Having fun at our boattrip | Indonesia

GESCHIEDENIS VAN SINGAPORE
‘I love going to the beach and swimming in the ocean. I think it's so relaxing. It's also a great form of active recovery. It's perfect for those rest days when you still want to move a little bit.

- Eugenie Bouchard

‘Oh nee! Onze wetshirts liggen nog op de kelong!’ riep ik uit naar dochterlief toen we onze badhanddoeken over onze strandbedjes spreidden. Ineens dacht ik aan onze natte surfshirts die over de houten reling hingen te drogen op het platform in zee. Deze ochtend werden we om tien uur opgehaald met een klein bootje. We hadden alleen een plastic tasje bij ons met daarin twee flesjes water, twee zoete broodjes en twee snorkelbrillen met onze snorkelpijpjes. We werden na een kwartier varen op de kelong afgezet. Een kelong is iets typisch Indonesisch en Maleisisch, ookal komt het ook wel voor in de Filippijnen. Het is een oorspronkelijk vissershuisje gemaakt van hout, op houten palen in zee. Bij aankomst zag ik een man erop vissen met alleen een draad met aas. Hij ving regelmatig wat. We zagen snorkels en flippers aan de houten wand hangen. Er waren meerdere zithoekjes. We namen plaats. We kregen meteen vier flesjes water, beiden een bril met snorkel. Het was zover. We gingen snorkelen. We daalden een houten trapje af waar twee Indonesische jongemannen ons opwachtten in het warme zeewater. Ze hadden bolletjes voer mee. Honderden tropische vissen zwommen op ons af in het heldere water. Ze beten me in mijn benen. Een gilletje ontsnapte me. Ewan noemde het liefkozend ‘kissing’. We werden met een GoPro onder water gefilmd en gefotografeerd. We zagen zo’n twintigtal verschillende soorten vissen. Allemaal vrolijke kleuren. Koraal. Zee-egels. Ik droeg hun aangeboden bril en snorkelpijp, uit een misplaatste vorm van beleefdheid eigenlijk. Ik was met beiden niet blij. M’n bril liep snel vol met water en de pijp zat te los waardoor hij steeds onder water raakte en daardoor dichtsloeg en ik niet kon ademen. Ik dacht eraan om terug te zwemmen en mijn eigen spulletjes te pakken. Toen ik eindelijk tegen de jongen vertelde wat er mis ging kreeg ik een andere bril en snorkelpijp. Daarna kon ik heerlijk snorkelen! Na een tijd begon het te knagen dat ik onze dochter al een tijdje niet gezien had. Ik riep haar over het water. Ik wachtte geduldig totdat ze boven water zou komen. Ze kwam niet. Ik vroeg aan de jongen waar ze was. Ze was met Ewan mee, zei hij. Ik werd er heel onrustig van. Daar kwam ze aan zwemmen. Ze had telkens achterom gekeken en ze dacht dat ik achter haar aan zwom. Ewan had haar enthousiast een groot schelpdier laten zien, ze had hem met twee handen vastgepakt en de schelp ging wat open. Ze gaf hem geschrokken gauw terug. Hij maakte ondertussen foto’s. De mannen trokken zich terug op de kelong en wij bleven samen gezellig snorkelen. Heel veel feloranje clownvisjes gezien, verstopt in wuivend zeeanemoon. We droogden even op in de zon op het platform, dronken koffie en limonade, aten ons zoete bolletjes en gingen toen weer snorkelen. Ontspannen. Samen. Eenmaal weer op de kelong ontvingen we de werkelijk prachtige digitale foto’s en filmpjes op de mobiel van dochter. Na twee uur op en rond de kelong vertoefd te hebben voeren we terug naar het resort op eiland Bintan. Pas in de middag op het strand dacht ik aan onze wetshirts. Een korte paniek omdat we om vier uur opgehaald zouden worden om naar de ferry gebracht te worden. De baliemedewerker belde met collega’s op de kelong en toen hoorden we dat ze het daar al gezien hadden en dat de wetshirts mee terug kwamen. Vóór vier uur. Ontspannen konden we op onze bedjes neerploffen, lezen en in het zwembad dobberen. Genieten van onze laatste middaguren samen in Indonesië. 

Mijn telefoon had nog elf procent van de batterij. Dochterlief vond dat maar niks, want ik trok er vanmiddag in m’n uppie op uit in haar stad. Zonder telefoon ben ik niks hier in de grote stad met een immens netwerk van metro- en buslijnen. Precies had ik deze ochtend besloten zonder mijn powerbank op stap te gaan. Ze raadde me aan in een café om een oplader te vragen. Dat deed ik niet. Toen ik m’n entreeticket voor The national museum of Singapore kocht vroeg ik waar ik mijn mobiel kon opladen. Bij de entree van het museum stond een machine met powerbanks voor de verhuur. Een grote uitdaging voor mij om er één te huren. Ik moest een QRcode scannen, een website bezoeken om een app te downloaden (wat ik liever niet doe), mijn singapore telefoonnummer (geen idee!) en nummers die via SMS binnenkwamen invoeren op een website, of was het nou de app?, en ondanks dat het eerste uur gratis was moest ik toch een creditcard toevoegen. Ik heb geen creditcard maar voor noodgevallen had ik die van mijn lief mee op reis, en toevallig had ik die in mijn tas mee deze dag. Nóg een QRcode en ook een code dat ik écht een mens ben moest ik invoeren.  Ik had voor dit alles de hulp van, wat later bleek, een Amerikaanse gids. Hij vond mijn tijdelijke nummer, onthield de lange nummers voor me, hij keek mee op m’n mobiel voor elke volgende stap. Hij zag echter ook de tijd dringen, zijn tour begon namelijk om twee uur. Ik bedankte hem voor zijn hulp, ik hoorde hem verderop zijn grote groep toespreken. Het vakje gaf eindelijk licht en ik haalde er een powerbank uit, zonder kabel. Ik sloot me aan bij zijn tour en vroeg hem op een geschikt moment hoe ik aan een kabeltje kwam. Hij pulkte het kabeltje uit de zijkant van de powerbank. Ik bedankte hem opnieuw. Nu zou het goedkomen. Behalve dat ik het kabeltje niet in mijn iPhone kreeg. Ik stond in de groep tijdens zijn intrigerende verhaal alleen maar in het halfdonker te rommelen met dat kabeltje. Ik had al twee keer de powerbank uit mijn inmiddels natte zweethanden laten vallen. Pas toen ik het telefoonhoesje eraf gehaald had paste de oplader eindelijk. De rondleiding was echt zeer boeiend. Over hoe Nederland Singapore verloor in 1819 aan de Engelsen. Het ging ook over 1930, het jaar dat mijn oma hier was. Over de Chinezen die hier wat afzwoegden als drager van een riksja die zes cent per ritje kregen en maar drie dollar per dag verdienden. Vaak gebruikten ze opium om het zware werk vol te houden waar een flink deel van hun loon naartoe ging. De riksja was een luxe manier voor Europeanen om zich te verplaatsen. Comfortabel met rubberbanden, koel in de schaduw en snel want de Chinezen moesten net zo hard rennen als het rustige tempo van een paard. Er stond in het museum een originele riksja tentoongesteld uit 1930. Precíes dezelfde als op de foto van mijn grootmoeder. De geschiedenis van Singapore raakte zo mijn familiegeschiedenis. Ook de broer van mijn oma (hij was kapitein op een groot schip van Shell) is hier ergens op zee door de Japanners gevangen gezet op Borneo tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ik zag grote zwartwit foto’s van zulke hongerkampen in het museum hangen waar ook de Singaporezen gevangen gezet werden, of aan de Birmaspoorweg moesten werken. Een indrukwekkende tour van een zeer behulpzame en geduldige Amerikaan.

Singapore | 30 september 2024

Our wonderful resort on Bintan island | Indonesia

TROPISCHE STRANDEN
‘I have traveled a fair amount, and I have visited some great cities. I love architecture and museums and castles and ruins and central markets and even double-decker bus tours. But, I am a sucker for a tropical beach.’

