wel persoonlijk voor mij gegeven! Op de dag van ons vertrek volgende week wil Vivian bij zonsopgang om 6.15 am een serie zonnegroeten doen, gevolgd door een sauna ritueel op ons complex. Ik ben in. Na deze sessie zal ik voor de laatste keer uitgebreid ontbijten van het buffet met mijn lief. Op het heerlijke terras met uitzicht op het parelwitte strand en aquagroene oceaan. 

Cabo Verde | 15 april 2023

Fishermen at Cabo Verde - colourful!

ZEESCHILDPADDEN
“Soak in the beauty of the morning light with your whole being.” 

- Tamara Verma

Schildpadden zijn hét symbool van Kaapverdië. Van de zeven soorten die wereldwijd bestaan. zwemmen er vijf in de Atlantische oceaan rond de negen eilanden van dit archipel. De meeste soorten vind je hier alleen in het water en ze migreren naar andere oorden om eieren op het strand te leggen. Eén soort doet dat wel hier, maar nu is niet het juiste seizoen. Als je geluk hebt zie je ze soms ook tijdens het zwemmen gewoon in het water langskomen. Wij wachten die kans maar niet af en boeken een snorkel excursie. Deze ochtend stappen we met twee Belgische gasten in een minivan. Bij het Hilton hotel halen we nog een Frans gezin op en stappen nog geen tien minuten later uit bij een lokale duikschool. Het eerste bericht dat we krijgen is dat we onze strandtas met handdoeken niet mee mogen nemen op de boot. Dat vind ik niet leuk. Ik wil heel graag foto’s maken. Ik dring aan dat ik heel graag foto’s wil maken met m’n mobieltje, maar haar argument staat als een huis.  Geen spullen mee. Alles wordt nat op de boot. Als ik het kantoortje uitloop wordt me duidelijk dat we allemaal een wetsuit aan moeten. Weer een domper want ik heb vanwege de huidtransplantatie op mijn arm behoorlijk verse littekens die niet mogen verbranden, net zo min als het litteken op mijn hals. Ik had daarom het perfecte knalroze surfshirt gekocht met een kraag én lange mouwen. En nu dus die verplichte wetsuit met korte mouwen…. Mijn lief komt met de oplossing: het surfshirt onder m’n wetsuit aantrekken. Ideaal. Er komen steeds meer mensen in het duikwinkeltje die mee gaan op de boot. Zij hebben wél fototoestelletjes mee. Ik ben dwars en laat de medewerkster het waterdichte tasje zien dat ik speciaal mee heb genomen om spulletjes droog te houden. Ze vertelt dat we tijdens de trip ook naar het strand moeten zwemmen dus ik moet zelf weten of ik mijn telefoon daarin wil doen. Ik neem het risico, met mijn eigen telefoontje niet die van mijn lief. Wanneer we niet veel later lopend door het dorpje naar de pier gaan ben ik zo blij met mijn tasje.

Ik maakte foto’s van de houten, vrolijk geverfde bootjes op het strand. Van de vissers op de pier die hun versgevangen buit schoonmaakten in prachtig gekleurde plastic teilen. Ik maakte foto’s op de speedboot. Ik liet het tasje met mobiel en onze zonnebrillen erin achter bij de kapitein tijdens het snorkelen. We droegen heel professioneel wetsuits, flippers en snorkelbrillen met een luchtpijp. We hoorden de drie gidsen te volgen, dicht bij de groep blijven was de opdracht. Het was prachtig onder water! Tropische vissen die ik niet eerder had gezien. Knal kobaltblauw bijvoorbeeld. Of effen knaloranje, dus geen clownfish. De gids riep ‘Turtle!’ en dat liet ik me geen twee keer zeggen. Ik vlóóg erheen, maar zag geen zeeschildpad… Wederom was mijn lief mijn redder, hij wees mij het beest aan. Terwijl iedereen na een blik op het dier vertrok bleef ik hem, volop genietend, volgen. Ik bleef er gewoon rustig boven drijven. Tot ik zag dat de groep alweer weg was. Ik zwom verder en toen kwam mijn lief me tegemoet dat hij er nóg een gezien had. Rustig bleven we er samen boven drijven. Het beest zwom twee keer toe op z’n gemakkie naar het wateroppervlakte om te ademen. Zo pal onder het zonlicht zagen we zijn prachtige tekeningen op het schild, op de kop en de vinnen. Boven water zagen we zijn kleine guitige koppie. Fantastisch! Uiteindelijk zagen we maar liefst vijf schildpadden voordat we weer in de boot klommen. Mijn wens was uitgekomen! Inderdaad werden we op de terugweg niet ver van het strand afgezet. Een sprong van de boot in het aquagroene water. Mijn lief droeg het belangrijke, waterdichte tasje bij zich en dat ging goed. Zo blij dat ik een beetje doorgezet had. Nu hebben we mooie foto’s als herinnering aan deze geweldige snorkeltrip in Noord-Afrika. 

Cabo Verde | 14 april 2023

Great concert of Nick & Simon!

