So much fun at Easter egg hunt, also in our greenhouse!

PANNENKOEKEN
‘Het grootste geschenk dat je iemand kan geven is oprechte aandacht.’

- Richard Moss

Zo’n fijne werkdag achter de rug! Ik had een avonddienst en die beginnen bij ons tien voor vijf in de middag zodat we in zo’n tien minuten een overdracht kunnen krijgen van de middagdienst. De meeste bewoners kende ik al van mijn vorige dienst. Soms is dat helemaal niet het geval, dan zijn de wisselingen op de kamers kort op elkaar. De laatste weken, eigenlijk maanden, hebben we bewoners in het hospice die wat langer bij ons zijn. Iedereen die bij ons komt wonen heeft van de huisarts een levensverwachting van drie maanden of korter. Soms blijkt dat een stuk langer te zijn. De huidige bewoners komen graag aan tafel eten in onze woonkeuken. Ze hebben onderling een klik, zijn geïnteresseerd in elkaar. Uiteindelijk zitten ze in hetzelfde schuitje natuurlijk en dat verbindt. Op één van de kamers woont sinds kort een deelneemster van Vierhetleven dus ik ken haar al zo’n twee jaar. Bij haar achternaam. In het hospice gebruiken we over het algemeen de voornamen. Best wennen om deze heel aardige, lieve, wijze en respectvolle dame bij haar voornaam te noemen. Ze is tientallen jaren juf op een grote, bekende basisschool in onze stad geweest. Ze staat ontzettend positief in het leven en is heel dankbaar. Een voorbeeld voor velen. Ze kent erg veel mensen uit Breda en gelukkig herkende ze mij ook meteen toen ik voor het eerst op haar kamer kwam. Ook zij eet graag gezamenlijk mee aan de grote eettafel. Ze is een mensenmens. En ze is vandaag negentig jaar geworden! Ze wilde het in eerste instantie niet vieren, maar uiteindelijk toch maar wel. Ze had drie taarten besteld bij de beste bakker in mijn dorp. Voor al haar verjaardagsbezoek natuurlijk en voor ons, personeel. Ze wilde graag een pannenkoekenfeestje dus bakten de verpleegkundige en ik kleine pannenkoekjes, alles gedaan met één koekenpan. Dat ging langzaam, maar de sfeer aan tafel was er niet minder op. De kookvrijwilligster had die ochtend verse tomatensoep gemaakt dus die soep serveerden we in kleine porties vooraf. We hadden de tafel groots gedekt. Jam, chocoladepasta, pindakaas, slagroom, poedersuiker en schenkstroop op tafel gezet. Alle bewoners waren uitgenodigd voor pannenkoeken en ze kwamen ook allemaal. Eén mevrouw was te ziek om uit bed te komen maar ze wilde dolgraag een versgebakken pannenkoek. Eén bewoner had kort voor de maaltijd het gevoel gehad dat hij dacht bijna te sterven. Hij was wat angstig, daardoor benauwd en wilde graag afgeleid worden. Hij kwam ook eten aan tafel. Zodoende hadden mijn collega en ik ook ruim twee uur de tijd om er aan tafel bij te zijn. De kamers waren tenslotte leeg. Ook wij aten ieder een kop soep en twee pannenkoeken. We sloten allemaal af met een stuk slagroomtaart. Tijdens het diner werd er twee keer aan de voordeur gebeld en bracht ik de jarige job het cadeau dat ze uitpakte aan tafel. Toen iedereen weer op de kamer terug was heb ik de keuken flink opgeruimd en ben daarna bij de mevrouw, die in bed lag, gaan zitten. Ze had net een telefoontje gehad van haar zoon en ze was een beetje paniekerig daarvan. Ik ging op mijn hurken zitten en legde mijn hand op haar buik en vroeg haar ernaar toe te ademen, haar ademhaling zat zo hoog. Ondertussen vertelde ze over haar twee zonen en haar man die heel jong overleden was. Ze werd zo verdrietig van de gedachte haar zonen te moeten achterlaten. ‘Heeft u het daar met uw zonen over gehad?’ vroeg ik haar. Dat had ze niet, want dat zou ze juíst verdrietig maken. De grote roze olifant in de kamer. ‘Misschien is het voor uw zonen wel heel fijn dat u uw verdriet benoemt zodat zij een opening zien om ook hun gevoelens met u te delen? Hoe fijn zou dat voor jullie alledrie zijn?’ Wanneer zulke gevoelens uitgesproken worden kan dat, denk ik, zorgen voor verbinding. Ze werd heel rustig van dit voorstel, dacht erover na en zei kort daarna dat ze het een heel fijn idee vond. Ze beloofde me dat ze het morgenochtend meteen ging doen. Ze was heel dankbaar dat ik de tijd had genomen om naar haar te luisteren en met haar te ademen. Het voelde heel fijn om betekenisvol te kunnen zijn voor haar. Later bespraken wij als collega’s deze avond samen op kantoor nog even na. De onvergetelijke maaltijd voor de bewoners met de juiste vibe in de keuken. Het rustige gesprek vooraf met de meneer die dacht dat zijn einde snel naderde en het aandachtige gesprek met de dame in bed achteraf.  Wat een heerlijke dienst was dit! Ik zweefde daarna in de donkere avond op mijn fiets naar huis. 

Pasen. Bij ons thuis twee dagen van rust maar ook van kleine tradities of rituelen. Onze meiden kwamen thuis. We ontbeten lang en uitgebreid met elkaar in pyjama. Tafel mooi gedekt. Met kaarsen op tafel en op elk bord een grote chocoladehaas. Veel lol met eitjes zoeken in de tuin. Geen hoogstandjes, geen stress. Geen feestelijke kleding, ‘op je Paasbest’ houdt bij ons thuis in wat je lekker vindt om te dragen. We ontvangen nooit bezoek deze dagen, en gaan ook nooit op bezoek. Deze dagen zijn een uitgelezen remedie tegen het stressgevoel, omdat we steeds maar van alles moeten. Van onszelf en van de buitenwereld. Wij pakten met Pasen samen een bioscoopfilmpje, liepen hard, wandelden in de stuifduinen bij Drunen en aten in de avond iets wat we allemaal lekker vinden. Verse asperges met ham en gepocheerde eitjes, en de tweede dag draadjesvlees met rode kool. Ik heb op een bepaalde manier best een rustig, saai leven. De zorg voor de tuinkas, zorg voor de tuin, zorg voor de poezen, zorg voor mezelf, zorg voor mijn gezin en zorg voor ons fijne huis. Toch, wat is er eigenlijk saai aan de toegewijde zorg voor de plek waar je dagelijks ontwaakt en slaapt, waar je eet, drinkt, liefhebt en je vrienden ontvangt? Iedereen weet dat alles om je heen voortdurend verandert, dat de wereld nu eng is en het leven grillig en dat alles zomaar afgelopen kan zijn. Het kleine dagelijks leven vormt voor mij een krachtige verdedigingsstrategie. Het biedt mij voorspelbaarheid en daarmee een geruststellend gevoel van veiligheid. A little love and affection in everything you do. Van huiselijke bezigheden word ik niet alleen rustig, ik schiet er ook nog wat mee op. Ze zijn belangrijk. Het dagelijks leven is een sterk onderschatte bezigheid. Dieren in het wild zijn het grootste deel van hun tijd bezig met voedsel vergaren en een veilige slaapplek regelen. Het dagelijks leven is in feite het échte leven.

Celebrating my B-day with lunch and a citywalk!

IKAGAI
‘Blijf trouw aan jezelf, een origineel is meer waard dan een kopie.’