- Chelsea Cain

Met de snelle veerboot voeren oudste dochter en ik op vrijdagochtend van Singapore, in ruim een uur, naar het Indonesische eilandje Bintan. Zoals we ook vorige zomer met ons gezin met de veerboot van Singapore naar het Indonesische eiland Batam voeren. De taxichauffeur van het resort, gekleed in een typisch batik overhemd, stond ons met een bordje op te wachten buiten de aankomsthal. De tropische zon scheen volop. Onderweg naar het resort, een rit van een uurtje, waren er vele aha-momentjes van onze eerdere reis naar het Indonesische eiland Borneo dat overigens vlakbij ligt. De felgekleurde huisjes langs de weg met een verhoogd houten terras ervoor. De was die buiten hangt te drogen. De vele plastic jerrycans benzine voor de deur, voor de brommers en motorbootjes. De aangeharkte grond rondom het huis. De brommers over straat met een ouder en een klein kind achterop, of soms beiden ouders en het kind ertussen. De dames gesluierd. Brommers met grote rieten manden achterop. Aapjes langs de weg. De jungle. De dieprode aarde waar ik vorige zomer zo diep in wegzakte. De lichtblauwe zee. Oude houten visserboten dobberend op zee. Lange half vervallen houten steigers tot ver in zee. Zo fotogeniek! De banner voordat je een dorpje binnenrijdt met ‘Selamat’ erop, hallo. Vooral de stilte op straat en het vele tropische groen langs de weg vallen me deze keer op na een paar dagen in de grote stad van onze dochter vertoefd te hebben. We worden hartelijk ontvangen met een glaasje meloensap. Het niet al te grote resort is heerlijk stil in het naseizoen. Misschien zes bezette kamers, van de vijfentwintig? We kleden ons om en lopen naar het witte strand. Bedjes, parasols en handdoeken van het hotel. We wandelen bij laag tij naar het piepkleine eilandje voor ons. Klimmen op de schommels aldaar.  Eenmaal terug plonsen we meteen in het verlaten, lauwwarme zwembad. We genieten van het water, en de omgeving die te zien is vanuit het zwembad. Het strand, de zee, de bootjes in de zee, de typische houten huisjes op palen, de palmbomen en de kleine eilandjes in de verte. De tropische ambiance. De rust. We dobberen en kletsen wat. Vallen na de lunch, die uit lokale vis bestaat, beiden in slaap op ons ligbedje in de schaduw onder de rieten parasol. We drinken tropische vruchtensapjes zoals van zuurzak. We bellen natuurlijk even met het thuisfront, alhoewel één dochter (zus) in Australië is. Zij vertrekt volgende week met vriendinnen juist naar Cairns, naar de Great Barrier Reef. Snorkelen en skydiving. Wat is dit voor abnormaal reislustig nomadengezin? Wij houden ieder van onderweg zijn. Wij houden ieder van avontuur en natuur. En wij houden ieder van nieuwe indrukken.  Wij houden vooral van vrijheid. Verre-afstandsdochter en ik genieten hier in onze bikini’s, van onze tijd samen, het tropische zeebriesje en de zon, maar zeker ook van onze luister- en leesboeken. Ik geniet van haar aanwezigheid. Haar energie. 

De volgende middag zouden we gaan snorkelen. Een bootje zou ons erheen brengen. We hadden twee verse sapjes, gebakken uienringen en kipnuggets to go besteld. Om daar te lunchen. Een kwartier voor vertrek barst er echter een hevige tropische regenbui los. De baliemedewerker komt naar ons toe om te zeggen dat het snorkelen nu niet door kan gaan. Misschien later op de middag nog. Terwijl we onze snacks op het resort eten, en de regen met bakken uit de lucht komt vallen, komt dochter met een heel goed idee. We gaan vanmiddag naar de geboekte massages van morgen en gaan morgen snorkelen. Dat is precies wat we uiteindelijk deden. In de massagesalon, gelegen in een houten huis op palen boven zee, hadden we beiden een hair spa van maar liefst een uur lang. Zoiets had ik nog nooit meegemaakt. Als eerste mochten we een soort makkelijke strapless jurk aantrekken van batikstof. Daarna mochten we plaatsnemen op zachte stoelen met ons hoofd achterover in een spoelbak. Deze ruimte had geen glazen ramen. Volledig uitzicht op zee. Haren kammen en haren wassen, schedel masseren, shampoo, crème, weer masseren, haren spoelen, schouder- en nekmassage, armen en handen ook. Masker in ons haar gemasseerd en met handdoek omgevouwen wat minuten onder een warme kap. Kopje gemberthee. Geluid van tropische vogels in de buurt, aanspoelende golven. Ik concentreer me op de stilte. Nog een keer kammen, haarolie erin gemasseerd en daarna met lauwe lucht drogen met de föhn. Vingers door mijn haar. Ongelofelijk relaxt. De zon gaat onder. 

Bintan, Indonesië | 28 september 2024

Sharing a milk tea after Thai dinner!

SOLITUDE
‘But I need solitude - which is to say, recovery, return to myself, the breath of a free, light, playful air.’

- Friedrich Nietzsche

Onder een groepje palmbomen zit ik aan een bijna verlaten strand. Ik kijk uit over de zee, Straat Singapore, en zie in de verte naast kleine eilandjes met tropische bebossing ook grote containerschepen voorbij varen naar verre bestemmingen. Singapore is één van de drukste havens ter wereld. Ooit stond onze hele inboedel ook in zo’n zeecontainer opgeslagen om over zee naar onze nieuwe bestemming, of terug naar huis, te worden gebracht. Maar liefst vier keer. Altijd een avontuur. Singapore is bij uitstek een expat-bestemming. Een overvolle stad met vijfenhalf miljoen inwoners, waarvan onze dochter er één is. Meer dan een kwart van de bevolking woont hier tijdelijk. Het eiland is van oudsher bevolkt geweest door immigranten. Eén van de meest vooruitstrevende landen ter wereld met torenhoge, moderne zakengebouwen. Financial district is de plek waar ook onze dochter werkt en waar we elke dag afspreken om samen te lunchen. In haar wereld. Een wereld vol zakelijk geklede Singaporezen, luxe gebouwen en winkelcentra en honderden eetgelegenheden. Dochter komt met de roltrap uit het gebouw waar ze werkt naar beneden en ik sta haar daar op te wachten. We zwaaien naar elkaar. Een kus. Ook zij ziet er elke dag prachtig gekleed uit. Het wemelt er van de mensen die in hun anderhalf uur durende lunchpauze tegelijk gaan eten. Ook wij. De eerste dag in een foodcourt waar we eerst ons tafeltje reserveren door er, volgens Singaporese traditie, een pakje tissues op te leggen en de sleutelkoord van dochterlief. Daarna bestellen we ieder bij een andere kraam onze Aziatische maaltijd. Ik wring me langs de bezette stoeltjes om weer bij ons tafeltje terecht te komen. Hier eet ons kind dus regelmatig. Lekker eten. Gezellig met dochter. Wel écht druk om ons heen. Na haar pauze zet ze mij op de bus richting het strand. Zij loopt terug naar kantoor. De tweede dag zelfde ritueel. Deze keer eten we in een restaurantje dat minder druk is. Weer zet ze me op de bus naar het strand. Om bij het strand te komen stap ik over op een soort sneltram rechtstreeks naar het strand. Gisteren wandelde ik naar rechts, vandaag naar links. Het water is heerlijk warm, ik zwem er graag. Er schijnen wel medusa’s, zeeschildpadden en otters te zwemmen. Daarnaast lees ik in mijn boek. Juist in zo’n volle stad heb ik ruimte nodig om verstilling te vinden. Volgens mij is het strand de enige plek. Ik stel me voor dat het hier in het weekend ook beredruk is. Bij aankomst is een plein met veel eettentjes, er is feestverlichting voor de avond, er zijn veel sportieve activiteiten zoals bungee jumpen en volgens mij zag ik ook iets van een kermis. Gelukkig ligt het strand er op doordeweekse dagen verlaten bij. Alleen wat verdwaalde toeristen, zoals ik. 

In de avond doen we rustgevende dingen zoals een massage. Dochter had een voucher gewonnen op een familiedag van het werk. Deze avond gingen we hem inwisselen voor twee rugmassages. In een luxe en serene massagestudio. Niet uitgekleed onder een handdoek op een massagetafel, maar voorgebogen zittend op een stoel. Naast elkaar. Over onze kleding werd een papieren kleedje gelegd. Ik had er even mijn twijfels bij moet ik toegeven. Het was verrukkelijk! Een half uur lang genoten we van een echt goede massage. Eenmaal weer beneden genoot dochter nog met een gemberthee na,  en ik met een flesje water. De volgende avond genoten we in een heuse Singaporese nagelstudio. Op een soort overdekte markt met allemaal kleine winkeltjes kwamen we in een zijvleugel terecht met alleen maar drukke nagelstudiootjes.  Relaxstoelen links en rechts tegen de wand. We liepen er langs een paar en kozen diegene die twee stoelen naast elkaar vrij had. Ik koos voor het klassieke pakket met vinger- en teennagels. Dochterlief liet haar gelnagellak vervangen. Het startte voor mij allemaal met een lekker warm voetenbadje. Kussentje in de rug en op schoot, handdoekjes erbij. Daarna knippen, vijlen, nagelriem verzorgen. Wij kozen onderwijl met stalenkaarten, al kletsend en overleggend, uit honderden kleurtjes. Teveel keuze! Het eelt op mijn voeten werd geraspt en gevijld. We maakten een keuze. Mijn vingernagels werden maar liefst vier maal gelakt. Tijdens het drogen scrubde en masseerde Abigail mijn voeten en onderbenen. Ik vond het écht een feestje. Ik observeerde ondertussen de andere dames om mij heen. Iedereen koos kleurtjes, vriendinnen kletsten honderduit, het publiek liep langs ons kraampje en het personeel rende rond met hun gereedschapskoffertjes, flesjes nagellak en handdoekjes. Mijn teennagels werden gelakt. Mijn handen met crème ingesmeerd. Na het drogen met een ventilator werden mijn voeten ingesmeerd. Als laatste hielp ze me uiterst voorzichtig in mijn sandaaltjes. Het resultaat was een verschil van dag en nacht. 