AFSLUITING
‘Maar weet dat ik nu sterker ben dan ooit’

- Thomas Acda & Nick Schilder

We wandelen rustig op ons gemakkie naar binnen. De arena vult zich op. We lopen zonder dat we het eigenlijk doorhebben zo ver, richting het podium, dat we er later achter komen dat we maar twee meter van het dranghek voor het podium vandaan staan. Genoeg ruimte om ons heen. Het podium ziet er uit als een museum. Later worden er ook oude foto’s geshowd van het duo. Ik kan me niet eens meer herinneren wanneer we de tickets gekocht hebben. In augustus werd bekend dat Nick en Simon uit elkaar zouden gaan. Ik neem aan dat er toen ook een afscheidstour georganiseerd is? Wij als gezin hadden dus eenmaal concertkaartjes. Geen vuiltje aan de lucht destijds. We keken er naar uit. Zo ook naar Amstel Live, ook in Ahoy. Dat concertkaartje had ik aan middelste dochter afgestaan. Zij is met haar vader in januari naar Ahoy gegaan. Het was op de dag nadat mijn behandeling stopte. Ik was doodziek. Het werd een spectaculaire, memorabele avond voor ze. Zij hadden het beiden verdiend: zó vaak als zij mij naar het ziekenhuis hadden gereden. Nu sta ik zelf in een bomvol Ahoy in Rotterdam. Een mooie afsluiting van een periode. Volgende week stopt namelijk eindelijk de lange nawerking van de behandeling. Ik zag een beetje op tegen het urenlang staan.  Ik heb de hele avond gedanst. Opgetild door de vibe van het publiek en het optreden van de mannen. Wat me wel opviel was dat de choreografie zodanig was dat beiden zangers weinig in elkaar’s buurt hoefden te komen. Wij hadden het geluk dat we aan Simon’s kant stonden. We stonden dicht bij het podium maar ook heel dicht bij de linker catwalk die links en rechts geplaatst waren. En niet druk om ons heen. We konden onze lol niet op. Ik zag dat Simon momentjes heel bewust genoot van het publiek. Op die momenten keek hij weloverwogen even rond door het sportpaleis. Ik miste dat een beetje bij Nick. Simon hield een mooie afscheidsspeech waarin hij ook Nick bedankte voor de zeventien jaar samenwerking, andersom was dat niet perse het geval. Beiden bedankten natuurlijk wel het publiek uitbundig. Gelukkig zijn ze enorm professioneel dus de kwaliteit van de show was super ondanks een voelbare kilte bij Nick. Ze zongen prachtig. Er kwamen ook gasten meezingen op het podium. Op dat moment voelde de gespannen sfeer op het podium heel even ontspannen.

Wij vonden het ’t leukst dat Kees Tol onverwachts op het podium verscheen. We riepen verrast keihard zijn naam. Duidelijk geëmotioneerd kondigde hij zijn twee beste vrienden aan. Wij zijn thuis dol op Kees. Dat is gekomen door de reisprogramma’s waar ze met z’n drietjes hun droom najaagden. Ze toerden door Suriname, Cuba en Amerika. Kees was hun manager en zijn beheersing van de Engelse taal was werkelijk ridicuul. Wij herhaalden zijn steenkolen Engelse tekstjes thuis vaak nog lang zoals ‘Hee verrek, een yellow cab!’. Hij kan niet zingen en bespeelt geen muziekinstrument dus soms lieten ze hem in die serie meedoen met een tamboerijn. Te koddig. Zo ook deze avond. Kees met zijn twee tamboerijn’s. In elke hand één. In de zak van mijn vest, om mijn middel gebonden, had ik een waterfles. Als ik tegenwoordig veel praat (of zing) krijg ik sneller een droge mond. Een blijvend gevolg van mijn behandeling. Mijn stem kwam begin dit jaar gelukkig terug nadat ik een hele tijd geen stem meer had gehad. Jammergenoeg is ie niet meer als vanouds. Een toontje lager. Ik heb een hese stem gekregen. Dat is met zingen ook even wennen voor me. Ik kom er niet meer bovenuit. Ik had verwacht dat ik schor naar huis zou gaan. Ik zong echter - heel verstandig - niet alles mee. Uit voorzorg riep ik dit concert niet luid naar de zangers. Daarentegen zwaaide ik af en toe of maakte een hart van m’n handen. Ook klapte ik wat vaker in mijn handen om lawaai te maken in plaats van joelen. Mijn stem overleefde de feestelijke avond met enthousiaste meezingers. Confetti uit het plafond dat in mijn BH belandde. Rode papieren hartjes uit kanonnen. Gouden slingers dwarrelden om ons heen uit de lucht. Een feest. De muziek was een trip down memory lane. Ik bleek veel meer liedjes te kennen dan ik dacht. ‘Spaanse duif’ bleef me het best bij omdat het bij het TV programma hoort ‘Het mooiste meisje van de klas’ waar ik alle seizoenen van volg. De grootste Nick & Simon fan in ons gezin is middelste dochter. Zij is écht opgegroeid met hun hits. Toen ze terug kwamen op het podium met een toegift, de mierzoete ballade ‘Pak maar mijn hand’, kreeg ik het even te kwaad. De tekst ‘Ik reik je m'n hand dus grijp deze kans, want ik bied graag m'n hulp aan jou. Ik hoop dat jij m'n handen vertrouwt’ sloeg zo op ons het afgelopen half jaar. Mijn lief die zijn hulp aanbood en ik kon niet zonder. Tranen rolden over mijn wangen. We pakten elkaar even vast. De meiden troostten ons ook even. Wat nu nog rest zijn tientallen filmpjes van ons gezin. Zingend, dansend, genietend en volop lachend. De dag erna heb ik nauwelijks wat gedaan. Lang in pyjama rond gelummeld en na het douchen slapend op een tuinstoel in de zon doorgebracht. 