- Suzy Kassem 

Enorme regen- en hagelbuien vallen er vandaag. Vanmorgen ben ik met een kletsnatte trainingsbroek en sokken aangekomen bij de yogaschool. Fietsen leek me meteen al geen goed idee. Een paraplu leek me ook geen geweldig idee met de keiharde windvlagen. Dus lopend in mijn regenjas was ik vertrokken. Halverwege de les was m’n broek aardig opgedroogd. Terug bracht een yogamaatje mij thuis met de auto. Na de lunch vertrok ik op de fiets naar een workshop van mijn werk in het hospice. Ik was nog geen vijf minuten onderweg toen het ineens donker werd en ik wederom nat geregend werd. Ik had deze keer wél een paraplu mee; heel kort na het uitklappen was ie al de andere kant op gewaaid… Ik arriveerde met verkleumde handen maar wel op tijd. De workshop werd gegeven door ritueelbegeleider Hanny. Ze vertelde ons, vrijwilligers, over levenseinde rituelen. Samen stilstaan bij het naderende afscheid kan helend zijn voor de betrokkenen. Dat zie ik terug in ons hospice. Soms kunnen er op weg naar het sterven hindernissen opduiken zoals onuitgesproken zaken, onverwerkte emoties, of het gevoel dat het leven nog niet ‘af’ is. Door Hanny’s praktijkvoorbeelden begon ik te herkennen wat ze bedoelt. Niet een klinisch einde waar familieleden of vrienden aan het bed zitten en er niets over de dood gezegd wordt. Misschien wordt er over ditjes en datjes gesproken maar niet de verzoening of het troosten dat zo nodig is. Zo’n levenseinde ritueel lijkt misschien nog het meest op een ziekenzalving van vroeger, door de kerk. Een stervende heeft liefde en aandacht nodig. Samenzijn en verbinding. Een ritueel lijkt me heel fijn voor een aankomend overlijden of een geplande euthanasie. Een ritueel staat altijd voor een nieuw begin en afsluiting van een periode. Bijvoorbeeld bij ondertrouw, de stap naar de kleuterschool, een eigen huis of een geboorte. Waarom niet bij een overlijden? Ik denk dan aan geliefde muziek, geuren van bijvoorbeeld weggevallen moeder of partner of voorwerpen met betekenis. Eigenlijk alles wat een thuisgevoel geeft. Ik stel me voor dat er veel aanraken, mooie woorden, kaarslicht en aankijken bij komt kijken. Aandacht en liefde maakt alles zachter. Een persoonlijk levenseinde ritueel geeft ruimte aan wat er nog gezegd, gevoeld of gedeeld mag worden. Vanuit verbinding samenkomen verlicht het hart en geeft troost voor de stervende én de dierbaren. Zodat ze samen op een liefdevolle manier het leven mogen afronden. Ik heb in het hospice wel eens eenzame momenten gezien voordat een bewoner in sedatie ging. Er op staan dat er niemand bij is bijvoorbeeld. Ik heb wel eens een fotolijst van de overleden partner op de borst van een bewoonster mogen leggen vlak voor de sedatie. Ik had zo’n iemand een ritueel gegund. Ik kan dat op zo’n korte termijn niet oplossen, want voor zo’n mooi levenseinde ritueel worden veel gesprekken vooraf gevoerd om te leren wat iemand écht nodig heeft. Een ritueel vraagt om een zorgvuldige begeleiding en kennis van symboliek, rouw, spiritualiteit en het stervensproces. Met aandacht voor de juiste woorden en handelingen. Dat is niet iets voor de vrijwilliger van het hospice, zoals ik. Deze bewoonster met het fotolijstje heb ik lieve woorden in haar oor gefluisterd en een kus op haar wang gegeven. Toen ik weg ging zag ik tranen op haar wangen. Ik heb een paar keer bij de allerlaatste ademteug van een bewoner mogen zijn omdat er op dat moment geen familie of vrienden bij waren. Hoe mooi had dan zo’n warm ritueel voorafgaand aan die dag van overlijden zijn geweest?

In Japan hebben ouderen een doel in hun leven. Een reden om in de ochtend op te staan. Ze hebben het gevoel dat ze een waardevol onderdeel van de samenleving zijn. Ze koken, tuinieren, maken meubels, of muziekinstrumenten, doen vrijwilligerswerk, zorgen voor (klein)kinderen of scheppen kunst. Dat heet Ikagai, vrij vertaald een reden van bestaan. Zingeving doet ertoe. Gezonde voeding en regelmatig bewegen is natuurlijk ook heel belangrijk, maar betekenisvol zijn en sociale contacten zijn reuzebelangrijk om fijn oud te worden. Dat kan wel meer dan tien jaar langer leven schelen! In Nederland daarentegen kan eenzaamheid nog wel eens de kop op steken… Japanners zitten dicht op de grond om te eten of te drinken en ze staan per dag wel een keer of dertig op van de grond - ook de tachtig-, negentig- en honderdjarigen. Dat is nog eens gezond! In Japan worden mensen dus beduidend ouder dan in andere delen van de wereld. Ik ben heel benieuwd naar dat bijzondere land dat uit meer dan veertienduizend eilanden bestaat. Zitten Japanners inderdaad allemaal op de grond theeceremonies te doen en zitten ze op de grond maaltijden tot zich te nemen? Ik denk dat wij een enorme cultuur shock gaan meemaken. Ik word blij als ik aan ons komende bezoek aan Japan denk. Ik ben heel nieuwsgierig naar dat land én naar hun bijzondere mensen. Ik denk dat ze er heel gezond eten. Alles met aandacht bereid. Lokale ingrediënten. Japanners eten trouwens volgens het principe Hara Hachi Bu. Het is een eeuwenoude Japanse wijsheid dat betekent: eet tot je tachtig procent vol zit. Deze gewoonte helpt overeten te voorkomen door te stoppen met eten voordat je een volledig verzadigd gevoel hebt. Deze eenvoudige regel zit diep verweven in hun cultuur en wordt generaties lang doorgegeven. Kunnen mijn lief en ik dat misschien ook overnemen? In Japan is eten een sociaal, langzaam en bewust ritueel. Mensen nemen de tijd, eten in gezelschap, en spreken vaak de woorden Hara Hachi Bu hardop uit vóór de maaltijd, als een soort mentale reminder. Japanners hebben daardoor een gezonder gewicht en een hogere levensverwachting dan wij in het Westen. Al vraag ik me wel af of ze dat in de moderne miljoenenstad Tokio (veertig miljoen inwoners!) ook doen. Tokio is de allergrootste en drukste hoofdstad van de hele wereld… Wij gaan trouwens buiten Tokio wonen. Zo’n drie kwartier met de sneltrein. Het land intrigeert me enorm door hun oude geschiedenis, hun cultuur, hun eeuwenoude tradities, hun geloof en vele tempels, het prachtige schone landschap met bergen en rivieren en hoe ze dagelijks leven. Ik wil musea bezoeken, tempel hoppen en natuurlijk tijd in hun natuur doorbrengen, thermale baden nemen en kleurrijke herfstbladeren zien. Op de zuidelijke eilanden zijn zelfs een aantal tropische stranden die ik ook graag wil bezoeken. Japanners houden zelf veel van kamperen en daarom zouden wij ook een geweldige roadtrip door het land kunnen maken. Ik ben zó benieuwd wat ons allemaal te wachten staat in dat verre land dat óók de bakermat is van Hello Kitty, themacafé’s en anime.

Two days ago in Loonse & Drunense Duinen!

DINGEN DIE WE TOEN VERZWEGEN
‘The thing I love about me is you, don’t wanna know who I’d become if you were gone.’

- MAX & Andy Grammer

‘Wat is er gebeurd met al die dingen die we denken en voelen, maar verzwijgen?’ Deze mooie romantische zin deed mij mijmeren over mij en mijn lief. Volgend jaar veertig jaar samen maar hebben wij onze gevoelens en gedachten voldoende gedeeld? Vooral tijdens het snelle leven dat we vroeger leidden? Nu hebben we meer tijd om erover na te denken. Belangrijker nog, nu hebben we de mogelijkheid om gedachten en gevoelens van destijds te delen met elkaar. Ik dacht aan onze eerste kus. Ik geloof niet dat we dat daarna uitgebreid besproken hebben. Nu zou ik met hem wel eens terug willen gaan naar dat moment. Het gebeurde tijdens een vrijdagmiddagborrel van de faculteit. We zonderden ons af in een lege collegezaal. ‘Wat voelde en dacht jij eigenlijk toen?’ Of het moment dat we elkaar voor het eerst zagen. Hij weet nog precies waar hij me voor het eerst zag. Ik moet eerlijkheidshalve bekennen dat ik me het moment dat ik hem zag niet meer voor de geest kan halen… Ik had de introductieweek van mijn studie Chemie gemist, want ik was nog aan het feesten op Ibiza. Ik liet me pas zien tijdens het allereerste college-uur in een best grote collegezaal. Mijn eerste keer vanuit huis in Hoorn met de bus naar het station vertrokken, trein naar Amsterdam-Sloterdijk gepakt en vervolgens de bus naar de VU op de Boelelaan. Ik moest het gebouw van de scheikundefaculteit nog vinden, en toen de juiste collegezaal. Ik kwam te laat. Dat moment weet ik nog precies. Ik stond voor die grote bordeauxrode, gesloten deur en ik hoorde iemand binnen luid een hoorcollege geven. Ik móest die deur openen… Ik kwam bovenaan in de zaal binnen en beneden zaten alle studenten op de eerste rijen te luisteren. Ik keek naar beneden, de studenten keken juist allemaal naar boven. Voornamelijk jongens in de zaal, meisjes studeerden in die tijd nog niet zo vaak exacte vakken. Ik liep die trap af. We weten beiden nog precies wat ik droeg. Cowboylaarzen onder een witte spijkerbroek, geblondeerd lang haar met een restje permanent en hartstikke zongebruind. Een rank figuur en pas achttien jaar oud… Ik ging ergens aan de buitenkant zitten, klapte mijn tafeltje uit en pakte mijn ringband plus pen om aantekeningen te gaan maken. Mijn lief herinnert zich dit moment nog als de dag van gisteren. Ik neem aan dat we elkaar in de koffiepauze erna voor het eerst écht ontmoet hebben, maar daar herinner ik me niks van anders dan dat er heel veel studenten waren om mee kennis te maken. 