Singapore | 26 september 2024 

A happy reunion with my oldest daughter | Singapore

LONG-DISTANCE DAUGHTER
‘In the end, the silent battles of a long-distance daughter are not fought in vain. Instead, they are a testament to the depth of our love, the strength of our spirit, and the enduring bond between parent and child - a bond that transcends miles, time, and the trials of life’s journey.’

- Sukriti Taneja

‘Heb jij vanaf 23 september een week beschikbaar voor je moeder?’ appte ik twee weken geleden naar oudste dochter in Singapore. Het kwam bij haar koud uit de lucht vallen. We waren immers aan het aftellen naar december om elkaar in Vietnam te zien. ‘Anders kan ik deze vlucht pakken en kom ik jouw kant op?’ ‘Heb je een plekje in je grote bed voor mij?’ Er kwam meteen een antwoord van haar. ‘Snel boeken!!! Ik ben echt zeer excited mams!’ Nadat ik de ticket in een opwelling gekocht had kreeg ik meer blije berichtjes. ‘Mama wat een feest!!’ Het was zo spontaan, snel en plotseling gegaan. Toen het indaalde wat ik had gedaan kreeg ik tranen in mijn ogen. We hebben elkaar sinds 6 januari niet meer gezien. Meer dan negen maanden. De langste periode ooit. Ik miste haar maar liet het gevoel uit zelfbescherming niet toe. ‘Wwwoooohoo! Mama wat een feest!’ berichtte ze weer.  Nu voelde ik het gemis. Heimwee naar haar. Ondanks dat ik haar om de paar dagen spreek en elke maand trouw een lange brief stuur. Mijn lief had het voorgesteld. Waarom ik haar niet op ging zoeken? Ik had er tenslotte tijd voor en vermaak me prima in m’n uppie. Ook daar. De lange vlucht met lange overstap hielden me aanvankelijk tegen. Na het vinden van een goede vlucht ging ik overstag. Toen begon het aftellen… en het boodschappen doen voor de Nederlandse gravings van het kind. Pepernoten en taaitaai liggen natuurlijk alweer in de winkel. Een lang Sinterklaasgedicht erbij geschreven dat ze pas lang na mijn vertrek, na aankomst van de Heiligman, mag lezen natuurlijk. Haar vader en zus schreven haar een brief die meeging in de koffer. Zelfs een brief voor mij. Op de vroege zondagochtend, op de dag van mijn vertrek, nog even in m’n pyjama - met een colbert erover om het te verbergen - naar een bakkertje gereden in een dorp verderop om zo vers mogelijk brood, croissants en volkoren bolletjes in te slaan. Meer dan de helft van mijn grote, zware koffer zat vol met Hollandse boodschappen. Een heel klein beetje nam mijn zomerkleding, slippers en snorkel in beslag. Mijn dikke boeken gingen in mijn handbagage mee. Die zonovergoten middag van mijn vertrek brachten mijn lief en ik door in het warme Amsterdam. Het begint bijna op een traditie te lijken om voor een bezoek aan Schiphol eerst de hoofdstad aan te doen. We wandelden onder het Rijksmuseum door, lunchten pal aan de Herengracht die druk bevaren werd door bootjes met bezoekers en bewoners. Op het Spui was een tijdelijke kunstenaarsmarkt. We vielen allebei voor een zelfde naturel tekening. We namen hem spontaan ingelijst mee. Na ons gebruikelijke ijsje van bakkerij van der Linde begaven we ons terug naar de P+R waar middelste dochter na een bezoek aan een vriendin op ons wachtte. Op naar Schiphol. Ik was niet zenuwachtig. Helemaal niet. Ik had tenslotte alles goed geregeld en niets zo ontspannen als alleen reizen. Bij het inchecken van mijn zware koffer bleek echter dat ik onverhoopt geen bagage ingekocht had. Ik moest élke kilo van de bijna drieëntwintig kilo gewicht separaat betalen. Jammer. Nu begreep ik dus wel meteen waarom dit retourtje een koopje was. 

Inmiddels hebben dochter en ik elkaar op de luchthaven stevig en lang omhelsd, ben ik mijn mobiel verloren in de luchthaventaxi en weer terug gekregen, en hebben we de cadeaukoffer samen uitgepakt.  Ook heb ik een nachtje bij onze dochter thuis geslapen. Zwevend tussen twee tijdzones.

Singapore | 24 september 2024 

3 million visitors at the flea market in Lille | France

LILLE
‘Happiness is not something you postpone for the future; it is something you design for the present.’ 

- Jim Rohn

Voor zijn vijfenvijftigste verjaardag kreeg mijn lief dit jaar van mij een septemberweekendje Lille. Ieder jaar staat deze Franse stad namelijk één weekend in september volledig op haar kop tijdens de enorme brocantemarkt die daar plaatsvindt. Ik koos een charmant boutique hotel liggend aan de Deûle rivier uit. Het lag pal aan het bos, bois blanc. Perfecte uitvalshoek voor onze antiekjacht. We konden in een kwartier teruglopen naar het hotel om gekochte spullen weg te leggen. Dat hebben we op zaterdag één keer gedaan. We waren goed voorbereid met een grote rugzak voor m’n lief en een grote schoudertas voor mij. Daarin weer kleine opgerolde tasjes voor noodgevallen. Portemonnee met veel contant geld in de aanslag. Uit alle omringende landen trekken zo’n drie miljoen antiek- en brocanteliefhebbers dit weekend naar deze mooie, oude stad om de talloze kramen af te lopen. Op zoek of er iets van hun gading bij is. We waren dus zeker niet de enige! Om enig idee te krijgen, het totale lint van ruim tienduizend kramen langs straten en trottoirs is bijna honderd kilometer lang. Tweeëndertig duizend stappen hebben we in twee dagen afgelegd! Uit voorzorg hadden we dus onze relaxt zittende hardloopschoenen maar aangetrokken. We keken de eerste dag werkelijk onze ogen uit. Het is een paradijs voor koopjesjagers en schatzoekers. Door het park gelopen kwamen we op een open ruimte uit met alleen maar antiekmarkt. Je kunt niet iets bedenken of het lag er in alle soorten en maten. Onze interesse ging vooral uit naar pentekeningen, houten snijwerken voor in onze tuinkamer, oude tuinpotten, antiek serviesgoed, een barometer, een oud houten kastje en mijn lief zocht naar een bronzen beeldje van een mooi vrouwenlichaam. Laatste vonden we inderdaad maar er hing een prijskaartje aan van maar liefst zeshonderd euro. Een geschikte pentekening vonden we niet. Een oude barometer die werkte vonden we ook niet. De rest wel. Als extraatje twee Frans antieke terracotta dennenhars oogstpotjes voor een spotprijsje en ook een prachtig linnen tafelkleed voor twee euro! De hele stad zwierven we rond. Rond de historische Grote Markt was het te druk naar onze zin. Zoveel bezoekers. En wat voor mensen… Al zou je de hele dag op een muurtje aan de kant zitten kijken, dan nog zou je nog een geweldige dag hebben. Ik vond het trouwens teleurstellend hoe weinig Fransen Engels spreken, en hoeveel Fransen roken. Oorspronkelijk werd in Lille trouwens Nederlands gesproken. Er waren duizenden kramen, sommige met alleen maar gedragen kleding maar ook met hele bijzondere spullen. Je ziet daar antiek wat je in Nederland niet tegenkomt. Frankrijk heeft in dat opzicht toch een ander verleden en cultuur dan Nederland. Tijdens deze gigantische zolderopruiming zagen we veel militaire helmen, volgens mij uit de Eerste Wereldoorlog. Antieke motoren. Extreem veel zilveren bestek maar ook wijnglazen, wijnkaraffen en Franse glazen spuitflessen. Plus megagrote wijnflessen of gistflessen, vaak ingepakt voor transport in nog originele metalen mand mét stro erin, werden verkocht. Met zoveel kramen vonden we allicht veel leuks voor in ons huis, én kas, we namen alles tevreden mee terug naar Breda.