Pop out the cork to raise our glasses!

MOOISTE VERJAARDAGSCADEAU
‘Voor de vrouwen en hun gezinnen die hier nu middenin zitten; ik zie je, ik voel je… je bent niet alleen, weet dat!’

- Isa Hoes

Al een dag of tien liep ik met een klein wondje op mijn tong. Op de punt van mijn tong om precies te zijn. Het brandde als ik iets pittig gekruid at. De symptomen begonnen erg te lijken op het plekje waarmee mijn hachelijke avontuur na de zomer begon. Ik belde het Erasmus ziekenhuis en mocht een foto sturen naar de behandelend chirurg. Ik kreeg kort daarop een telefoontje dat ik een paar dagen later langs mocht komen, notabene op mijn verjaardag. In eerste instantie had ik de afspraak verzet naar achter, dan kon mijn lief ook mee naar de afspraak. Hij was een weekje in Denemarken. Opeens kreeg ik het op m’n heupen. ‘Stel dat het niet goed is? Waarom laat de dokter me zo snel langskomen?’ en belde ik angstig terug naar het ziekenhuis om de afspraak weer terug op mijn verjaardag te zetten. Ik ben heel onzeker geworden over plekjes op mijn tong en wilde mijn vriendinnenfeestje afzeggen, want hoe kun je nu proosten en dankbaar zijn om deze geboortedag in goede gezondheid te mogen vieren terwijl er in mijn achterhoofd zo’n stemmetje zegt dat het misschien toch niet goed met me gaat. Mijn lief sprak me streng toe en drong aan op het vieren van m’n verjaardag en m’n herstel. Vijf vriendinnen kwamen die dinsdagochtend dus langs om een stukje taart met mij te eten en met me te proosten. Ik had zélf de champagnefles ontkurkt (voor ’t eerst in mijn leven) wat best spannend was. Mijn speech begon meteen met tranen in plaats van woorden, maar ik heb toch kunnen zeggen wat ik wilde zeggen. Ik voelde hun troost. We proostten staand op gezondheid, liefde, vriendschap en op 't leven. Mijn Bredase vriendinnen gingen voor de lunch naar hun werk en de enige vriendin die van verder kwam vergezelde me naar Rotterdam. Meer quality time. Lekker belegde bolletjes in de auto en samen naar de kaakchirurg. Toeval wil dat mijn vriendin ook op de kaakchirurgie afdeling van een ander ziekenhuis werkt. Mijn arts kon me geruststellen dat dit plekje een wondje was dat vergeleken met de foto op vrijdag al flink aan het herstellen was. Niets aan de hand. Ik ben gezond. Ze checkte meteen het litteken van de huidtransplantatie. Alles zag er erg mooi uit. Wát een troost! Ze drukte me op het hart bij elke twijfel een foto te sturen die zij zou beoordelen. Een heel geruststellend idee. De onbezorgdheid over mijn welzijn is afgebrokkeld. Dat moet weer opgebouwd worden. Nu mag ik op mijn arts leunen om steeds geruststelling te krijgen. Ik vertrouw haar. Deze goede uitslag was mijn mooiste verjaardagscadeau!