Tegengesteld aan de gevoelens van onze eerste kus hebben we de gevoelens op onze trouwdag wel heel uitgebreid nabesproken. Eigenlijk omdat we beiden best teleurgesteld waren. De verwachtingen waren veel te hoog na een ge-wel-dig vrijgezellenfeest. De grote gevoelens en wat we dachten tijdens de geboorten van elk van onze drie dochters hebben we vaak gedeeld, ook met de kinderen zelf. Mooie gelukkige verhalen. Oudste die eerst met haar handje naar buiten kwam (‘wat een beleefd kind is dat’ zei de gynaecoloog met een knipoog) om haar vervolgens met een spoedkeizersnede ter wereld te brengen. Ze had drie keer de navelstreng om haar nekje. De schok van de Amerikaanse dokter die zei ‘It’s a girl!’ terwijl wij meenden zeker te weten dat de volgende een jongetje zou zijn. Onze jongste die met blauwe lipjes geboren werd en niet meteen huilde tot ze op de koude gang werd meegenomen in de armen van de verpleegster. Het wonder! De liefde! Deze grote sentimenten versterken de verbinding in ons gezin maar ook tussen ons tweetjes. Ik herinner me vele jaren voordat er kinderen kwamen de grote, gedeelde teleurstellingen die we beiden voelden wanneer een Amsterdams huurhuisje dat we bezichtigd hadden wéér niet voor ons bestemd was. Uiteindelijk kregen we een geweldig benedenhuis vlakbij de Javastraat met zelfs een tuintje en een appelboom in het midden van het grasveldje. Gedeelde herinneringen en gevoelens bepalen de identiteit van onze relatie. Ik denk aan de jaren dat we in het buitenland woonden. Eerst met alleen ons oudste kind, toen anderhalf jaar oud. De reizen die we in The States maakten! We kwamen terug met twee kindjes. Daarna met drie kindjes naar Spanje verhuizen, toen was jongste net geen twee jaar oud. Een geweldige tijd als gezin waarin we ook weer bereveel reisden. Zoveel herinneringen! De laatste uitzending waren ze alweer een stukje ouder. De twee oudsten op de middelbare school en de jongste maakte de lagere school daar af. Daar hebben we ons als gezin extra goed kunnen verbinden door gezamenlijk uitdagingen aan te gaan zoals een nieuwe taal leren, samen in m’n Jeep de weg naar de drie schoolgebouwen vinden door de onbekende stad, uitvinden welke dagen nou een schooluniform verplicht was en vooral wanneer niet. De gevoelens van wanneer het misging worden nog regelmatig besproken en gedeeld. Er kan nu om worden gelachen. Mijn lief en ik kunnen samen alles aan weet ik. Grote keuzes maken kunnen wij samen heel goed. We zijn avonturiers en optimisten, niet bang en vertrouwen erop dat het goed gaat. De angstige gevoelens en onzekerheid die kwamen kijken op het medische pad dat ik ruim drie jaar terug startte kunnen we écht met elkaar bespreken, en samen in groeien. Als optimisten hebben we beiden nooit gedacht dat het verkeerd zou kunnen aflopen… In de loop van de tientallen jaren is onze relatie steeds veiliger en intiemer geworden. Natuurlijk komt dat ook door een milder oordeel en emotioneel stabieler zijn. Wat er gebeurd is met al die dingen die we dachten en voelden maar toen verzwegen, daar kunnen we nu op terugkijken en alsnog samen delen…

Japan!

KOSMOPOLIETEN
‘Japan is the most intoxicating place for me. The Japanese culture fascinates me: the food, the dress, the manners, and the traditions. It's the travel experience that moved me the most.’ 

- Roman Coppola 

Die middag waarop de dame van Personeelszaken belde waren mijn lief en ik toevallig samen aan het lunchen in de achterkamer. Zijn telefoon ging. ‘Ik neem hem even boven op mijn werkkamer’ zei mijn lief. ‘Zal ik met je meegaan?’ stelde ik voor. Zo kwam het dat ik met gekruiste benen op de grond zat met mijn bordje op schoot, mijn lief op zijn bureaustoel achter zijn beeldgesprek en wij tegelijkertijd hoorden dat de deur naar een nieuw expatleven opengezet was. Na het gesprek vlogen we elkaar in de armen. Het is gelukt! Mijn lief heeft een nieuwe baan! Dit is het resultaat van zijn keuzes en zo was hij ook de architect van onze toekomst. Ongeveer een kwart van de Nederlanders is ongelukkig met zijn werk. Mijn lief is al een jaar lang ontevreden met zijn destijds aangewezen nieuwe functie. Hij was begin vorig jaar overgeplaatst en had na een kennismakingsbezoek in Duitsland de overstap geweigerd maar hij bleek helaas niks in te brengen te hebben. Zo kwam het dat hij inmiddels alweer een jaar lang doordeweeks in Aachen werkt en woont. Lang niet iedereen durft de stap te nemen om het roer om te gooien, maar mijn lief had na een half jaar - die voor hem immens lang duurde - de stoute schoenen aangetrokken. Hij had tegen zijn leidinggevende gezegd dat hij zeer ongelukkig werd van zijn werkzaamheden. Kleine keuzes lijken klein… maar ze bepalen je richting. Hij had aangegeven weg te willen. Hij had afgelopen zomervakantie voor zichzelf de keuze gemaakt, en nu had hij het openbaar gemaakt. Zelf had hij ook wat buiten zijn bedrijf rondgekeken maar het lukte hem niet een andere interessante baan te vinden. In november kwam zijn bedrijf met twee functievoorstellen. Eentje had mijn persoonlijke voorkeur maar die werd het helaas niet, bleek al snel. De andere functie, héél ver van huis, sprak mij vanwege onze privésituatie niet perse aan. Die baan bleek uiteindelijk bijna onbereikbaar, omdat vanaf november elk sollicitatiegesprek weer opgevolgd werd door een volgende. Maar liefst acht gesprekken voor één andere baan binnen hetzelfde bedrijf! Mijn lief nam na bijna vier maanden lang sollicitatiegesprekken voeren automatisch afstand van de situatie. Het voelde alsof het buiten zijn controle lag. Zijn geduld raakte op. Na zoveel sollicitatiegesprekken met als antwoord steeds wéér een nieuw gesprek met andere mensen in de organisatie, lieten wij de controle los. Het leverde hem alleen maar stress en frustratie op. Mijn lief zat inmiddels bijna een jaar op de functie waar hij weinig verbinding mee voelde en dat veranderde ook niet. Om ons heen hoorden we steeds vaker verhalen van mannen van dezelfde leeftijd als mijn lief die zonder werk kwamen te zitten. Bijna uitzichtloos probeerden zij een nieuwe baan te vinden. Voor een blanke man die tegen de zestig loopt is dat tegenwoordig flink moeilijk. Doemscenario’s popten bij ons op als  ‘Stel dat dit pad ons geen andere baan gaat opleveren?’ of ’Stel dat het bedrijf überhaupt geen geschikte functie kan vinden?’ en ‘Stel dat ze ons een zak geld aanbieden, én een ontslagbrief?’. Hoe meer maanden verstreken en hoe meer uit de sollicitatiegesprekken geen concrete uitkomst volgde hoe meer ik ging relativeren. Ik kreeg tijd om naar deze verhuizing toe te groeien. Ik ging uiteindelijk verlangen naar een positieve uitkomst. Ookal zou het dan heel ver van thuis zijn. Mijn lief mag nog een aantal jaren werken voordat hij met pensioen kan. Stel dat we dat veraf wél op een gelukkige manier kunnen waarmaken? Mijn lief en ik zijn kosmopolieten, wij voelen ons wereldburgers die zich overal ter wereld thuis kunnen voelen. Wij zijn vaak internationaal georiënteerd, tolerant en nieuwsgierig. Zigeunerbloed. Wij hebben in Massachusetts en Alabama gewerkt en gewoond, maar ook in Spanje en Mexico.  Succes is geen gebeurtenis. Het is persoonlijke ontwikkeling. Je krijgt niet wat je wilt. Je krijgt wat je wordt. Mijn lief wordt weer industrieel directeur wat hij zo fijn vindt om te doen. In het land van de rijzende zon. Japan. Hij had verantwoordelijkheid genomen en dat bleek de sleutel tot zijn vrijheid. Wij hebben deze kans met beiden handen aangenomen. We zijn heel dankbaar dat dit ons gegund is binnen zijn internationale bedrijf. Dat is de betekenis die ik eraan wens te geven. Juíst doordat dit proces zoveel maanden duurde kreeg ik de kans om mijn mening om te buigen. Ik zag uiteindelijk dat dit de oplossing was voor onze ongezonde situatie. Nieuwe horizonten en opwaartse kracht. Precies op tijd.

Ik schrik wakker van mijn rinkelende telefoon. Ik was kennelijk even weg gedommeld op de bank.  Het bleek toch later dan ik dacht toen ik ‘t telefoontje uit Aachen aannam. Door het telefoontje van mijn lief was ik op tijd om me voor te bereiden op een avondje uit met vierhetleven. Ik was die ochtend al om zeven uur opgestaan om snel te ontbijten, want ik moest drie uur nuchter zijn voordat ik de geplande echo had in het Erasmus ziekenhuis. Ik had al een tijdje een niet-pijnlijke bult tussen mijn heupbot en lies zo groot als een grote knikker - een reuzebonk van vroeger zeg maar. Onze jongste dochter wees me erop toen ik er weer eens mee zat te spelen door het heen en weer te duwen. Ik noemde de bobbel tijdens mijn controle bij de kaakchirurg. Ze wilde alles uitsluiten met een echo. De arts die de echogram maakte stelde me meteen gerust door te zeggen dat het écht niks met mijn lymfeklieren te maken had. Zo’n geruststelling is natuurlijk het mooiste om te horen voor mij en mijn gezin. Opluchting, want stel je voor dat die uitzaaiing van destijds..? Ik ben nu drie jaar kankervrij maar helaas nooit meer zorgeloos. Nog even gezellig geluncht bij middelste dochter in Rotterdam en weer terug naar huis. Daar stortte ik op de bank van vermoeidheid in slaap. De leuke avondshow ‘Ramses enzo’ van pianist Cor Bakker en acteur/zanger Maarten Heijmans was een muzikale ode aan Ramses Shaffy doorspekt met anekdotes, ontroering en humor. Ik vond het een heel verrassende en vermakelijke avond. Ze bundelden hun talenten om de mooiste nummers zoals ‘Zing-Vecht-Huil-Bid-Lach-Werk en Bewonder' en 'Laat me' ten gehore te brengen. Ook een prachtig liedje van Kermit de Kikker en Michael Jackson. Ook voor mij onbekende muziekstukken waarvan sommigen heel klein en sommige juist héél uitbundig ten gehore werden gebracht. Na middernacht stopte ik mijn sleutel weer in het slot van de voordeur waarna ik nog niet meteen kon slapen…

Cosy lunch together!