Tijdens het weekend van de brocantemarkt staan bij vrijwel elk restaurant in Lille mosselen met friet (moules frites) op het menu. Volgens traditie stapelen restaurants de lege schelpen van de mosselen op voor de deur. Zo zie je direct welk restaurant populair is en dus de lekkerste mosselen verkoopt! Mijn lief is dol op mosselen. Tijdens zijn cadeauweekend heeft hij er twee keer van mogen genieten. De mosselen zijn misschien iets kleiner dan in Zeeland, maar heerlijk. De terrassen zijn tijdelijk mega uitgebreid met inklapbare lange tafels. De menukaart is niet meer van toepassing, eten wat de pot schaft. Dat is dus mosselen met friet of twee andere simpele alternatieven. Rijen lang wachtenden om het terras op te mogen. De eerste keer at ik twee Franse crêpes van de dessertkaart als lunch terwijl mijn lief zat te smullen van mosselen. De tweede keer at ik een linzensalade met burrata en pesto. Dat was minder succesvol voor mij omdat er slierten winterpeen en kool tussen zaten die ik niet weg gekauwd kreeg. Ook de drankkaart was beperkt tot bier, cola of mierzoete icetea.  Ik begrijp dat je met drie miljoen bezoekers snelle maaltijden in elkaar draait. Er heerste overal, ook op de overvolle terrassen, een feestelijke sfeer mede dankzij diverse straatartiesten, muzikanten en entertainers. Toch was ik zondagochtend wel heel blij met onze zeer uitgebreide, werkelijk heerlijk en kakelvers ontbijt. Veel fruit, gedroogde vijgen en dadels, verse croissants en stokbrood, zalm en droge ham. Verse jam in verschillende smaken. Verse grapefruitsap en heerlijke losse, groene thee. Je mocht zelf je eitje koken in een ingenieus apparaat met kokend water dat ik nog nooit eerder gezien had. Zo kregen we onze halfzachte eitjes, precies zoals wij het wensen, heerlijk warm op onze bordjes. Dat maakte de simpele menu’s op straat een beetje goed. Balans. We liepen langs een barbier waar ik mijn lief naar binnen duwde. Voor twintig euro werd zijn haar goed, en met veel aandacht geknipt. Ook zijn baard geschoren en verzorgd. Hij werd verwend en gepamperd met honderd crèmes voor huid en haar, en (warme) behandelingen voor z’n baard. Tot slot werd hij ingespoten met aftershave van zijn eigen merk. Twee dagen hebben we genoten van de Franse zon, van elkaar en van het mooie Franse universiteitsstadje Lille met prachtige zeventiende eeuwse gebouwen en kerken. 

Young teenager me

WIE BEN IK?
“To shine your brightest light is to be who you truly are.” 

-Roy T. Bennett

‘Weet jij eigenlijk wie je bent?' vroeg mijn yogalerares laatst aan de groep in de les. ‘Wie ben jij?’ ‘Dat meisje dat veertig jaar geleden in de spiegel keek, zag zij hetzelfde persoontje, als die jij nu ziet wanneer je in de spiegel kijkt?’ Mmm, daar moest ik eens even over nadenken. In de kern zie ik dezelfde vijftienjarige Anja. Ik ben namelijk niet mijn verleden. Ik ben ook niet mijn werk. Ik ben niet eens m’n uiterlijk. Wanneer ik al mijn lagen afpel zie ik dezelfde meid als die ik vier decennia terug in de spiegel zag. In ieder geval dezelfde kernkwaliteiten. Mijn allerdiepste zijn is een oerkracht en is onveranderd gebleven. Natuurlijk heb ik nu vaardigheden die ik in de loop van mijn leven mezelf aangeleerd heb. Zijn die vaardigheden dan wat ik diep van binnen bén? Onze kwaliteiten zijn uniek en horen bij ons DNA. Vaardigheden leren we later. Je wordt pas vaardig als je dingen moet leren die bij je passen. Wie was dat meisje eigenlijk veertig jaar geleden? Een meisje van vijftien die zich soms anders gedroeg dan dat ze eigenlijk was. Met kleine en grote zorgen. Ze hoorde graag bij haar vriendengroepen op de middelbare. Ze groeide de eerste negen jaar van haar leven op als verlegen meisje in het ouderwetse Groningen. Daar moest ze in de derde klas alle lieve vriendinnetjes achterlaten om naar het moderne Hoorn te verhuizen. Je kunt je anders gedragen dan hoe je eigenlijk bent. Ik deed me daar soms anders voor dan hoe ik de dingen voelde en ervaarde. Ik transformeerde van een plat Gronings pratend, verlegen meisje naar een hip, met Amsterdams accent pratend meisje. Arm kind. Dat zal best gevolgen hebben gehad voor mijn communicatie en hoe ik overkwam op anderen. Na de (v)echtscheiding van mijn ouders, dat startte toen ik dertien jaar was, kwam ik als vijftienjarige in de derde klas van het atheneum terecht. Nu dus veertig jaar geleden. Met een keuzepakket dat alleen uit bèta vakken bestond. Waarom eigenlijk? Ik koos er vervolgens voor om scheikunde te gaan studeren. Puur alleen omdat meneer van Werkhoven zo’n inspirerende scheikundeleraar was, dacht ik. Ik kwam er gisteren op de uitvaart van de broer van mijn vader achter dat hij ook chemie had gestudeerd, en zijn kleinzoon ook. Is het dan toch misschien iets in mijn DNA…? Hoe zulke ogenschijnlijk kleine beslissingen eigenlijk heel levensbepalend kunnen zijn… Dit najaar is er een reünie van mijn middelbare school. Ik hoop zo dat mijn scheikundeleraar komt, dan zal ik hem vertellen hoe beslissend hij was voor mijn verdere leven. Ik ontmoette mijn lief namelijk op de universiteit in Amsterdam. Vermoedelijk was ik met de scheikundestudie gestopt als hij me niet door de moeilijke vakken heen geholpen had. Vooral de eerste twee jaar uitdagende wiskunde op universitair niveau… Mijn moeder ging in die tijd samenwonen in een andere plaats en ik raakte daardoor mijn ouderlijk huis plus buurtje en weer een hartsvriendin kwijt. Als jonge moeder en dertiger ben ik uiteindelijk mijn beiden ouders verloren. Wie was ik tóen eigenlijk? En ben ik dat nu ook nog? Een zeer intrigerende vraag tijdens mijn yogales… Ik heb er de laatste tijd over nagedacht. Wat zijn eigenlijk mijn kerneigenschappen, die van mijn échte ik? Ik denk dat ik belangstellend ben, en ook altijd ben geweest. Ik houd van mensen en hun (levens)verhalen. Oprechte interesse. Echt luisteren en willen verstaan wat de ander zegt en bedoelt. De diepste zielenroerselen van de ander aanvoelen. Ik denk ook dat ik gezellig en sympathiek ben. Ik wen snel in een nieuwe omgeving en zoek meteen aansluiting. Die eigenschap moest ik al vroeg aanwenden als kind. Ook later in nieuwe situaties en tijdens de vele expat-verhuizingen. Nieuwe situaties gaan me makkelijk af omdat ik me gedraag naar de omstandigheden. Ik ben flexibel, sociaal en kan me gemakkelijk schikken. Ik heb die eigenschappen ook moeten aanboren toen ik in Hoorn naar school moest. Hoe ik met mijn schriftje onder mijn arm verlegen bij de hoofdmeester van klas 6 in zijn klaslokaal me moest melden voor taal- en rekenlessen. Die stoere kleine meid. Ook houd ik van harmonie en saamhorigheid. Dat was met tijd en wijlen een moeilijke eigenschap, zoals tijdens de scheiding van mijn ouders. Ik heb een hekel aan spanningen en tegenstellingen. Of nog erger, aan trammelant, ruzie en gedoe. Door yoga heb ik inmiddels geleerd harmonie in mezelf te zoeken, niet in de wereld om me heen. Keuzes maken die fijner voor míj zijn. Door mijn inlevingsvermogen heb ik veel aandacht voor de ander. Altijd gehad. Ik kan een ander uit laten praten en probeer ze ruimte te geven. Sommige mensen némen al hun ruimte in. De kunst om écht terug te gaan naar mijn wezenlijke, natuurlijke gedrag heb ik pas na mijn ziekte geleerd. Toen heb ik pas ontdekt dat ik trouw ben. Een trouwe vriendin. Dat ik graag diepergaand contact wil en niet van oppervlakkige relaties houd. Ik ben zorgvuldig in het omgaan met elkaar en wil graag iets voor de ander betekenen. Ik durf na mijn ziekte ook écht mezelf te zijn in mijn vriendenkring. Dat zijn mijn kernkwaliteiten, dat is wie ik ben wanneer ik toen én nu in de spiegel kijk. 