Buurman vroeg of wij hem konden afzetten op het station van Breda. Hij zou de trein naar Schiphol nemen en dan naar Japan vliegen. Mijn lief stelde voor hem op Schiphol af te zetten. Wij reden daarna samen door naar Noordwijk voor een strandwandeling gecombineerd met een bezoek aan een strandpaviljoen. Het stormde keihard op het strand. Het zand was niet rul maar vochtig en stevig, goed te belopen. De zon brak steeds door het wolkenpak. We liepen tegen de wind in, konden elkaar nauwelijks verstaan. Plukken zeeschuim woeien met hoge snelheid over het strand. Voor de lol probeerde ik ze plat te stampen maar het was gewoon niet te doen. Melig werd ik ervan. Op het strand voelen wij ons altijd zo vrij en ontspannen. In die liefde vinden we elkaar. Het deed ons erg goed. We lieten de wind al onze zorgen meenemen en wandelden over het stevige zand tot mijn benen niet meer konden. We keerden om voor een rustmoment met een warme chocomel en een stuk taart. Uitgerust stapten we het strand weer op voor een tweede wandeling de andere kant op. Uitwaaien en opladen gaat nergens zo makkelijk als aan zee. We genoten van het geluid van de hoge golven, staarden over de golven naar surfers in de verte. Mijn lief had zijn shawl aangeboden om mijn oren af te schermen, de harde wind was te straf voor ze. We fantaseerden over ons komende reisje naar een paradijselijk strand. Vlak na Pasen vliegen we samen naar Afrika. We bezoeken de Kaapverdische eilanden archipel. Geen jetlag. Wel een superontspannen vakantie aan de azuurblauwe Atlantische oceaan met hoge golven. Op een eiland resort vertraagt de tijd, we gaan er zo erg gepamperd worden, en dan nog ietsje meer. In dit kleine resort op een zalige plek aan zee gaan we genieten van uitzicht, adembenemende zonsondergangen, palmbomen in de tuin en een magische sterrenhemel. Elke ochtend in alle rust en stilte ontspannen met een dagelijkse yoga practice, of maangroeten op het strand bij zonsondergang. We vonden, na de goede ziekenhuisuitslagen, dat we dit wel een beetje verdiend hadden. Een tropisch klimaat. Niks aan ons hoofd. Absolute rust. Kinderen zijn niet welkom in dit all-inclusive hotel. Elkaar’s gezelschap, een zonnige strandwandeling, zwemmen en een goed boek. Nou vooruit, een paardrij-rit over het strand of snorkelend op zoek naar zeeschildpadden - er leven daar vijf soorten zeeschildpadden! - zou ik ook willen doen. Het enige dat ik nu alvast mag volbrengen is m’n koffer inpakken met strandjurken, tuniek’s voor aan het zwembad en zwoele avondkleding voor de feestelijke avonden.  

Looking into your eyes...celebrating my B-day!

JARIG!
‘Forced into recovery, a choice no longer yours’

- Floor Jansen

Vandaag is m’n geboortedag. Ik kan niet ontkennen dat deze verjaardag anders voelt dan anders. Deze dag heeft meer betekenis gekregen voor mij. Iets met dat ik gezond ben en dat het niet vanzelfsprekend is dat ik deze verjaardag vier. Ik vond mijn verjaardagen vroeger eigenlijk helemaal niet bijzonder en heb mijn verjaardag meer jaren niet dan wel gevierd. Natuurlijk vierden we thuis tijdens mijn jeugd mijn verjaardag. Ouderwets met visite, ik mocht kiezen wat we gingen eten, een feestje met mijn vriendinnetjes en op school trakteren. Toen onze eerste dochter werd geboren en wij naar het buitenland verhuisden ben ik geloof ik gestopt met het vieren van mijn eigen geboortedag. Kinderverjaardagen zijn zoveel leuker en feestelijker. Kinderen genieten zo van het krijgen van cadeautjes en aandacht. Zo zijn de tradities in ons jonge gezin ontstaan om verjaardagen te vieren. De avond vooraf de huiskamer versieren met slingers en ballonnen, wakker zingen in de ochtend, cadeautjes op het grote bed, luid zingen terwijl de jarige job de kaarsjes op de taart uitblaast. Afhankelijk in welk land we woonden hadden we wel of geen verjaardagsvisite. Een kinderpartijtje was er altijd. Soms heel erg groot. Vaker waren we op reis tijdens verjaardagen. Voor mijn verjaardag was bezoek overbodig en gedoe, alleen met ons gezinnetje vieren was meer dan voldoende voor mij. Mijlpalen heb ik trouwens wel altijd uitbundig gevierd. Mijn vijfentwintigste verjaardag bijvoorbeeld in ons huisje in Amsterdam. Het huis stond he-le-maal vol met (rokende) jongelui. Ik was toen ook net afgestudeerd, dubbel feest. Onze fietsen die normaalgesproken in de lange hal stonden hadden we voor de gelegenheid buiten geparkeerd. Toen we de laatste gasten ‘s nachts uitzwaaiden was m’n opoefiets - met een opvallend hippie-achtig zelfgehaakt lapje om de stang en gele badeendjestickers op de zwarte jasbeschermers - gestolen. Ik had die degelijke fiets nog van m’n ouders gekregen, voor de middelbare school. Daarna heb ik nog lang op z’n Amsterdams op een gestolen, gammele fiets (overgekocht van een drugsverslaafde op het Rembrandtplein) gereden. Mijn veertigste verjaardag vierde ik met een vriendinnetje die ook veertig werd, met een groots feest in een bar in het centrum van Madrid waar we destijds woonden. We kregen toen ieder een olijvenboom in een pot van onze groep vriendinnen. 