VOICE OF FREEDOM
‘Jazz stands for freedom. It's supposed to be the voice of freedom: Get out there and improvise, and take chances, and don't be a perfectionist - leave that to the classical musicians.’ 

- Dave Brubeck

Precies één week na Chinees nieuwjaar, de start van het jaar van het Vuurpaard, vernamen wij dat we een groot avontuur zullen aangaan. Amper een week nadat een krachtige astrologische periode was aangebroken staat ons leven - die al een paar maanden on hold stond omdat we elke week konden vernemen of mijn lief een nieuwe baan zou hebben - ineens op z’n kop. In de startblokken voor een zeer grote verandering. Een internationale verhuizing. Diezelfde avond van het heuglijke nieuws begon bij mij de griep. Een zware griep. Het startte met keelpijn en spierpijn in mijn onderrug en bovenbenen. Hoofdpijn. Zó hard hoesten om het slijm uit mijn longen te krijgen dat mijn schedel bijna knapte van de pijn. Ik moest me ziek melden bij het hospice. Yogalessen cancelen en vriendinnenafspraakjes afzeggen. Bij vierhetleven pakte ik het anders aan, want griep is lang na herstel nog steeds besmettelijk. Een week na de start van mijn griep had ik een musical ingepland staan. Ik had alleen nog af en toe een hoestbui zoals iedereen hier in Brabant na carnaval. Echter, de deelnemers zijn zo oud en kwetsbaar… Ik kon het risico niet nemen dat ik het zou overdragen, dus met mondkapje op in de auto. ‘Is corona weer terug?’ vroegen ze me verbaasd. Ik legde de heersende griepepidemie uit, en de gevolgen. Deze griep dwong me letterlijk te vertragen en stil te staan. Waardoor ik de kans kreeg om opgebouwde stress en spanning van de laatste weken en maanden los te laten. De koorts kon mijn emoties verbranden. Dit nieuwe jaar zal volgens de astrologie staan voor snelle transformatie, passie, vrijheid en gedurfde acties. Die gedurfde actie begon bij ons dus razendsnel; een week in het nieuwe jaar notabene! Mijn lief heeft een baan in het buitenland aangeboden gekregen en hij heeft geaccepteerd. ‘Get out there and improvise, and take chances!’ Het jaar van het Vuurpaard nodigt ons uit om keuzes niet langer uit te stellen. Ook om te leven vanuit een duidelijke visie en met heldere doelen. Dit slaat op ons! Dit moment van het nieuwe Chinese jaar markeert een diepe energetische verschuiving. Wij zullen dit jaar voor een aantal jaren verhuizen naar het verre buitenland. Het is een overgang die je vaak al voelt vóór ze zichtbaar wordt. Wij zaten vanaf november al in de wachtkamer, wachtend op een uitgesproken, heldere kracht die beweging bracht in wat vastzat namelijk het werkleven van mijn lief. Nu beweegt er ineens heel veel in ons leven. Een nieuwe baan en een verhuizing, heel ver van huis. Een groot avontuur van zo’n drie jaar dat we samen met z’n tweetjes aangaan. Mijn lief en ik, maar eigenlijk ook onze meiden. Oudste dochter woont alweer een flinke tijd zelf in het buitenland. Twee wonen er in in Nederland en zij gaan voor het eerst niet mee op uitzending. Een grote uitdaging voor ze als achterblijvers en dat beseffen wij maar al te goed. Ook al zijn ze twintigers en wonen ze al lang niet meer thuis. Tot nu toe komen ze vrijwel elk weekend naar huis. Dat gaat veranderen naar telefoongesprekken, ‘app-berichtjes en handgeschreven brieven. Geen spontane knuffels meer, niet meer wekelijks samen hardlopen, geen gezamenlijke maaltijden of samen gekruld op de bank TV kijken. Een groot gemis. Hopelijk vliegen ze eens naar ons toe. Ik zal sowieso elk kwartaal terugvliegen om thuis te zijn in ons huis in Breda, hopelijk komen ze die weken vaak thuis. Ik zal ze opzoeken in hun eigen stad. Ik neem de poezen weer een paar weken in huis. Ik zal mijn ziekenhuiscontroles inplannen. Mijn vriendinnen weer ontmoeten. Yogalesjes volgen. Misschien af en toe werken voor mijn twee vrijwilligersbanen. Er is ons een kans geboden voor persoonlijke groei en werksucces voor mijn lief. Deze kans grijpen we met beiden handen aan, we wachten niet verder af. Ik ben een nomade, ik houd van reizen en ben nieuwsgierig naar andere culturen. Nu gaat er beweging komen.

Door de drukke levens van de kinderen was het de laatste weken niet gelukt om eens goed de tijd te nemen voor elkaar. We leefden zoals het weermannetje en weervrouwtje uit het nostalgische blauw/witte huisje. Dat huisje heeft twee figuurtjes: een mannetje (weermannetje) en een vrouwtje (weervrouwtje). Bij droog weer komt het weermannetje naar buiten, en bij vochtig/regenachtig weer komt het weervrouwtje naar buiten. Dus als mijn lief en ik buiten waren kwam één van de kinderen thuis. Wanneer wij thuis waren in het weekend vertrokken zij weer voor allerlei bezigheden buitenshuis. Weinig tijd samen. Na het belangrijke toelatingsexamen van onze jongste deze zaterdagochtend haalden we haar op bij het universitair ziekenhuis in Utrecht en gingen lekker met z’n vieren uitgebreid lunchen in een hotel. Met dit examen zou ze toegelaten kunnen worden voor een vierjarige, soort ‘elite’ masterstudie in de geneeskunde waar maar veertig mensen per jaar aangenomen voor worden in Utrecht. Haar grote wens is om daarmee klinisch arts te worden. Met de masterstudie die ze nu volgt kan ze klinisch onderzoeker worden, maar geen arts. Een flinke switch dus. Weer vier jaar aan de bak. De eerste ronde bestond uit een motivatiebrief en een goed curriculum. Ze heeft maandenlang in de avond gestudeerd naast haar master in het Wilhelmina Kinderziekenhuis. Afgelopen zaterdag vierden we dus met z’n viertjes dat ze het examen gemaakt had. Nog niet gehaald, op de uitslag mogen we nog een paar weken wachten. Het was gezellig om samen te eten en te horen waar zij de laatste tijd allemaal mee bezig zijn. Middelste dochter heeft een nieuwe baan met nieuwe uitdagingen. Ze ontmoeten beiden de laatste tijd veel nieuwe mensen. Ze leven met een grote vaart zoals wij dat ook vroeger deden toen we twintigers waren. Heel leuk om aan de zijlijn mee te kijken en om betrokken te zijn. Het is ook fijn om via deze manier op het leven en de beslissingen van mijn lief en mij zelf terug te kijken. Wat hebben wij de voorbije tijd (bijna veertig jaar) in stilte samen opgebouwd zoals inzichten, vaardigheden, innerlijke groei en welke plannen hebben wij nog?

Our first antique VW camper in front of our house in Mexico!

BEIGE
‘Niks aan de hand

in onze maatschappij

Ga maar rustig slapen
het gaat Nederland voorbij’
- Annie M.G. Schmidt (musical Foxtrot)