Deze maand is het theaterseizoen begonnen en dus ook mijn werk voor de stichting. Vrijdagavond had ik mijn eerste theaterconcert met de deelnemers. Herman van Veen. Ik mocht maar liefst twee splinternieuwe deelnemers ophalen die voor de allereerste keer meegingen. Ze vonden álles leuk. Het ophalen. Het afzetten recht voor de deur van het theater. Het nieuwe theater waar ze nog niet eerder geweest waren. De drankjes die vooraf en in de pauze voor ze geregeld werden. De bonbons vooraf en de snacks in de pauze. Het contact met de andere deelnemers. Van de show hadden ze zeker genoten. Ikzelf ook hoor. Herman is een rot in z’n vak. Dat ze na afloop geen gedoe hadden met een parkeermeter, maar lekker zorgeloos naar huis gebracht werden. Tot aan de voordeur zelfs, dát vonden ze het toppunt. Wat blijft het toch heerlijk werk om te doen. Het weekend kampeerden we voor de allerlaatste keer dit jaar met onze bus, en een klein tentje deze keer, voor onze dochter. Met z’n drieën genoten we van elke warme zonnestraal op het Zeeuwse strand, twee dagen lang.

Medieval citywall | Amersfoort

ONTDEKKINGSREIZEN
‘Ga je mee’ vroeg de giraffe. ‘Waarheen?’ ‘Op ontdekkingsreis’ 

‘Om wat te ontdekken?’ ‘Ja, als ik dat wist was het geen ontdekkingsreis meer.’ De eekhoorn zuchtte opnieuw. Hij werd zo moe van ontdekkingsreizen. Het waren er zoveel. En elke keer ontdekte je weer iets nieuws. Het was altijd hetzelfde.

- Toon Tellegen

Het is de maand september en vanaf nu zit de R weer in de maand. Hallo herfst daar ben je dan! ‘Als de R is in de maand, is het weer niet altijd meegaand’ is een oude spreuk. Alhoewel het weer nog best lang zomers lijkt te blijven, betekent die R praktisch voor mij toch dat het openluchtzwembad per deze maand gesloten is. Mijn lief en ik kunnen niet meer eind van de middag baantjes trekken tussen de bomen van het Ulvenhoutse bos. Niet meer na thuiskomst koken en laat aan de tuintafel in onze zwemkleding (ik een makkelijk jurkje eroverheen) eten in de avondzon. Dit hebben we dit zomerseizoen maar liefst zeventien keer gedaan. En net zo vaak van genoten. Het betekent ook dat mijn vroege yogalessen op woensdag om zeven uur in de ochtend gestopt zijn. Het werd ’s ochtends al koeler en er was minder daglicht zo vroeg op de fiets naar de yogaschool. Ik voel letterlijk het einde van de nazomer. Ik had de flow echter al goed te pakken na drie maanden dus dat zal ik wel een beetje gaan missen. Alhoewel ik natuurlijk thuis in de achterkamer door zou kunnen gaan met mijn self practise. De R in de maand betekent ook dat het mosselseizoen weer aangebroken is. Tot grote vreugde van mijn lief. Van oudsher betekenen deze maanden ook dat de vitaminen weer uit de kast gehaald mogen worden. Heel vroeger betekende de R in de maand namelijk dat er minder verse groenten en fruit beschikbaar waren. Tegenwoordig zijn verse groenten en fruit natuurlijk het hele jaar door verkrijgbaar. Doordat ze na de oogst direct ingevroren worden blijven de meeste vitaminen ook nog eens behouden. Zo krijgen we een gezonde voeding, dus ook tijdens de herfst en wintermaanden. De R betekent óók dat in onze tuinkas achter het huis de herfst zijn intrede doet. Van de komkommerplant heb ik afgelopen week zijn zesde en allerlaatste komkommer geoogst. Zijn grote bladeren beginnen nu geel te kleuren. Zo ook van de courgetteplant die twee vruchten gegeven heeft. De tomaten kleuren echter nu pas volop rood. Grote pruimtomaten en vele trossen kleine knalrode tomaatjes. Er groeien nog vier groene paprika’s gestaag door. De paprikaplanten hebben zelfs nog bloesem. Ik ben al bezig de orangerie met tropische planten te vullen voor de winter. Ik heb drie afgesneden bladeren van de aloë vera plant gestekt om later het vocht uit de bladeren te kunnen oogsten voor lichte, snel absorberende gel. De gel kalmeert, koelt en verzacht de geïrriteerde huid. Toen ik zwanger was van onze eerste dochter en destijds met mijn zus op het tropische Jamaica was, hadden wij iets te lang in de zon gezeten. Ik werd op het strand gemasseerd door een dame die het verfrissende pure aloë vera sap ter plekke uit de bladeren haalde en op mijn huid smeerde. Het aloë vera sap kan trouwens ook puur (of gemengd met water) worden gedronken om je cholesterolgehalte te verlagen. De plant past dus in de bestemming van onze orangerie waarin alle planten eetbaar of bruikbaar zijn. Ik heb ook zes zaden van de tropische cactusvijg gezaaid om in een aantal jaren een grote cactus in pot te kweken waarvan ik de heerlijke cactusvijgen kan oogsten. Zoals deze ook in Mexico groeien en wij er destijds van smulden. Ik heb inmiddels al twee avocadoplanten uit pit groeien: eentje in water gekweekt met satéprikkers en één direct in de zwarte grond. Ook heb twee zelfgekweekte mini citroenboompjes. En mijn één-meter hoge passievruchtplant, die hopelijk eens vrucht zal dragen, wil ik in de hoek van de orangerie laten klimmen. Er groeien drie grote sponskomkommerplanten waarvan ik hopelijk straks loofah sponzen mag oogsten. Dat lijkt me zo leuk! Ook dit nazomerseizoen genoeg te doen dus in onze gezellige buitenkamer. Terwijl buiten de bomen langzaam veranderen van kleur en hun bladeren verliezen aan de wind, de bloemen in de tuin verwelken en hun zaden in de aarde laten vallen, maak ik me klaar voor de eerste herfst en winter in onze glazen orangerie.

Het was zó warm dat we de puzzeltocht alias ontdekkingsreis door het middeleeuwse stadje Amersfoort maar achterwege lieten. Na het terrasbezoek waar we na negen maanden mochten bijkletsen, en in de schaduw iets kouds dronken, zwalkten we toch maar door historische binnenstad met schilderachtige klinkerstraatjes, een heuse stadsmuur en stadspoorten. We wandelden onder één poort door, wandelden door het park langs de stadsmuur en net toen we ons afvroegen wat muurhuizen nou eigenlijk zijn zagen we een bordje. Het bleken de huizen uit de late middeleeuwen die op de funderingen van de muur gebouwd zijn. Heel charmante straatjes. Na een heerlijk diner op de barbecue en superzoete toetjes bleven we laat op de avond hangen op het Onze Lieve Vrouwe Kerkhof waar een levendig muziekspel gehouden werd met oude meezing hits. Na een nachtje in ons hotel zagen we elkaar weer bij het uitgebreide ontbijt. We pakten de draad gewoon weer op. We reden vervolgens naar Doorn waar we het in 1322 platgebrande kasteel - dat weer opgebouwd en later ingrijpend verbouwd werd - en uiteindelijk bewoond werd door de laatste keizer van Duitsland, Wilhelm II, bezochten. We kregen een rondleiding van een gids door met name de compleet ingerichte personeelsvertrekken in de kelder en op zolder. We waanden ons terug in de tijd toen we over de smalle gietijzeren diensttrap naar de vertrekken klommen. Trappen die verborgen lagen achter de rijke interieurs. Een ontdekkingsreis waarbij we alles kwamen te weten over de personeelsleden, hun werkzaamheden in de grote keuken en in de zilverpoetskamer. De tour door de kasteeltuinen sloegen we vanwege de zengende hitte over. In plaats daarvan koude limonades en frisdrank op het terras van de eeuwenoude orangerie. Naderhand volgde het onvermijdelijke afscheid na een fijn weekend. 

Alive and kicking | Zoutelande

MEMORY LANE
‘I keep dreaming of a future, a future with a long and healthy life, not lived in the shadow of cancer but in the light.’ 