Ook mijn vijftigste verjaardag vierde ik met een geslaagd groot (dans)feest - samen met mijn lief die ook vijftig werd - in een afgehuurde bar in ons dorp. Met een DJ en catering. Niet wetende dat de daaropvolgende drie verjaardagen tijdens de pandemie vielen. Nu word ik vierenvijftig jaar en wil ik graag vieren dat ik een jaartje ouder heb mogen worden. Juist nu. Allereerst vierden we het met ons gezin op zondag. Mijn lief is namelijk maandag voor een werkreisje naar Denemarken vertrokken. Onze meiden kwamen zondag alledrie thuis. We hadden een fijn restaurant gereserveerd waar we meer dan drie uur genoten hebben. Alles ging langzaam precies zoals ik het wilde. Geen haast. Lekker genieten van elkaars gezelschap en de lunch. Een lach en een traan. Ik ben enorm verwend met twee activiteiten als cadeau. Verrassing genoemd in een volgeschreven kaart van mijn lief die ik mocht voorlezen. Vaak met een pauze omdat ik door mijn tranen de letters niet meer kon lezen. Wederom een tranentrekkende kaart van onze dochters vol liefde en warmte. Een massage van onze meisjes cadeau en een ‘moeder-dochters weekend met een shop tegoed in een vreemde stad’ van m’n lief. Deze dinsdagochtend, op mijn daadwerkelijke geboortedag, werd ik heel lief wakker gezongen door de enige andere persoon in huis: middelste dochter. Ze bleek ook de huiskamer feestelijk versierd te hebben. Ik heb een handjevol vriendinnen thuis uitgenodigd voor een lekker stukje taart, een kop thee en later een glaasje bubbels. Niet uitbundig, maar om even stil te staan bij wat er tijdens mijn afgelopen, veelbewogen levensjaar gebeurd is. Ondanks dat ik mijn onschuld en vertrouwen in mijn lijf wat kwijt ben geraakt gaan we met champagne proosten op mijn gezondheid en dat ik een nieuwe kans heb gekregen. Onze dochters komen eind van de middag ook thuis om met mij gezellig te dineren. Dat wordt een huiselijk meidenavondje eindigend met een mierzoete film.

My new hairlook

OPNIEUW OP KOERS
‘Vier je rafelrandjes: omarm de dingen die je meemaakt, ook als het moeilijke dingen zijn.’

- Hanna Verboom

Sinds haren wassen onder de douche een ding werd in mijn leven, ben ik ook niet meer naar de kapper geweest. Dat is dus vanaf mijn operatie in oktober. Vijf maanden geleden inmiddels. Op een fotootje zie ik dat mijn lange haar lijzig wordt. Tijd voor een bezoek aan de kapper. Nu de huid op mijn hals aan de buitenkant mooi hersteld is en er ook weer gezond uitziet, dúrf ik het ook. Eerder wilde ik niet het risico lopen dat de kapster per ongeluk met haar kam - of nog erger met haar schaar! - per ongeluk mijn kwetsbare hals zou aanraken. Ik vermeed behoedzaam de kapsalon. Afgelopen winter kamden onze dochters vaak mijn haren nadat ik een douchebeurt had genomen. Als een lief cadeau. Heel behoedzaam. Voor de zekerheid hield ik altijd een klein handdoekje tegen mijn geblesseerde hals. Zo koud in de winter om nat haar op te laten drogen aan de lucht. Dus föhnden de meisjes na het douchen ook meteen mijn lange haren. Heerlijk. De laatste twee maanden zat de haarborstel na een kambeurt helemaal vol met lange grijze haren van mij. De eerste keer schrok ik er enorm van. Ik had wel gemerkt dat mijn donkergroene wollen winterjas vaak lange grijze haren op de schouders en rug had plakken, maar dacht daar niks bijzonders van. Op de donkere houten vloer in huiskamer lagen ook steeds overal lange, lichte haren. Bijna niet tegenop te stofzuigen. Tijdens het bezoek aan mijn behandelend arts in het ziekenhuis vroeg ik haar of het haarverlies met mijn behandeling te maken kon hebben. Dat bleek inderdaad zo te zijn. De haren die in het licht van de stralenbundel vielen zouden kunnen uitvallen. Dat gebeurde bij mij pas nadat ik gestopt was met die behandeling. Godzijdank groeien ze ook weer aan! Wanneer ik met mijn vingers op die plek checkte voelde ik een raar glad aanvoelende hoofdhuid. Dochterlief keek eens goed naar mijn hals, aan de achterkant bij mijn haargrens. Inderdaad, er was een stuk haargroei weg… Even slikken. Ik liet jongste dochter er ook goed naar kijken en zij zag dat er op een andere plek al babyhaartjes terug kwamen groeien. Dat deed mij wel wat. Gelukkig ben ik bedeeld met een flink stevige bos haar. Om mijn haar weer voller te laten lijken liet ik er wel bijna twintig centimeter afknippen. Laagjes erin zodat mijn haar weer wat slag krijgt. Door de lengte was het te zwaar geworden en viel het slap naar beneden. Wanneer ik nu in de spiegel kijk ben ik weer tevreden met mijn haar.