Daar rijdt ie weer, achteruit de grote boerenschuur uit. Mijn grote liefde. Ons ultieme symbool van vrijheid. Mijn lief achter het stuur. Eerst start-ie niet meteen, een paar keer flink gassen en dan hoor je het typische Volkswagen geluid. De typische beat van een ouderwetse luchtgekoelde motor. Het geluid waar mijn hart warm van wordt. Onze Volkswagen oldtimer gebouwd in 1975. Een halve eeuw oud! Het geluid dat ik me herinner uit mijn jeugd in Groningen. Wanneer ik als jong kind op ons pleintje buiten wachtte totdat opa en oma uit Haarlem arriveerden. Ik hoorde ze al van ver in de straat in hun witte kever naar ons pleintje komen rijden. Het relatief luide, ook wel snerpende, zoemende en tikkende geluid van een oude Volkswagen. Oma nam altijd een babypop, zelfgenaaide poppenkleertjes mee of een mandje gevuld met een zelfgemaakt matrasje en dekentje voor de pop. Opa had ooit een heus poppenhuis voor mij gemaakt. Een motorgeluid dat altijd liefde meebracht. Dat vind ik de charme van deze kampeerbusjes en kevertjes. Je hoort ze van verre en ik kijk op straat altijd even nieuwsgierig om wat er aan komt rijden. Zoals de meeste mensen trouwens. Het bekoorlijke geluid van de boomers en hun kinderen (zoals mijn lief en ik) dat ons in één seconde weer terugbrengt naar onze jonge, onbezorgde jaren. Altijd lachende gezichten en opstekende duimpjes wanneer we langs rijden. We halen onze bus vandaag op uit de winterstalling omdat hij morgenochtend naar de garage gaat. We hebben er lang op gewacht, maar er is ein-de-lijk plek bij de autospuiterij. Sinds het avontuur afgelopen zomer - toen ons busje naar huis gesleept moest worden vanuit Oostenrijk vanwege motorpech - willen we ‘m weer lekker opknappen aan de buitenkant. We hebben deze kampeerbus nu tien jaar in ons bezit en de originele lak is behoorlijk verkleurd in de afgelopen vijftig jaar van zijn bestaan, vijftig jaar zonlicht. Je zou het nu betongrijs kunnen noemen maar het wás de iconische Volkswagenkleur uit het midden van de jaren zeventig. Het veelvoorkomende, schitterende Sahara beige. Dat kun je zien op de onderdelen aan de binnenkant van de kampeerbus. Het toeval wil dat wij de eerste Volkswagenbus die we in 2015 in Mexico kochten - die was trouwens lichtblauw toen we hem langs de weg te koop zagen staan in Puebla - ook in deze kleur beige hadden laten spuiten. Deze kleur past ons goed, de huidige Volvo waar we in rijden is ook Sand Dunes beige. Onze tweede, Nederlandse kampeerbus schaften wij een jaar na terugkomst uit Mexico aan. Nadat de door ons in Mexico prachtig gerenoveerde VW bus verscheept naar Nederland was, bleek hij beschadigd in de zeecontainer omdat hij niet goed vast gezet was met riemen. Vervolgens werd hij hier niet goedgekeurd voor import. Een teleurstelling, mijn hart was gebroken. We verkochten hem aan Poolse mensen en kochten zelf een Nederlandse bus terug met blauw kenteken. Het nieuwe interieur hadden we natuurlijk overgezet. Zolang we hem hebben heeft de kleur grijs geleken maar bleek dus van origine beige. Wij laten de kampeerbus binnenkort weer in zijn originele kleur lak spuiten. Het opnieuw lakken is ook nodig vanwege de roest. De schuifdeur is aan de onderkant op elke centimeter verroest. Langs de onderste rubbers van de ruiten roest het ook. We moeten eraan geloven anders wordt het een roestbak, dat laten we niet toe. Dit is als het ware een groot jubileumcadeau voor de vijftigste verjaardag van onze lieftallige bus. Er komt een nieuwe schuifdeur in die we vorig jaar al hadden gekocht. Deze deur staat al heel lang te wachten om erin gezet te worden. Het wordt wel een uitdaging hoe de bekleding aan de binnenkant van de oude deur overgezet gaat worden. Het is een fotocollage van zo’n één bij één meter op een dunne houten plaat. Foto’s van ons gezin tijdens onze wereldreizen. Deze fotowand geeft onze bus een persoonlijk, uniek tintje. Deze foto’s maken van een kampeerbus echt ons rijdend vakantie-thuis. Ze weerspiegelen onze reisherinneringen. Dus heb ik de garagehouder gevraagd er héél voorzichtig mee om te gaan. Ook al weet ik dat de plaat met schroeven bevestigd is en deze zullen met een schroevendraaier dwars door de foto’s heen losgedraaid moeten worden… 

Ik stond met een dienblad vol flesjes frisdrank en alcoholvrije bierpijpjes in mijn handen terwijl mijn collega de drank en glazen uitdeelde. Hij pakte het één-na-laatste flesje met glas en toen kieperde ik het dienblad om. Ik moest lachen om een grapje, verloor mijn concentratie en balans en mijn eigen flesje met green tea ging over de vloer van de grote zaal in het Chassé theater. Gauw terug naar de bar voor een doekje en een theedoek om de plakkerige zooi op te ruimen. Het was pauze tijdens de musical Foxtrot. Mijn drankje voor de aanvang van de show ging ook al bijna mis. Ik had bij mijn collega een koude chocomel besteld en hij kwam met een cappuccino terug, want ze hadden geen chocomel vertelde hij. Ik drink geen koffie dus ik sloot weer aan bij het einde van de lange rij. Vlak voordat omgeroepen werd dat we ons naar de grote zaal mochten begeven nam ik mijn laatste slok. Nogal een haastklus want ik had een deelneemster beloofd samen nog naar het toilet te gaan. De gereserveerde stoelen waren gelukkig super en de musical zelf ook. De nieuwe bewerking, vijftig jaar na dato!, was onheilspellend actueel. Het verhaal speelt zich af in de crisisjaren vlak voor het uitbreken van de oorlog. Roerende tijden, verdeeldheid en stijgende politieke spanningen. Eigenlijk zoals we nu ook in de voordagen van een mogelijke oorlog leven. De inmiddels tachtig-jarige zangeres Gerrie van der Klei is na vijftig jaar opnieuw te zien in de musical. Ik vind zoiets geweldig. De liederen waren mooi gezongen, veel dans (foxtrot) en glitter en een tijdloos verhaal over oorlogsdreiging, hoop en natuurlijk liefde. Lekker een zondagmiddag genoten met de vierhetleven deelnemers van een grootste show. 

Old and young together...

SCAM
‘Take advantage of every opportunity to practice your communication skills so that when important occasions arise, you will have the gift, the style, the sharpness, the clarity, and the emotions to affect other people.’ 

- Jim Rohn

Bijna trapte ik er weer in. Ik was onschuldig op zoek naar aanbiedingen van sloffen. Lekker warme slofjes met rubberen zool. Gewoon uitverkoop in schoenenwinkels nagaan om daarna in de winkel in de buurt mijn slag te slaan. Ik houd niet zo van rondrijdende bezorgwagentjes waarvan de bezorgers onder hoge werkdruk overal pakketjes langs brengen. Ik haal het liever zelf op, op mijn fiets. Dan weet ik meteen of het goed is en hoef ik het niet weer terug te zenden wanneer het onverhoopt niet goed is. Op een slinkse manier kom ik terecht op een vage website met (te) goedkope aanbiedingen van sloffen. Eerst werd ik verleid door de lage prijzen en toen zag ik pas dat het een webwinkel was. Eén zonder een slotje voor de ietwat rare domeinnaam. Als een gewaarschuwd mens checkte ik deze keer eerst of het een veilige webshop was met een bekend keurmerk. Dat was niet het geval en daarom ging ik uit nieuwsgierigheid naar de reviews kijken via een zoekmachine. Die waren niet mals. Het was een scam, en ik kwam er op tijd achter. In oktober vorig jaar zocht ik online naar briefpapier, mooie enveloppen en sluitzegels om onze verre-afstandsdochter mee te verrassen op Pakjesavond. Ik kwam terecht op de website van Getkaspr en zag mooie thema’s van briefpapier. Zo mooi dat ik behalve voor onze dochter ook voor mezelf setjes briefpapier uitzocht en mooie sluitzegels. Ik betaalde met creditcard en merkte later op dat er een paar euro teveel was afgeschreven. Ik kreeg netjes een bevestigingsmail met een link om mijn pakketje te volgen. Het pakketje ging de hele wereld over en na een paar weken zou het eindelijk in Breda bezorgd worden. Plots kreeg ik een bericht dat het reeds bezorgd was, wat natuurlijk niet waar was en ik plaatste nog hoopvol een oproep in de buurt‘app of het misschien bij de buren bezorgd was. Ik mailde de webshop dat het pakket niet gearriveerd was en ik kreeg zowaar antwoord dat ik de buren moest vragen en het dichtstbijzijnde postkantoor moest checken. Ik kreeg notabene een nieuwe link toegestuurd om het opnieuw te volgen. Ze deden erg veel moeite om mij te laten geloven dat mijn pakketje nog bezorgd zou worden. Ik  wilde dat ook zó graag! Uiteindelijk ging ik eens reviews lezen en schrok me dood. Mensen die dure bladblazers en andere kostbare apparatuur gekocht hadden en nooit geleverd kregen. Herkenbaar was dat áltijd een hoger bedrag van de creditcard afgeschreven werd. Ik was er voor een paar tientjes ingetuind. Achteraf waren er rode vlaggen die ik gewoon niet wilde zien zoals taalfouten op de site en geen bekend keurmerk dat genoemd werd. Nep-webwinkels komen helaas veel voor en zorgen voor miljoenen aan schade per jaar. Criminelen maken professioneel ogende sites die producten aanbieden die vaak te mooi zijn om waar te zijn. Met trucs en valse zekerheden zoals logo’s, nep-keurmerken en zelfs betalen via iDeal. Vorige maand kocht mijn lief online een metertje zonder zich te bekommeren over de juistheid van de webshop. Het pakketje werd weliswaar (te laat) thuisbezorgd maar het apparaatje deed het niet goed. Ik wilde het terugsturen en toen begon de ellende. Vage contactgegevens en het bestelnummer dat ingevuld moest worden voor een retour werd niet herkend. Op de website Snapbuy miste inderdaad een slotje, geen keurmerk te vinden, megakortingen en maar anderhalve ster bij reviews. Wederom een scam, daar leek het sterk op. Ik vond via veel omwegen op een Duitse website een mailadres en na veel te lang wachten kregen we gisteren een mail met zowaar een (verwarrend) retourlabel erbij. Ik heb het pakketje vanmorgen afgeleverd bij PostNL. Nu is het heel hard duimen voor het terugstorten van de paar tientjes die we ervoor betaald hebben. Wij houden nu onze creditcardafschriften wat meer in de gaten. Soms worden de creditcardgegevens namelijk ook nog heel brutaal misbruikt om te webwinkelen op jóuw kosten.