- Patrick Swayze

‘Bij deze laat ik jullie weten dat jullie lieve Krokus vannacht is overleden.’ Dit verdrietige berichtje kwam, één dezer dagen, precies een jaar geleden binnen op mijn telefoon. Mijn lief en ik waren net een paar dagen thuis van onze maand in Indonesië. We schrokken ons rot. Mijn maatje op het bestralingsapparaat in het Erasmus ziekenhuis was zeer plotseling overleden. Wij noemden elkaar Krokus omdat het apparaat zo heette. We waren beiden maanden daarvoor schoon verklaard. Hij had vlak voor onze reis een bultje gekregen en dat bleek tóch een uitzaaiing. Artsen konden niets meer doen. Zo snel kan het gaan. Dat nieuws van zijn overlijden kwam binnen als een mokerslag. Nu dus een jaar geleden. Een jaar waarin ik me heel gezond heb gevoeld, heus twijfels heb gehad en gelukkig gezond ben gebleven. In dat jaar heb ik zelfs vijf kilometer van de Love Life run gelopen en is de ziekte meer en meer op de achtergrond geraakt. Raar om deze dagen, in hetzelfde seizoen, opnieuw mee te maken. Het einde van augustus. De avonden langer en kouder. De scholen weer begonnen. De eikeltjes weer uit de bomen gevallen en verpletterd op het fietspad.  Spinnenraggen weer overal in huis, van plafonds tot raamkozijnen, en prachtige spinnendraden tussen de tuinplanten. Mijn jas hangt weer aan de kapstok. Heel voorzichtig doet de herfst weer zijn intrede. Het jaar dáárvoor, het jaar 2022 dus, kwam ik eind augustus terug van onze tweede huwelijksreis (vijfentwintig jaar getrouwd) met een zeer pijnlijk plekje op mijn tong. We hadden net een maand lang met ons gezin over Sicilië en de omheen liggende eilanden gereisd. Ik had volop genoten van alles. Ik kon er thuis niet meer omheen. Ik moest naar een dokter. De mondkapjesverplichting nam gelukkig net in intensiteit af. Nog wel flinke wachttijden in het ziekenhuis. De herfst deed wederom zijn intrede. De laatste etentjes aan de tuintafel buiten. Koudere nachten. De dag en de nacht ongeveer even lang. Tijdens díe periode werd mijn eerste biopt afgenomen, het lange wachten op de uitslag, de schok, de snelle verwijzing naar de oncologisch kaakchirurg in het Erasmus en de daaropvolgende loodzware operatie. Ik was zo dankbaar dat ik metéén geholpen kon worden. Twee jaar geleden nu. Het voelt als lang en toch ook weer niet. Het was heel zwaar en toch ook mooi. Volgende week ben ik anderhalf jaar genezen. Ik ben een geluksvogel.

‘Ik heb tóch handdoeken meegenomen. Als je wilt kunnen we zonder bikini’s zwemmen?‘ zei mijn vriendin opgetogen toen we het strand opgingen. Het stormde stevig. De zee was grijs en ruig. Hoge golven. Er zwommen wel andere mensen. De woeste zee zou warm zijn. Het was eind van de middag en we hadden afgesproken om een strandwandeling te maken en wat eenvoudigs te eten samen op het strand. Eerst maar even op blote voeten langs de kustlijn wandelen. We zagen een kwal liggen. Eigenlijk hoef ik dan al niet meer te zwemmen. Aan de Zeeuwse kust zijn ook vaak grote blauwe kwallen… ‘Misschien zwemmen op de terugweg?’ opperde ik alhoewel het me ook heerlijk leek om in m’n slipje de lauwe zee in te duiken. Eén zijn met de natuur. We liepen na het eten beter via de duinen terug naar onze geparkeerde auto’s. Een paar dagen later hadden mijn lief en ik ons huisje op wielen weer in Zeeland neergezet. Eerst even op ons gemak naast de bus lunchen en krantje lezen in de warme zon. Eind van de middag zetten we voor de eerste keer de nieuwe luifel en de zijwanden op. Het zou in de avond namelijk gaan regenen. Lekker onze spullen droog onder de luifel. We vertrokken iets te laat op onze vouwfietsjes naar het dorp waardoor we drijfnat geregend onze fietsen daar parkeerden en ons er tóch niet van lieten weerhouden om door de aanhoudende regen naar het dichtstbijzijnde strandpaviljoen te lopen. Alive and kicking! Er was nauwelijks nog strand over door de stevige storm en vloed. Broeken nat, vesten nat, haren zeiknat en op zanderige blote voeten kwamen we aan bij het strandpaviljoen dat die avond gesloten was vanwege een besloten barbecue. Dat was echt jammer. Weer terug naar het dorp en daar hebben we op een overdekt terras, later met de terrasverwarmer aan, lekker Zeeuwse mosselen en een vissalade gegeten. Volhardend reden we door de motregen weer terug. Het was niet eens koud. Eén met de natuur. Eenmaal op de camping meteen onder een hete douche gestapt om wat op te warmen, droge kleding aan en onszelf getrakteerd op de warmte van ons elektrische kacheltje in de kampeerbus. In de nacht tikte de regen zachtjes tegen ons busje aan. De volgende ochtend bleek de storm te zijn gaan liggen. Ontbijt in de augustuszon. Een fietstochtje naar Zoutelande. Het licht was fel en zo fraai boven zee. Het water leek aquagroen en was lauw van temperatuur. De stranden bijna idyllisch wit. Heel in de verte zagen we een donkergrijze regenwolk, er viel zelfs regen uit. De regenwolk bleef weg. We lunchten aan zee, het uitzicht oogde bijna tropisch met de lichtgroene zee. Terug op de camping vielen er ineens dikke druppels. We hebben de voortent en de stoelen droog in de bus gekwakt en zijn rustig naar huis gereden. 

 

Dishoek - 25 augustus 2024

Surprise at daughters 24th Bday!

A CHANGE THAT GOES ON AND ON
‘Certainly, travel is more than the seeing of sights; it is a change that goes on, deep and permanent, in the ideas of living.’ 

- Mary Ritter Beard

Ons straatje bijna verlaten, een lege stad. Stilte in de achtertuin. Warmte. Ik heb genoten van de rust thuis tijdens de schoolvakantie. Het had best langer mogen duren van mij. Ik had helemaal geen gevoel iets te missen terwijl iedereen met de noorderzon vertrokken was. De zon begon eindelijk volop in Breda te schijnen. Laat buiten dineren, baantjes zwemmen in het openlucht zwembad. Af en toe gingen we even helemaal weg uit onze vertrouwde omgeving door met onze antieke Volkswagenbus naar de kust te rijden. Thuisblijven was zalig. Máár…wekenlang op reis gaan levert je fijne herinneringen op en het helpt je ook om je normale bestaan in een ander daglicht te zien. Die afstand kan ik thuis niet nemen. Precies een jaar geleden reisden we een maand lang door Borneo. Dat was fan-tas-tisch. Ik heb heel erg veel zin om weer een maand lang op reis te gaan. Volgens de wetenschap is reizen ook nog eens hartstikke goed voor je mentale gezondheid. Ik heb zin in nieuwe plekken ontdekken, om mijn horizon te verbreden. Verre reizen dwingen je om uit je comfortzone te stappen. Ik heb zin om te zien hoe andere mensen wonen en werken, nieuwe gerechten te proeven, een vreemde taal te horen en in een compleet andere omgeving zijn. Die nieuwe omgeving die wij dit jaar gaan ontdekken is het zuidelijke deel van Vietnam. Het land van de adembenemende natuur. Het land heeft een tongstrelende keuken en is nog altijd betaalbaar. Het aller-aller-leukste is natuurlijk dat het een reünie zal worden met ons complete gezin. Onze oudste vliegt in uit Singapore, onze jongste vliegt vanuit Australië en middelste dochter vliegt een week na ons vanuit Amsterdam. Een weerzien in Vietnam! Alhoewel dat eigenlijk niet helemaal klopt. Oudste vliegt namelijk naar Phnom Penh, de hoofdstad van Cambodja. Wij rijden daar ook met de bus naartoe. Met z’n vijfjes nog het laatste stuk van zes uur in de bus naar de twaalfde eeuwse tempel Ankor Wat. Daar begint ons eerste gezamenlijke avontuur. Jungle. Aapjes. Historie. Cultuur. Mijn lief en ik gaan daarvoor eerst een week samen in alle rust in een Vietnamees beach resort bijkomen voordat de gezinsdrukte losbarst. We verblijven in een op-en-top romantisch hotel met een uitzicht dat bijna te mooi is om waar te zijn. Daarna volgen de weken met de vele persoonlijke, roerige verhalen van de meiden en alles wat jongste op haar reis mee heeft gemaakt. Sowieso de rumoerige nabijheid van drie dochters zal zorgen voor lol en pret om alles wat we samen weer gaan meemaken. Onze innerlijke avonturiers zullen weer tevoorschijn komen. Ik kijk er zo erg naar uit! Ik ben reeds met de voorbereidingen begonnen. Allereerst de aanschaf van de vliegtickets op het juíste tijdstip, zodat de prijzen het laagst zijn, vond ik erg stressvol maar leverde veel extra vakantiebudget op. Waardoor het plannen van treinreizen en busreizen heel leuk werd om te doen door wat vaker voor luxe te kiezen. Ik word er werkelijker gelukkiger van. Niet alleen van de reis zelf, ook de voorpret van de geplande trip! Natuurlijk zullen later de herinnering en fotoalbum van de gemaakte reis mijn geluksgevoel een flinke boost geven. Volgens een onderzoek aan de Universiteit van Surrey is ook wetenschappelijk aangetoond dat mensen het gelukkigst zijn als ze een vakantie in het vooruitzicht hebben. Ze zijn positiever over hun gezondheid, economische situatie en algemene kwaliteit van leven. In die fase ben ik nu. De rondreis heb ik uitgestippeld. Reisblogs doorgenomen. De reis tussen de plaatsen zelf is ook een prachtige ervaring. We gaan onder andere met een luxe trein, in eerste klas slaapcoupés, één van de mooiste routes noordelijker reizen. Later nemen we route van Hue naar Da Nang langs de beroemde Hai Van pas waarbij je aan de ene kant uitzicht hebt over de zee en aan de andere kant de bergpas hebt.  Wij bereizen dat stuk van vier uur met een luxe minibus. Heerlijk. Reizen geeft je de kans om alledaagse zorgen en taken even te vergeten. Als je reist, moet je jezelf zien te redden op een heel andere manier dan thuis. Je communiceert onderweg en op de plek van bestemming bovendien met ontzettend veel verschillende mensen – het hotelpersoneel, een taxichauffeur, medepassagiers – waardoor je al doende vanzelf meer leert. Niet alleen over die andere cultuur, maar ook over jezelf en de wereld in het algemeen. Ik heb gewoon hartstikke veel zin om mezelf en ons gezin onder te dompelen in een andere plek, met onbekende geuren, kleuren en geluiden. De hele maand december zijn we van huis. Het aftellen kan beginnen. Nog ruim drie maanden. Mijn lief en ik hebben in de uitverkoop al T-shirts ingeslagen, slippers, sandalen - en bikini’s voor mij. Mijn gevulde reismap en Lonely Planet liggen klaar voor het grijpen op de eettafel. Ik bén in mijn gedachten al in Vietnam.  Die hele maand pauze van m’n dagelijkse beslommeringen thuis zal rust en ruimte geven in mijn hoofd, en in mijn hart. We reizen met twee meiden weer terug. Eenmaal thuis in januari 2025 kan ik dan weer met een frisse blik en nieuwe energie de draad oppakken.