Zo maak ik stapjes om weer opnieuw op koers te komen na alles wat ik meegemaakt heb. Ik ga twee keer per week naar oedeemtherapie waar mijn hals en littekens gemasseerd worden. Ze brengt tape aan dat er voor zorgt dat vocht via andere lymfeklieren afgevoerd kan worden. Zo krijg ik weer een mooie kaaklijn. Ik volg vier keer per week een yogales. Om mijn geest te voeden en om mijn spieren aan te laten sterken door oefeningen op de yogamat. Afgelopen week sprak mijn yogajuf in de les over harmonie en dat opende ineens mijn ogen. Van kinds af aan zocht ik harmonie. Ik zocht weinig de confrontatie op, juist om harmonie te bewaren. Harmonie voor mijn omgeving dus. Niet harmonie voor mezelf. Ik maakte keuzes omdat anderen dat van mij verwachtten. Niet perse mijn eigen keuze. Ik slikte vaak mijn mening in om de vrede om me heen te bewaren en daarbij rende ik mezelf voorbij. Wat een eyeopener tijdens deze yogales. Hoe leef je dan in harmonie met jezelf? Precies het omgekeerde van wat ik altijd deed. Niet je ergernis voor je houden, niet je misgenoegen inslikken. Niet rekening houden met de mening van een ander en al helemaal niet over je grenzen gaan. Ik was teveel op harmonie in mijn omgeving gericht, in plaats van in mezelf. Weinig compassie voor mezelf. Niet lief genoeg voor mezelf. Geen keuzes maken die perse goed voor mij zijn. De tong staat voor jezelf uitspreken. Misschien is het dan niet geheel toevallig dat juist mijn tong ziek werd? Als ik harmonie wil beleven in mijn lijf zal ik mezelf meer moeten leren uitspreken en juist niet mijn mening inslikken. Ik kan nog meer vertrouwen op mijn intuïtie, een intuïtie is feilloos. Dit bén ik en hier sta ik voor. Hoe vaak nemen we niet een rol aan in gezelschappen, passen we ons aan omdat we onszelf niet durven te zijn? Zo raak je steeds verder verwijderd van wie je dan wel bent. Ik probeer steeds vaker gewoon te zeggen hoe ik me voel, waar ik over twijfel of dat het gewoon even niet zo goed gaat. Mijn kwetsbare antwoord zet een ander namelijk ook aan het denken. Ik heb gemerkt dat het meer verbinding oplevert met de mensen om me heen waardoor ik meer ga voelen dat ik mag zijn wie ik ben, met mijn eigen rafelrandjes. 

Visit in January 2023

ZONDER STEM, ZONDER WOORDEN
Mijn hart past om jou heen.

- Lenette van Dongen

Dikke sneeuwvlokken zie ik langs het glas-in-lood-raam op zolder naar beneden dwarrelen. Lekker warm in bed, net wakker. Ik houd zo van een witte wereld. Het maakt deze bijzondere dag extra speciaal voor mij. Ook bijzonder dat het vandaag Vrouwendag is. Vandaag is namelijk het afscheid van een uitzonderlijke vrouw. Afscheid van mijn cliënte waar ik het aller-langst heb gewerkt. Ruim zes jaar. In het begin woonde ze vlakbij het centrum van Breda en kwam ik drie keer per week bij haar langs. Ik hielp haar met boodschapjes, met voorbereiden van de warme lunch en bracht haar met de auto wekelijks naar kapster Henny. Die bezoekjes wilde ze met de auto, want haar net gekapte haren mochten niet door de war of nat worden. Bij regen droeg ze een ouderwetse plastic kapje en bij wind droeg ze een haarnetje, zo antiek dat ik ze op het eind nergens meer voor haar kon kopen. Toen ze op haar tweeënnegentigste met haar fiets viel kon ze door de blessure plots niet meer zelfstandig wonen en verhuisde ze naar een noodplekje in een dorp zo’n half uur rijden van Breda. Ik bleef haar wekelijks zien in dat verzorgingstehuis. Drie keer per week was nu niet meer nodig, gezelligheid werd een doel op zich. Ons wekelijks ritje naar gezellige kapster Henny op vrijdagmiddag verviel, in het verzorgingstehuis werkte namelijk een huiskapster. Samen lopend boodschappen doen hoefde ook niet meer, ze at in het verzorgingstehuis. Het kwam nu neer op een gezellig bezoek met een kop thee beneden in het tehuis. Of we wandelden naar het dorpspleintje en dronken daar een kop thee met regelmatig een gebakje erbij. Haar geheugen was zo goed. Ik hing aan haar lippen wanneer ze oorlogsverhalen met me deelde. Ze ging tijdens de hongerwinter - zestien jaar oud, haar vader was net overleden - met de kinderwagen van haar jongste zusje en een lege pan erin naar de gaarkeuken om soep te halen. Haar jongere broertjes en zusjes werden door de kerk uit huis geplaatst. Haar moeder kreeg na de oorlog tbc. Mijn cliënte is heel jong gaan werken als conductrice (waar ze veel fooi kreeg op de lijn Hilversum-Amsterdam) en niet als naaister wat haar moeder graag wilde. Naaisters werden oude vrijsters en dat wilde ze niet worden. Haar man leerde ze kennen toen hij uit Indië voor dienstplicht terugkwam. Hij hoorde haar stem zonder haar te zien en besloot dat hij met haar ging trouwen. En zo geschiedde. Ze hebben drie kinderen gekregen. Het noodplekje na haar fietsval was in een grootschalig verzorgingstehuis dus toen er eindelijk, na ruim een jaar wachten, een fijne plek vrij kwam in een piepklein verzorgingstehuisje in een oud kloostergebouw verhuisde ze voor de laatste keer. Nog geen kwartiertje rijden van mijn huis. 