Een ijselijke kreet in de nacht. Het klinkt als paniek. Angstaanjagend geschreeuw. Onze oude, gestreepte poes van dik zestien jaar huilt eigenlijk elke nacht. Dat begon maanden geleden op de eerste verdieping waarna we daar een extra kattenbak en waterbakje hebben neergezet, en een nachtlampje hebben opgehangen. Ze huilt midden in de nacht en wanneer ze mijn stem hoort komt ze naar zolder trippelen en kruipt op mijn hoofdkussen erbij. Helemaal tevreden spinnend. Ze weet weer waar ze is. Althans ik vermoed dat ze dat denkt. Ze is dol op warmte en mijn ademhaling werkt rustgevend. Oudere katten kunnen last krijgen van dementie, waardoor ze 's nachts gedesoriënteerd raken en gaan schreeuwen. Ik kan haar geruststellen. Laatst hoorde ik haar ook op de begane grond schreeuwen. Ook daar hebben we nu een nachtlampje opgehangen. Katten zijn nachtdieren. Hun ogen werken uiteraard goed in de nacht maar daarvoor hebben ze wel een glimp van licht nodig. Wanneer het helemaal donker is zien zij ook niets. Misschien helpt het nachtlampje haar om zich beter te kunnen oriënteren. Dat ze de weg kwijt raakt in de nacht wordt bevestigd doordat ze af en toe haar plasje ergens doet. Twee keer in de lege wasmand en laatst een keer in het mandje met kattenspeelgoed. Helaas kon ik veel speelgoedmuisjes en -balletjes weg gooien want de geur van kattenpis gaat bijna nooit helemaal weg. Ik vind dat zo sneu voor haar, dat ze zo verward is. Ze heeft ouderdomsreuma in haar staart. Zou pijn misschien de oorzaak van het nachtelijk gemiauw zijn? Over het algemeen willen katten met hun gemiauw ons iets vertellen. Communication skills. Ze doen het niet voor de lol of omdat ze ons opzettelijk uit onze slaap willen houden. Voor katten is miauwen de beste manier om met mensen te communiceren. Ik zorg er goed voor dat er overal volle bakjes water staan, want ze drinkt heel veel. De laatste weken ligt ze niet meer naast mijn hoofd maar kruipt ze zowat over mijn hoofd heen. Ze voelt met haar voorpootjes waar ik lig en drapeert zich er dan overheen. Beschermd en veilig voor haar. Mijn geur stelt haar gerust, maar zo kan ik natuurlijk niet slapen. Nu heb ik een fleece kussentje naast mijn hoofdkussen gelegd, onlangs was ze er op gaan liggen. Zo doen we ons best om op haar oude dag goed voor haar te zorgen. Ons huis is een bejaardentehuis geworden, voor onze senioren grijsgestreepte poes.

Celebrating carnaval in 't Kielegat | 2026

ONTSPANNEN BRIL
‘Tevredenheid is de steen der wijzen die alles wat het aanraakt in goud verandert.’

- Benjamin Franklin

Een vriendin van mij wijst mij op een webinar over ademhalen en de zenuw nervus vagus. De ademhaling van mijn lief kan nog wel eens onrustig zijn dus schrijven we ons in. We zitten dezelfde avond klaar achter de iPad voor de oefeningen die we gaan krijgen en veel theorie. Ik heb zelf al wat basiskennis opgedaan tijdens de yogalessen op mijn yogaschool. Tijdens meditaties doen we regelmatig Pranayama oefeningen. De yogische beoefening van het beheersen van ademhaling om de prana (levensenergie) te sturen en het zenuwstelsel te kalmeren. Ik leer er steeds meer van te houden. Dit webinar van vanavond gaat ons nog verder helpen de kracht van de adem te ontdekken voor een gezonder, kalmer en gelukkiger leven. Kalmte en gezondheid is precies wat wij nu nodig hebben. We leven een beetje in een rollercoaster op dit moment en je kunt ontspanning niet afdwingen. Überhaupt heeft kunnen ontspannen weinig te maken met wilskracht, en alles met je nervus vagus. Een zenuw die vanaf je hersenstam helemaal naar je staartbeentje loopt. Tijdens de yogales valt de naam van deze zenuw ook nog wel eens. De zenuw is de laatste jaren enorm populair geworden. Alsof deze zenuw een simpele aan- of uitknop is. Maar zo eenvoudig werkt het natuurlijk niet. De nervus vagus is onderdeel van een systeem dat voortdurend beoordeelt of vertraging überhaupt toegankelijk is. Of rust mogelijk is. Of herstel kan worden ingezet. Vlak na de introductie mogen we allemaal onze huig checken. De huig bevindt zich bij een gezond persoon precies in het midden van het zachte gehemelte, hangend tussen de amandelen. Daar zagen we hem ook bij mijn lief. Bij mij hing hij naar links. Als de huig naar één kant trekt of hangt, kan dit wijzen op een medisch probleem. In mijn geval heeft een operatie alles daar nu net even anders in elkaar terug gezet dan normaal. De huig speelt een zeer belangrijke rol bij het slikken, maar ook bij ademhalen en dan voornamelijk in de nacht zoals bij snurken. Slikken en ademhalen gaat gelukkig helemaal goed bij mij. Ademhaling speelt dus een bijzondere rol bij vertraging en rust. Ze geeft continu informatie aan je zenuwstelsel over wat er van binnen gebeurt. Over het tempo, over spanning, over veiligheid. Je ademhaling is iets is wat ons lichaam automatisch doet. Toch kan het bewust sturen van je ademhaling 'wonderen' verrichten voor je gezondheid, zowel fysiek als mentaal. Ik kan van zulke ademoefeningen heel erg tot rust komen. Dat merk ik aan mijn speeksel dat meer aangemaakt wordt, ik krijg het warmer, ik krijg traanvocht, soms gaat mijn maag knorren of ga ik gapen. Signalen dat mijn lijf tot rust komt. Tijd voor herstel. Op gapen plakken we makkelijk een label van vermoeidheid, verveeld of ongeïnteresseerd. Gapen heeft echter invloed op hersenvocht en doorbloeding. Tijdens een gaap opent je mond zich wijd, je kaak zakt, je tong beweegt, je nek strekt zich en je borstkas zet uit. De inademing is diep en krachtig, gevolgd door een korte pauze en een trage uitademing. Daarom is gapen fundamenteel anders dan diep ademhalen. Tegenwoordig masseren we tijdens de yogales ook wel eens ons middenrif, met onze vingers diep onder de onderste ribbenboog. Dat deden we vanavond ook. Het middenrif masseren helpt bij het losmaken van spanning, stress en verbetert de ademhaling door het ontspannen van de middenrifspier. Wanneer je te lang ‘aan’ staat, vaak zonder dat je er erg in hebt blijft je lichaam actief, je geest alert en maak je meer cortisol aan dan goed voor je is. Als er niet genoeg ontspanning en rust tegenover staat, wordt de stress chronisch en krijg je klachten. Een optimaal ademritme - waarbij je zenuwstelsel het beste in balans is - komt neer op vijfenhalve seconde in en ook uit. Dit leer ik op mijn yogaschool, en ook tijdens dit webinar. Je ademhaling is dan perfect regelmatig, in een kalm tempo. Wanneer je een aantal minuten op deze kalme, regelmatige manier ademt komt je lichaam weer terug in een staat van balans in lijf en geest. Heerlijk voelt dat. Ontspanning in plaats van ademen op een stressvolle, korte en oppervlakkige manier. Wanneer je hartslag dit grillige ritme volgt, gaat je bloeddruk omhoog en je spieren spannen zich aan. Door vaker samen ademen te oefenen met mijn lief zorgen we ervoor dat ons zenuwstelsel wat flexibeler wordt en beter in staat is te switchen tussen aan en uit. We kregen ook nog een kleine massage in je oorschelp aangeleerd die je hart rustiger kan maken. Tijdens deze oefeningen achter de iPad kreeg ik traantjes in mijn ogen, moest veel gapen en bij mijn lief hoorde ik zijn maag knorren. We waren goed bezig! Het is nu van belang dat wij elkaar herinneren om de buitenwereld door een andere, meer ontspannen bril te bekijken.  

Heel ontspannen kun je ook worden van carnaval hier in ’t Kielegat vieren. Ontspanning door de alcohol die geschonken wordt natuurlijk en door het plezier met alle andere vierders om je heen. Je bent even iemand anders en dat maakt het schijnbaar wat meer ontspannen. Ze verzamelen in ons huis. Vrijdagmiddag rond het lunchuur vult de huiskamer gezellig met leuke jonge studenten. Onze jongste dochter heeft vier verkleedpakken besteld van de Lorax. Dit is een knaloranje, harig wezentje met een grote gele snor en wenkbrauwen. De Lorax met dikke buik is de ‘stem van de bomen’ in de kinderboeken van dr. Seuss. Eén van de vier Loraxvriendinnen neemt haar zus mee, onze andere dochter gaat ook gezellig mee. De rest ziet elkaar in de stad. Ze naaien thuis de borstelige wenkbrauwen vast op het pak, ook een lint aan de gele snor tegen het verliezen. Ondertussen zingen we Piano Man van Billy Joel luidkeels mee terwijl één van de Loraxvriendinnetjes op de mondharmonica speelt. Een fles wodka op tafel. De stemming zit er goed in. Onder hun kleding trekken ze laagjes sportvestjes, -leggings en -truitjes aan. Het is deze middag droog maar net een paar graadjes boven het vriespunt. Met z’n zessen fietsen de lieve meiden in de loop van de middag naar de drukte van de stad.