Er verjaarde weer een dochter. Onze middelste die over twee weken haar scriptie op de militaire academie moet inleveren, en druk aan het solliciteren is. Zussen in het buitenland belden in met beeld, hun cadeautjes hadden ze goed voorbereid en lagen al in huis. Wakker zingen aan het bed, cadeautjes op het grote bed, versierde huiskamer en taart, alle tradities zoals altijd. Als verrassing kwam een goede vriendin uit Ierland langs met een grote zelfgebakken koek. Daarna met z’n viertjes een wandeling rond de Kralingse plas. Verrukkelijke tapas op een Rotterdams terrasje in het vooroorlogse straatje waar vroeger onze oudste dochter woonde. We lieten onze volwassen dochter uiteindelijk achter in haar appartementje, ze was en voelde zich heel erg jarig.

Posing with Mathieu and Dylan before the race started

KAPOT HOORNVLIES
“I didn't want to wake up. I was having a much better time asleep. And that's really sad. It was almost like a reverse nightmare, like when you wake up from a nightmare you're so relieved. I woke up into a nightmare.” 

- Ned Vizzini

Ook mij was het natuurlijk opgevallen dat bijna alle jonge meiden hun oogwimpers verven. Eerst leek het nog te gaan om een deel van de meiden die zich meer met make-up bezig hielden. Tegenwoordig zie ik bijna álle vrouwen met donkere, lange wimpers. Vaak hebben ze ze ook fraai naar boven gekruld. Wanneer het op een natuurlijke manier gebeurt vind ik het eigenlijk wel mooi. Onze jongste krult haar wimpers met een tangetje en doet er daarna mascara op. Een mooi open oogopslag is het resultaat. Middelste laat haar wimpers verven en liften. Een kleine twee maanden blijft het zitten. Persoonlijk gebruik ik heel weinig make-up. Soms een oogpotloodje omdat het het lichtblauw van mijn ogen accentueert. Heel sporadisch mascara. Om praktische redenen wil ik het nooit gebruiken. Ik wrijf kennelijk vaak in mijn ogen, dus het loopt altijd uit. Als ik mijn bril na het aanbrengen weer opzet heb ik negen van de tien keer zwarte verticale vegen op mijn brillenglazen van de mascara. De momenten waar ik het zou willen gebruiken zijn meestal de momenten waarop ik veel mensen ga zien en dat zijn vaak ook de momenten dat mijn ogen tranen. Van het lachen of van verdriet. Doorgelopen mascara dus. Dochterlief stelde voor om samen een keer onze wimpers te laten verven. De verf op de wimpers blijft gemiddeld vijf weken mooi.  De wimperverf wordt strak tegen de huid aangezet, zodat je geen lichte haartjes na de behandeling meer ziet. Hierdoor worden ze een stuk beter zichtbaar. Je krijgt een intensere blik. Het grote voordeel voor mij is dat mascara hierdoor niet meer nodig is. Nooit meer klontjes, vlekken of uitgelopen mascara, dacht ik. Ik ging overstag. Vorige week hadden we na elkaar een afspraak. We lieten onze ooghaartjes ook een beetje liften zoals dat heet. Na een klein uurtje was ik klaar. Mijn oogharen zagen er inderdaad voller en langer uit. De blonde uiteinden waren zwart geverfd. Ik zag na de behandeling niet honderd procent scherp, maar ik had mijn ogen een uur dicht gehouden dus ik dat dat ze weer even moesten scherpstellen. Het prikte een beetje, maar ik had tijdens de behandeling ook een klein prikje gevoeld dus dat had er vast mee te maken. Toen dochter na een klein uurtje ook klaar was zei ze me dat dit prikgevoel niet hoorde. In de avond werd mijn oogbol rood en begon flink te irriteren. Alsof er een zandkorrel in zat… Vroeg naar bed met mijn ogen dicht zou het wel oplossen. Zondagochtend had ik vuil in mijn oog en deed elke beweging van mijn oogbol onwijs veel pijn. Ik hield mijn rechteroog dicht, en later ook mijn linker, want mijn oogbollen bewogen beiden mee ookal keek ik er maar door één. Onder de douche mijn ogen gespoeld onder de waterstraal. Zelfs de handdouche erop gezet met mijn ogen af en toe open. Alle chemicaliën eruit wassen, leek mij het beste. Eind van de ochtend belde ik naar de huisartsenpost. Ik trok het niet meer van de pijn. Ik mocht begin van de middag langskomen in het ziekenhuis. Ik dacht aan mijn vader die, toen ik een kleuter was, tijdens rozen snoeien een terugverende doorntak in zijn oog kreeg en zijn hoornvlies had beschadigd. Hij kwam met een ooglapje uit het ziekenhuis. Ook wat jaren later toen hij met open ogen (in het donker) tegen het wasrekje in het trappengat aanliep. Hij vloekte en tierde en liep weer een paar dagen met een ooglapje. De dienstdoende arts verdoofde mijn rechteroog, kleurde het hoornvlies en zag een flinke beschadiging. Met een tube antibiotica crème tegen een ontsteking en een ooglapje verliet ik weer het ziekenhuis. Na een uurtje kwam de pijn in alle hevigheid weer terug. De verdoving was uitgewerkt. Ik kon geen daglicht verdragen. Ik zat op de bank met mijn ogen dicht, ik at aan tafel met mijn ogen dicht en ging met een luisterboek vroeg naar bed. Ik kon op maandag niks doen. Geen yoga, geen boek lezen, niet koken, niet zwemmen, niet TV of op mijn telefoon kijken en niet eens fietsen, auto rijden of wandelen. Alleen met mijn luisterboek. Ontspannen in de tuin zonder oordopjes, dat wel. De buren zijn een maand op vakantie. Mijn lief kwam tussendoor thuis lunchen en voor mij zorgen. Op dinsdagmiddag mocht het lapje eraf, zonnebril op. Eind van de middag ging ik met een zwembrilletje met donkergetinte glazen een half uurtje zwemmen. Daarna opdrogen naast het zwembad. Even de deur uit. Die nacht jeukte mijn oog als een tierelier. Ik mocht niet krabben natuurlijk. Een nachtmerrie. Met het koele laken wreef ik af en toe over mijn oog. Ik had er zó genoeg van. Medelijden met mijzelf. Oedeem in mijn hals, een verdikte tong waar ik ’s nachts niet op mag bijten én een geïrriteerd oog. Wel een beetje veel mankementen op een relatief klein stukje van mijn lijf. De stakker die ik was. De derde dag liep ik nog steeds binnen en buiten met een zonnebril. Een nieuw luisterboek opgezet en wandelend naar de supermarkt. De jeuk werd pas op donderdag minder. Ik zag ook dat de verf nog steeds op mijn beiden wimpers zat ondanks de vette antibiotica crème. Dat was een meevallertje na een flinke tegenvaller. Kaartje met excuus over de post. Tóch nooit meer, nooit zal ik meer m’n wimpers laten verven.