Ik bleef haar wekelijks bezoeken. Een wandelingetje met de rollator buiten om het klooster. Een klein boodschapje bij de banketbakker. Al snel ontdekten we een kaas- en notenboertje waar we elke vrijdag samen een kop thee of koffie dronken. Eigenaar Colin wond ze al snel om haar vinger. Hij kwam altijd een praatje maken bij ons aan tafel. Hij liet ons meeproeven om een keuze te maken tussen de koekjes die bij de koffie geserveerd zouden worden. Hij trakteerde ons op een gebakje wanneer we een paar keer niet geweest waren en hij ons zo gemist had. Onze stamkroeg noemden we het liefkozend. Ik kon altijd enorm met haar lachen. Ze had een geweldige humor. Ze was heel goed met taal. Daarom was het extra zwaar dat juíst zij afasie kreeg na een hersenbloedinkje, in januari. Ze kwam moeilijk uit haar woorden. Ondanks dat ik aan het herstellen was van mijn operatie bracht mijn lief mij naar haar toe. Ik zonder stem en zij zonder woorden. We hielden elkaar’s hand vast. Drie dagen voor haar overlijden werd ik door haar kinderen gevraagd afscheid te komen nemen. Ze had weer een hersenbloeding gekregen en kon niet meer lopen. Ze deed haar ogen niet meer open. Ik zat naast haar bed, hield haar hand vast. Ik wist dat ze voelde dat ik er was. Ik praatte tegen haar. Ze probeerde af en toe een stootje geluid uit te brengen. Haar handen reageerden op mijn woorden. Ze is overleden met een flinke dosis morfine. Zesennegentig jaar oud. Het duurde lang voor haar. ‘Ze willen me daarboven niet hebben’ zei ze regelmatig. Of ‘Ik kan de trap naar boven nog niet vinden’. Op haar informele afscheid laten de verhalen van haar kinderen, kleinkinderen en oudste vriendin Leny me voelen wat een veelbewogen leven ze had geleid. Haar jongste zusje Ans is ook op het afscheid. Ik had mijn cliënte jaren geleden een keer naar de omgeving van Nijmegen gereden, naar Ans. Ik zou daar anderhalf uur in de buurt gaan wandelen en de zussen zouden zo quality time samen hebben. Ans stond erop dat ik bleef. In haar prachtig karakteristieke tuin aten we versgebakken appeltaart. Ans droeg een mutsje, ze was kaal van de chemo. Ik voelde me bezwaard om te blijven lunchen, maar de zusjes wilden het perse. Zo aten we met z’n drietjes van de borden van hun ouders. Hun gedeelde oude herinneringen maakten de lunch onvergetelijk. Soms liet ik voor Ans een briefje achter als ik wist dat ze op bezoek kwam bij haar zus. Zij schreef mij er een terug. Soms belde Ans toevallig wanneer ik er was. Op het intieme afscheid loop ik op Ans af. Ik herken haar amper met een volle bos haar. We moeten allebei huilen. Ze had mijn geschiedenis al vernomen via haar zus. Zo lang we praten houdt ze me mijn handen vast. Tussen de getoonde fotocollage zit een foto van mij en mijn cliënte op een duofiets. Ik word tijdens een speech bedankt en er wordt opgemerkt dat ik zoveel betekend heb voor haar. Heel mooi dat ik dit voor haar heb kunnen doen. Betekenisvol. Ze maakte zich het laatste half jaar zoveel zorgen om mij. Jammer dat ze nét niet meegekregen heeft dat ik genezen ben.

LOVE conquers all

VROUWELIJKE KRACHT
‘Ik dacht dat ik mijn vrouwelijke kracht kwijt was, maar door de klanken voel ik haar weer…’