Blooming Toverhazelaar in our frontyard!

WARMTE IN DE KEUKEN
‘Winter is the time for comfort, for good food and warmth, for the touch of a friendly hand and for a talk beside the fire: it is the time for home.’ 

- Edith Sitwell

Een open keuken is steeds vaker het sociaal middelpunt in het huis, echter niet bij ons thuis. Wij hebben een kleine keuken zoals het bijna honderd jaar geleden betaamde. Nog steeds op de originele plek in huis waar altijd een granieten vloer had gezeten. Deze vloer hebben wij zelf ooit verwijderd, het zand eronder was bijna een meter weg gezakt. Het was een hangende zware vloer geworden met vervaarlijke scheuren, en koud… ijskoud. We hebben er toen vloerverwarming aan laten brengen met hergebruikte jaren ’30 vloertegeltjes eroverheen. Veel comfortabeler in huis. Geen koude trek meer over de houten vloer van de ene granieten vloer in de hal naar de andere koude granieten vloer in de keuken. In het hospice waar ik werk is de woonkeuken in het hart van de woning gelegen, wat zorgt voor meer interactie met familie en bewoners. Gezelligheid. Verbinding. Een huiselijke keuken met glazen schuifdeuren naar de grote tuin. Huiselijkheid is essentieel voor het welzijn van onze zes bewoners. In een kleinschalige zorginstelling zoals ons hospice is een grote huiselijke keuken eigenlijk onmisbaar. We hebben er een grote ovalen eettafel staan, maar ook een andere keukentafel waar meestal een puzzel op ligt maar waar ook wel eens families gezamenlijk eten. Veel keukenkasten waar ons servies achter opgeborgen ligt. We hebben ook kasten vol pannen, want familie of soms een bewoner mag zelf koken. We hebben twee kookvrijwilligers per week die verse soep maken waarvan de geur lekker door het huis trekt. Op elk moment van de dag is onze keuken dé plek om bewoners zich thuis te laten voelen. Ik geniet er altijd van als bewoners of familie bij ons aan tafel koffie komen drinken, of ’s middags een kop thee. Vaak liggen er lekkere dingen op tafel die we als (afscheids-)cadeautjes gekregen hebben zoals koek, taart en regelmatig chocolade bonbons. Ook bakt de nachtverpleegkundige nog wel eens een cake. Er is een goede bakker in Breda die ons brood schenkt en vaak een taart erbij doet. Sinds november hebben we een fitte net-zestiger kinderloze dame in huis wonen. Zij komt altijd gezellig met ons avondeten. Er kwam toevallig nog zo’n aardige kinderloze dame bij en zij vonden elkaar, werden zelfs voorzichtig vriendinnen. Zij zagen elkaar meerdere keren per dag aan onze keukentafel. Wanneer ik handdoeken aan het vouwen was of beddengoed aan het strijken werd ik er altijd gezellig bijgeroepen. ‘Anja, kom je even gezellig bij ons zitten?’ Ze hebben inmiddels een derde vriendelijke, relatief jonge bewoonster uit hun clubje verloren en uiteindelijk is ook één van hun twee gegaan… Er kwam wéér een beginzestiger vrouw bij ons wonen. Zij klikt nu ook zo goed met de bewoonster die altijd aan tafel bij ons eet. Zo hebben zij echt een andere dynamiek meegebracht in huis. Vrouwenvriendschap. Vaak eten bewoners in hun bed of aan hun eigen tafel op hun kamer. Ik vind deze nieuwe trend zelf heel fijn, samen eten. Mooie tafelgesprekken. Herkenning onderling. Er mag gelachen worden. We hadden een bewoner, hij overleed deze winter na tien maanden verblijf bij ons, hij maakte altijd zijn ontbijtje en lunch zelf. Zo schuifelde hij altijd wat rond in de woonkeuken. We hadden eerder ook een heer (voormalig arts) die veel in de war was. Ik zette hem dan gezellig bij mij in de keuken met een warme chocomel waar hij dol op was. Ik kon een oogje op hem houden, onderwijl de schone vaat opruimen en gezellig met hem kletsen. Dan pakte hij vaak mijn hand en gaf er een kus op. Sinds een paar weken is er een zoon van een nieuwe bewoonster die meerdere keren per week in onze keuken voor zijn moeder kookt. Zij eten daarna samen in haar kamer. Zo blijkt onze woonkeuken steeds een plek voor ontmoeting, samenzijn met familie of een praatje met ons te zijn.

Op deze bijna lenteachtige zaterdag met helder weer en zó warm dat een muts, shawl of handschoenen niet meer nodig zijn, scharrelen wij lekker in Amsterdam rond. Mijn lief en ik zijn er om een ring van mij op te halen bij onze vertrouwde juwelier. Ik had de ring in december achtergelaten omdat de vier pootjes die de blauwe saffier edelsteen vasthouden, versleten waren. Op de heenweg naar dat leuke winkeltje halen we natuurlijk eerst mergpijpjes voor thuis en een romig slagroomijsje bij Van der Linde banketbakkerij, dat kan niet missen bij zo’n lekker winterzonnetje! Bij de juwelier vragen we aan Jeanne (spreek uit Sjaan) of zij een leuk lunchplekje voor ons weet. We zagen onderweg alleen maar toeristische restaurants. We kregen twee kaartjes mee voor een gratis drankje en de verwijzing naar de lobby van Hotel V, vlakbij op het Nesplein. Vlak achter de Dam gelegen, midden in de alleroudste straatjes van Amsterdam. Een echt leuk hip plekje waar Amsterdammers komen. Het interieur bestaat er uit de weelderige luxe van donker Art Deco dat we herkennen uit Havana, inclusief bruine fluwelen zware gordijnen, een mega kroonluchter, en veel goud en hoekige vormen. Deze lunch is een cadeau van onze meiden voor onze trouwdag. Daarna kopen we ieder sloffen bij een schoenenwinkel en pakken vervolgens de bus terug naar onze geparkeerde auto. Voor het diner zijn we uitgenodigd bij vrienden uit onze studententijd waar het altijd weer als vanouds vertrouwd voelt. Veel gelachen met z’n zessen maar ook goede serieuze gesprekken gevoerd. Generatiegenoten, zelfde levensfase met ongeveer dezelfde uitdagingen. Herkenning en ondersteuning. Op hetzelfde niveau sparren over oplossingen. We werden in de watten gelegd en hebben ongelofelijk gesmuld van een chef-waardig viergangendiner. Coquilles, varkenswangen, procureur (een deel uit de nek van een everzwijn) en heerlijk klaargemaakte groenten stonden op het menu. Hemelse pavlova als dessert. Deze gezellige winteravond versterkte onze vriendschapsband weer, een band van ruim dertig jaar inmiddels.

Moment of joy | 21dinner

EEN DAG MET GLANS
‘Alleen het nastreven van geluk is gegarandeerd. De rest is aan jou.’

- David T. Fagan

Stel je hebt een vrije dag. Zoals ik vandaag, op deze woensdag. Wat doe je dan? Ik had na een heel lange tijd weer eens een ‘lege’ dag. Wat zou ik allemaal doen, of juist niet doen? Ik had alleen maar vlak na de lunch een afspraak met mijn oedeemtherapeute. Ik had geen zin om met vrienden af te spreken. Ik had ook geen zin om lusteloos op de bank te hangen voor de TV.  Ik zou een nieuw boek kunnen starten of er op uit kunnen gaan voor een wandeling? Het werd hardlopen in de ochtend. Het werd ook spontaan slingers en ballonnen opruimen. Het werd de Kerstverlichting uit de voortuin halen en opruimen. Het werd de restanten van het feest ook maar opruimen zoals kleine strengetjes feestverlichting, cadeaus en een gordijn van lampjes weer oprollen. Helaas was ik de verpakking ergens kwijt geraakt dus heb ik het lampjesgordijn creatief in de doos van de wascapsules opgeruimd.  Het werd ook wasgoed opvouwen. Het werd dus verre van op de bank hangen, niet eens een uurtje. Ik koos voor afleiding. Ik heb alle lege wijnflessen van het feest in de glasbak gedaan vlakbij de oedeemtherapie, ik reed er toch langs. Als ik een klein beetje zou omrijden kon ik ook meteen de paar flessen wijn die over waren bij Albert Heijn terug brengen. Eigenlijk was ik op mijn vrije dag alleen maar met mijn huishouden bezig.  Ik heb dus niet met vrienden afgesproken alhoewel ik wel dik twee uur spontaan met oudste dochter heb zitten beeldbellen. Gezellig met een kop thee erbij en een rol koekjes. Als je een vrije dag hebt is de kans best groot dat je voor de meest makkelijke optie gaat - het bankhangen - ook al is dat misschien niet de keuze die je het meest gelukkig maakt. Bij mij werkt het dus nóg anders: ik kies nooit voor het makkelijke, luie of vluchtige. Ik ben juist altijd bezig. Afgeleid. Ik kan moeilijk dingen uitstellen of laten liggen. Ik doe ook vaak dingen door elkaar ookal wil ik het heel efficiënt uitvoeren. Wanneer ik de was vouw luister ik ondertussen ook naar mijn boek. Ik loop nooit de trap op naar boven met lege handen. Ik probeer alles op te stapelen, één keertje te lopen. Vooral wanneer ik onrustig in mijn hoofd ben gedraag ik me zo quasi efficiënt. Als een soort kip zonder kop.  In mijn zen stand die ik pas bereik de dag ná mijn vrije dag, kan ik zonder naar de klok te kijken geduldig verven en naar mijn boek luisteren. Heel zen een magazine doorbladeren. Als je écht een vrije dag wilt die je uiteindelijk het meeste geluk, energie en voldoening geven, zou je juist kunnen kiezen voor wat meer inspanning zoals bijvoorbeeld een boswandeling maken. Dat kan ik makkelijker in het weekend dan op een doordeweekse vrije dag. Wanneer iedereen vrij is en ik eigenlijk niks van mezelf verwacht, kan ik spontaan met mijn lief of één van de meiden die dan thuis is naar de film gaan, een bos- of een strandwandeling maken. Donderdag was mijn lief zomaar een dag vrij thuis. We gingen lekker wandelen langs een waterplas ten noorden van Breda waar mijn lief nooit eerder was. Tijdens onze kop thee bij een uitbater kozen we een film uit en hebben meteen kaartjes voor de bios gekocht. Samen voelt het toch meer als geoorloofd. Op mijn solo vrije doordeweekse dag kan ik trouwens wél lekker in mijn joggingbroek met wijde trui lopen. Heerlijk. Dat deed ik vandaag dus ook, in mijn lekker zittende wijde joggingbroek met warme wintertrui naar de oedeemtherapie en de supermarkt. Dat is óók het geluksgevoel van een vrije dag.