Na de zeer ongelukkige en saaie dagen deze week raakte mijn oog hersteld en ons weekend daarom gelukkig wat meer enerverend. Een diner met buren in de warme achtertuin, een dag samen naar de sauna op zonnige ligbedjes, massage, opgietingen, lekker eten buiten op terras, ontspannen in het lauwwarme zwembad en bubbelbad. Het voelde als een korte vakantie. Zelfs op zondag een heuse, professionele wielerronde in een dorp verderop bijgewoond. Als smart casual geklede gast in de VIP-lounge. Helemaal verzorgd. Een stralende zon. Als VIP-gast een greet&meet met, wat later bleek, de winnaar Mathieu van der Poel en ook Dylan van Groenewegen bijgewoond. Natuurlijk een fotootje na afloop. Ook Kjeld Nuis en andere bekende namen fietsten mee. Leuk om bij te zijn. Eind van de middag lagen mijn lief en ik weer ontspannen in het koele zwembad om baantjes te trekken. 

Surfing weekend in Australia!

KWESTIE VAN DURVEN
‘Het is een kwestie van durven, meer niet. Dat geldt voor alle kunst, dus ook voor die van het leven.’

- Arthur Japin

Naarmate ik langer moeder ben merk ik dat het moederschap van al mijn rollen de meest wezenlijke is. Het meest betekenisvol. Elementair. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat je niks méér bent dan moeder. Ons kerngezin is alleen wel opgehouden te bestaan. Onze vogeltjes hebben het nest verlaten. Onze jongen kunnen vliegen. Dat gevoel had ik vorige zomer eigenlijk het sterkst toen oudste naar Singapore emigreerde. Toen we haar achterlieten in die grote wereldstad. Ver weg. Ik ben nog steeds moeder. Een trotse moeder. Een meelevende moeder. Weliswaar op afstand. Een betrokken moeder. Een luisterende moeder, een bezorgde moeder en een goedlachse moeder. Een lange-brieven-schrijvende moeder. Heel soms een beetje verdrietige moeder. Ik hoop altijd dat we onze meiden zo opgevoed hebben dat ze zelfstandig kunnen zijn. Wereldburgers die hun talen goed spreken. Op goede internationale scholen gezeten hebben. Universitaire opleidingen. Een start. Belangrijker nog is dat ze authentiek zijn, zichzelf kunnen zijn. Oprecht en dat ze hun kwaliteiten kunnen inzetten. Zorgzaam. Hechte vriendschappen hebben, over de hele wereld. Nu jongste dochter vorige maand ook vertrokken is, is het huis stiller en leger. Meer opgeruimd ook. Middelste komt gelukkig meestal het weekend naar Breda vanwege haar studie, sportschool en vriendinnen. Drie onafhankelijke meiden hebben we opgevoed. Die het nog heerlijk vinden om lekker thuis te zijn en ze willen nog steeds met ons mee op reis. Daar word ik zo gelukkig van. Dit jaar naar Vietnam met z’n vijven! Tegenwoordig is het een pré om je als student of jongvolwassene je thuis te voelen tussen mensen uit andere landen en met verschillende culturen. Daarnaast helpt studeren in het buitenland ze volgens mij hun creativiteit, volwassenheid, onafhankelijkheid, nieuwsgierigheid en aanpassingsvermogen te ontwikkelen. In het verre Australië gaat ons jongste kind met een internationale groep studenten om die in haar studentenhuis wonen, en in haar buurtje. Tijdens de colleges en practica op de universiteit ontmoet ze Australische studenten. Ze werd al twee keer door aardige medestudente Jess naar haar kamer gebracht vanaf campus. De Australische heeft zelf een autootje, én ze rijdt links. Dochter vindt het geweldig. Ik spreek haar een paar keer per week ondanks het tijdsverschil van acht uur. Ik, meestal midden op de dag en dochterlief wanneer ze laat in de avond thuiskomt en moe van alle indrukken op haar bed ploft. Even een beetje mama ‘tanken’ en reflecteren. In de praktijk betekent dat ik op die momenten alles uit mijn handen laat vallen om met haar te beeldbellen. Gelukkig kan dat. Zo nu en dan belt oudste dochter ook rond dat tijdstip en wordt het een groepsgesprek. Zo hebben beiden veel contact met het thuisfront. Mijn lief belt met het in Australië verblijvende kind vroeg in de ochtend wanneer hij naar kantoor rijdt en de ander uit Singapore juist als hij weer naar huis rijdt. Zo kan jongste haar moeilijke momentjes delen en heimwee gevoelens kwijt, vooral de poezen mist ze heel erg, en horen wij haar avontuurlijke updates.  Ze had vlak na aankomst wel even last van een cultuurshock. Ze voelde zich gedesoriënteerd, heel moe en vooral, ver weg van huis. Hoe langer ze er zit, hoe meer ze bekend raakt met haar omgeving. Ze leert leuke mensen kennen en ze krijgt nieuwe gewoontes. Uiteindelijk gaat ons kind die dingen zo eigen maken dat ze ook onderdeel van haar worden. Ze komt er absoluut sterker uit zoals we dat met ons gezin in het buitenland ook altijd gedaan hebben. Ze creëert nu een nieuwe vertrouwdheid. Zij krijgt de tijd van haar leven daar en wij genieten via WhatsApp en Polarsteps met volle teugen mee van haar avonturen. 

Vrijdag had ik via de stichting waar ik voor werk, een rondleiding door natuurreservaat de Biesbosch. De laatste wildernis van Nederland. Wat een historie! We hadden met totaal zeventig deelnemers en vrijwilligers een elektrische boot afgehuurd. Ik haalde in de ochtend mijn drie deelneemsters op en reed naar Drimmelen waar ik de dames pal voor de loopplank afzette. Snel mijn auto geparkeerd en de trossen konden los. De geschiedenis werd onderweg door de kapitein gedeeld. Meer dan zeshonderd jaar geleden ontstond dit groene watergebied. In 1421 vond een watersnoodramp plaats. De ramp kostte duizenden mensen het leven. Tijdens de ramp werden meer dan zeventig dorpen in de buurt van Dordrecht overspoeld en vruchtbare akkers stonden onder water. Later kwamen hier en daar eilandjes naar boven. Dat watergebied is nu bekend als de Biesbosch: het grootste zoetwater gebied van Europa. Er vond vroeger rietsnijden plaats. Ten tijde van eb en vloed (dat nu niet meer is) groeide er in de Biesbosch een soort riet die vijf meter lang kon worden. Biezen oogsten vond ook plaats. De eerste planten die op de slibplaten groeiden waren diverse soorten biezen. Met de komst van de bies deed een nieuw ambacht zijn intrede. De biezen stoelzitting. Er vond in de Biesbosch ook eendenjacht plaats. Rond vijftienhonderd werd er bij de eendenjacht gebruik gemaakt van eendenkooien en werden eenden een pijp ingedreven waarin ze gevangen werden. Binnen twee weken werden er zo’n zeventienduizend wilde eenden gevangen! Daar komt de uitdrukking ‘de pijp uitgaan’ vandaan. Aan het eind van  de oorlogstijd had je hier in de Biesbosch de linecrossers, verzetstrijders die materiaal tussen het vrije zuiden naar het bezette gebied overstaken. Ook een ideale schuilplaats voor onderduikers. Na het bezoek aan het museum was ik één van mijn drie deelneemsters kwijt. Ik herkende haar aan het lichtgroen jasje met korte mouwen. Ik had haar aan elke tafel gezocht. In het museum nog een rondje, zelfs om laten roepen door de kapitein. Na nóg een gang langs de tafeltjes herkende ik haar ineens zónder het groene jasje. Mevrouw had hem vanwege de warmte uit getrokken! Flink zweten voor mij op deze warme (bijna dertig graden) verder volmaakte dag aan boord van De Zilvermeeuw.