- Marie-Claire van den Berg

“Mam, hij schreeuwde tegen me dat ik vandaag op papier moet bewijzen dat er één maand opzegtermijn is. En dat de kamer he-le-maal leeg gehaald moet worden.” Een telefoontje van jongste dochter uit Maastricht. Het is dinsdagochtend, de laatste dag van februari. Daarna dreigde de horror huurbaas dat ze goed moest oppassen anders zouden de boetes per dag opstapelen. Hij doelde op het betalen van de niet-bestaande tweede maand opzegtermijn. Na dit beangstigde telefoontje had ik gauw onze advocaat Wim gebeld om zijn bevestiging te vragen dat wij écht in ons recht stonden. Onze advocaat kent dit huurcontract op z’n duimpje want hij is met een rechtszaak bezig tegen deze huurbaas. Hij vindt het schandelijk dat de huurbaas zó tegen haar schreeuwde door de telefoon over iets dat geheel onterecht is. Dochter gaat komende maand uiteraard geen huur betalen. Ze had op het moment van het bedreigende telefoontje college op de universiteit en gelukkig stonden er meisjes bij haar. Eentje hield haar hand vast, dochter was best zenuwachtig, en zat snel op haar mobiel te zoeken naar bewijzen dat dochterlief in haar gelijk stond. Dochter schreeuwde net zo hard als hij terug dat ze in haar recht stond en heeft zélf het telefoongesprek verbroken. De zondagmiddag ervoor hadden we op haar kamer ingepakt in dozen en het bed uit elkaar geschroefd. Op maandagmiddag hadden we met een bestelbus de spullen overgeheveld naar haar nieuwe studio en een zitbank opgehaald uit een ander studentenhuis. Om te voorkomen dat de horror huurbaas ook de borg van deze dochter niet zou terug betalen heeft mijn lief dezelfde dinsdagmiddag mij en middelste dochter van huis opgehaald om spontaan voor de derde keer op rij naar Maastricht te rijden. Ik had een emmer met restant muurverf, een eerder gebruikt blik lak, vulmiddel voor gaatjes, kwasten en rollers klaargelegd. Ook een stanleymes om de nieuwe vloerbedekking in repen te snijden, kruiskoppen en schroevendraaiers om de gordijnen en plafondlamp te verwijderen, en een föhn en wasbenzine om het folie van het raam te peuteren. Het op en neer rijden kostte ons de meeste tijd. We hebben daar in ruim twee uur de boel aan kant gemaakt. Een meisje die vorige zomer uit dit huis verhuisde had destijds een boze brief van de horror huurbaas ontvangen met wat ze allemaal moest betalen of vervangen na oplevering. Dat lijstje had ze met ons gedeeld, we hebben alles af kunnen vinken. Het gaf ergens ook een goed gevoel. We hebben de hele kamer gestript precies zoals hij wilde. Spiegel van de deur gehaald en deur opnieuw gelakt, lamp van het plafond gehaald, boekenplanken van de wanden gehaald en alle gaatjes gevuld. Wanden opnieuw geschilderd en een IKEA kledingrek eruit gesloopt. Er bleef een kaal raam zonder vitrage, overgordijnen en raamfolie over en een kale houten planken vloer. De studentes hadden eerder gezamenlijk een hospiteeravondje georganiseerd waar vijf meiden op af kwamen. Er mogen van de huurbaas alleen Nederlandstalige meisjes wonen. Het uitgekozen meisje bleek toch een andere kamer gevonden te hebben. En zo ging het met nog drie meiden die allemaal op het laatst afzegden. Zelfs tot op de dinsdagavond dat wij aan het klussen waren belde nog een meisje af. Anders hadden we de aankleding over kunnen doen naar het nieuwe meisje. Helaas. De kamer staat nu leeg. Over twee weken verhuist een andere bewoonster  en staan er zelfs twee van de vier kamers leeg. De sfeer onderling in dat huis was altijd heel kil door het harde regime van de huurbaas. Wat een verschil met het nieuwe studentenhuis waar dochterlief nu woont. Een normale huurbaas. Jongens en meiden wonen samen. Ze koken en eten met elkaar in de grote keuken met eettafel. De stemming is zó anders!

Terwijl ik in de keuken thee voor mij en mijn yogajuf zet vertel ik haar mijn relaas. We komen erachter dat ik precies een half jaar in m’n medische traject zit. Ze vindt me zo dapper en moedig zoals ik er nu bij sta na dat al geweld wat me het laatste half jaar is aangedaan. Mijn yogajuf is  vanmiddag hier thuis voor een privé kaakyoga les. Samen gaan we ontspannen op onze matjes in de achterkamer zitten. Met kaakyoga maak je het bindweefsel losser rondom je kaken, schouders en nek. Ook je spieren op die plekken maak je soepel en sterk. Precies wat ik nodig heb na het trauma dat ik in dat gebied heb opgelopen. Ze leert me dat ik lief voor mezelf mag zijn maar ook juist lief moet zijn voor het trauma in mijn lijf. Ze leert me bewust te zijn van een goede lichaamshouding, die - naarmate het yogaproces vordert - steeds natuurlijker gaat aanvoelen. Op dit moment loop ik vaak met mijn schouders naar voren… Ik krijg van haar mogelijkheden aangereikt om te verzachten: fysiek én in mijn gedachten. Ze leert me mijn gezicht, kaken en hals te masseren. Met mijn vingers (in mijn mond) maar ook met een massagebal vlak langs mijn oren. Er gebeurt van alles met me. Soms laat ik mijn tranen gaan, er komt veel verdriet en medelijden voor mezelf los. Zij is zo lief met woorden. Ze zegt een paar keer dat ik heel mooi ben terwijl ik me nu helemaal niet mooi voel met de verdikking en een litteken in mijn hals. De slis die ik de ene dag wel en de andere dag niet heb. We doen oefeningen om mijn hoofd en nek te leren ontspannen met een band. Heerlijk om dat te ondergaan. Om vitale levensenergie te laten stromen. Ze laat een boekje achter met veel oefeningen. Ze adviseert me om een keer cranio sacraal therapie te doen om disbalans in mijn lijf te herstellen. Ondertussen zitten de poezen relaxt om ons heen en proberen we zoveel mogelijk in het huidige moment te zijn. Te verstillen. Niet bang om wat er nog gaat gebeuren en geen pijn uit het verleden. In het nu.