Het kan dus moeilijk zijn op een lege dag die uitgestrekt voor me ligt om te kiezen voor lange termijn geluksgevoel. Betekenisvolle ervaringen die je laten groeien, verbinden, ontspannen of inspireren laden mij altijd enorm op. Inzichten. Natuurlijk zorg ik voor mezelf door in m’n vrije tijd voldoende gesprekken met vriendinnen te voeren bij een kop koffie of tijdens geplande boswandelingen. Tijd buiten doorbrengen in het bos zorgt sowieso voor het verlagen van stress, het verbetert m’n humeur en helpt m’n lichaam te ontspannen. Mijn intense gesprekken met de bewoners van het hospice laten me ook vaak groeien. Deze verbindende gesprekken vinden echter tijdens mijn werk plaats. Tijdens mijn beiden - geheel verschillende - vrijwilligerswerk raak ik geïnspireerd door levensverhalen, of hoe mensen met de grootste uitdaging in hun leven omgaan namelijk met hun naderende dood, eenzaamheid of pijn. Diepgaande, stevige gesprekken. Ik houd ervan en laad er van op. Het brengt me iets. Het bevordert mijn zelfreflectie door het delen van waarden, angsten en dromen. Het resulteert in oprecht contact en dus meer geluk. De wekelijkse gezellige gesprekjes na mijn yogalessen brengen me ook wel wat, al is het alleen al verbinding. Op mijn vrije dagen zijn het juist ‘lege ervaringen’ die fijn voelen in het moment. Daarom ook heel welkom. Even geen serieuze gesprekken. Juist alles laten bezinken. Beetje mijmeren. Weg van prikkels. Foto’s kijken. Blogje schrijven. Muziek luisteren. Periode van rust en herstel. Dat geeft glans aan míjn lege dag. Mijn eigen dag wat liefdevoller voor mezelf maken met rust, acceptatie en aandacht voor het kleine. Oja, ook lezen. En óók even wat klusjes doen die naderhand rust geven omdat ik ze van mijn actielijstje kan afstrepen. Een dag met wat leegte, een dag met wat glans.

Só much fun!

SPREADING THE LOVE
Zie je ik hou van je,

ik vin je zoo lief en zoo licht -

je oogen zijn zoo vol licht,

ik hou van je, ik hou van je.

En je neus en je mond en je haar

en je oogen en je hals waar

je kraagje zit en je oor

met je haar er voor.

 

Zie je ik wou graag zijn

jou, maar het kan niet zijn,

het licht is om je, je bent

nu toch wat je eenmaal bent.

 

O ja, ik hou van je,

ik hou zoo vrees'lijk van je,

ik wou het heelemaal zeggen -

Maar ik kan het toch niet zeggen.

- Herman Gorter

Buiten was het koud, nachtvorst zelfs. Binnen regende het echter warme complimenten deze avond. Complimenten over outfits natuurlijk. Bijna iedereen kwam in een mooi glanzende, feestelijke jurk, of top. Allemaal in de kleuren van het thema Winter Forest;  bruin en donkergroen. Onze jarige dochter is er weken, misschien wel maanden mee bezig geweest welke outfit voor haar écht het meest feestelijk was. Zij mocht vanavond het absolute middelpunt zijn en dat wás ze ook. Ze straalde, lachte veel, soms een traan van het lachen en nu en dan probeerde ze een gelukstraan tegen te houden. Tijdens een speech meestal… Haar vriendinnen trouwens ook. Er werd zoveel gelachen aan tafel. Ze kon baden in een bad vol liefde. Ze kreeg veel speeches vaak gepaard met een diashow met herinneringen, vreselijk grappige filmpjes en zelfs een hilarisch lied van vriendinnen uit haar middelbare schooltijd. We verstonden er niks van zoveel werd er gelachen door die zingende meiden, maar het onderwerp was de bunda - straattaal voor billen - van onze dochter. Haar vriendinnen maakten de ethische balans op. Verbinding tussen oude en nieuwe vriendschappen. In Nederland ben je op je eenentwintigste eindelijk officieel volwassen. De ideale gelegenheid om een bijzonder feest zoals de hare te geven, een redelijk nieuwe Nederlandse studententraditie. Het is ook traditie in haar omgeving om op zo’n avond een zelfgemaakt tijdschrift te krijgen. Deze werd ook aangeboden. Door alle gasten samen én ons gezin geknutseld. Zó leuk, stampvol liefde! Iedere dochter heeft van ons sowieso een fotoalbum op hun achttiende gekregen. Een terugblik op hun leven, óok met brieven van papa en mama erin. Dit tijdschrift had echter héél veel brieven van alle mensen die ze het liefst om haar heen heeft. Lelijke en mooie foto’s van haar ertussen, leuke rubrieken, ondeugende en grappige herinneringen. Een gedrukt werkje vol bezieling. Echt waar! 

Voor zo’n diner is het traditiegetrouw dat de ouders van de jarige job als gastheer en -vrouw de meerdere gangen koken en op tafel zetten. Zoals je wel kunt verwachten was het menu één van de belangrijkste dingen. We hebben er wekenlang aan gewerkt. Deze avond hadden we veel liefde op hun bordjes voorgeschoteld. Ze proefden het! Alle bordjes en soepglazen kwamen leeg terug. Veel complimenten kwamen richting de keuken. Ook aan de ceremoniemeester trouwens, beste vriendin van dochter, zij had steeds voldoende tijd tussen een gang en een speech ingepland. De wijn vloeide rijkelijk. Af en toe kondigde dochter een shotje aan en werden de meest schattige, bij de kringloop verzamelde borrelglaasjes, gevuld met een heel oranje sterk spulletje. Uiteraard begon de avond met een borrel vooraf. In de voorkamer. Jarige job schonk iedereen warme chocomel in met een scheutje Baileys. Een staande receptie. Sommige vriendinnen kwamen van ver, uit Londen, sommige juist van vlakbij zoals ons buurmeisje van twee deuren verder. Rond zes uur verplaatsten ze zich naar de achterkamer waar een extra lange tafel gereed stond, prachtig gedekt met servies, glazen, veel kaarsen en mooie menukaartjes. Wederom veel complimenten! Dochter was zo blij en dankbaar. Ze stond in het licht vanavond. De vibe was heel fijn. Haar vriendje en vader knalden twee champagnekurken door de eetkamer. Mijn lief en ik hielden samen een welkomstwoordje, welkom in haar thuis-thuis zoals dat heet. Welkom in haar geboortehuis. We hieven onze champagneglazen. Proost, meissie! Tijdens de eerste gang hield ik als eerste (en ook meteen de langste) speech. Ze kon het net droog houden zei ze later, sommigen van haar vriendinnen ook. Mijn lief hield bij de volgende gang ook een emotionele toespraak. Vriendje en haar zus serveerden de hele avond alle gangen uit, wasten tussendoor af en schonken water en wijn, veel wijn. Mijn lief stond achter het fornuis vol pannen. Ik hield overzicht over de aanpassingen voor de voedselallergieën en de juiste opmaak van de bordjes.  Wij viertjes aten elke gang in de voorkamer achter de halfgesloten schuifdeuren, soort personeelspauze eigenlijk. Na afloop van zo'n diner duiken ze als vanouds de kroegen in waar de jarige job altijd kwam. En dát deden ze nu ook heel traditiegetrouw.  Ergens tegen de ochtend kwamen ze op (OV) fietsen weer thuis, een aantal bleven logeren. Tegen de tijd dat ze ’s ochtends uit hun bed rolden hadden mijn lief en ik het huis opgeruimd, schoon gemaakt, hardgelopen en wederom een mooie, warme herinnering toegevoegd aan de vele herinneringen in ons (t)huis.